Obecnie zasiłek celowy z MOPS ma charakter jednorazowy i jest przyznawany na konkretny wydatek – np. zakup leków, żywności, odzieży czy drobne naprawy. W praktyce oznacza to konieczność wielokrotnego składania podobnych wniosków, często co kilka miesięcy, na ten sam cel. Przykładowo: ktoś co miesiąc potrzebuje 200 zł na leki i ze względu na trudną sytuację finansową bez problemu otrzymuje wsparcie z MOPS. Ośrodek może przyznać np. 400 zł na dwa miesiące – wydaje decyzję i środki trafiają na konto. Po upływie tego czasu potrzeba jednak nie znika, więc osoba ponownie składa wniosek, który znów jest rozpatrywany pozytywnie. I tak sytuacja się powtarza.Ten mechanizm został uznany za nieefektywny, dlatego Ministerstwo Rodziny proponuje zmianę: zamiast wielu wniosków w ciągu roku – jeden, a wypłata świadczenia w ratach. W przypadku wydatków cyklicznych, takich jak leki czy żywność, zasiłek celowy miałby funkcjonować podobnie do świadczenia wypłacanego regularnie – np. 200 zł miesięcznie, co daje 2400 zł rocznie. Różnica polega na tym, że zasiłek celowy nadal pozostaje świadczeniem uznaniowym, a decyzja o jego wypłacie ratalnej obowiązywałaby maksymalnie przez rok – po tym czasie konieczne byłoby ponowne rozpatrzenie sprawy przez MOPS.
Stan prawny co do zasiłku celowego na dziś (przed nowelizacją przepisów ustawy o pomocy społecznej)
Przykład
Bezdomny mężczyzna w podeszłym wieku, który nie ma prawa do emerytury, w wieku 68 lat wymaga stałego wsparcia na podstawowe potrzeby, w tym przede wszystkim na zakup leków. Z uwagi na bardzo trudną sytuację życiową zwraca się do MOPS o zasiłek celowy. Otrzymuje jednorazowo 300 zł, które pozwalają mu pokryć koszty leków przez około dwa miesiące.
Po upływie tego czasu środki się wyczerpują, a potrzeba dalszego leczenia pozostaje, dlatego składa kolejny wniosek o zasiłek celowy na tę samą kwotę. MOPS ponownie analizuje sytuację i – podobnie jak wcześniej – uznaje, że pomoc jest zasadna, przyznając kolejne 300 zł. Procedura ta może się powtarzać wielokrotnie w ciągu roku, co oznacza konieczność regularnego składania nowych wniosków i każdorazowego wydawania odrębnych decyzji w praktycznie identycznej sprawie.
Zobacz również: Będą standardy dla usług opiekuńczych. Rząd przyjął projekt ustawy
Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej: zasiłek celowy z jednorazowego świadczenia na powtarzalne jak w zasiłku pielęgnacyjnym
Tak wynika z najnowszego projekcie ustawy o pomocy społecznej. Link do projektu:
Oddajmy głos autorom nowelizacji:
„Jednocześnie przewidziano dodanie ust. 2a, stanowiącego możliwości wypłaty zasiłku celowego jednorazowo lub w transzach przez okres nie dłuższy niż 1 rok kalendarzowy, co ma na celu doprecyzowanie charakteru zasiłku celowego jako świadczenia związanego z określonym celem, a nie z jednorazowym aktem wypłaty. Rozwiązanie to eliminuje konieczność wielokrotnego składania wniosków w przypadku wydatków o charakterze ciągłym lub powtarzalnym, ogranicza nadmierne obciążenia administracyjne po stronie osób korzystających z pomocy społecznej oraz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz zwiększa racjonalność i efektywność udzielanego wsparcia.”
Jeżeli projekt zostanie uchwalony przez Sejm, to zasiłek celowy może być wypłacony jednorazowo lub w transzach przez okres nie dłuższy niż 1 rok kalendarzowy.
Nowelizacja nie zbliża zasiłku celowego do zasiłku pielęgnacyjnego, czego od dawna oczekują osoby zmuszone do korzystania ze wsparcia MOPS
Zasiłek celowy to pomoc, którą można dostać na pokrycie podstawowych, pilnych potrzeb życiowych. Chodzi np. o jedzenie, leki i leczenie, opał, ubrania, niezbędne rzeczy do domu, drobne naprawy w mieszkaniu czy koszty pogrzebu.
Co do zasady taki zasiłek przysługuje osobie lub rodzinie, których dochód jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe (w podanej sprawie było to 776 zł dla osoby samotnej). Oprócz tego musi występować jakaś trudna sytuacja życiowa, np. choroba, bezrobocie czy inne okoliczności uzasadniające pomoc.
Wyjątkowo pomoc może dostać także ktoś, kto przekracza kryterium dochodowe. W szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznaje się wtedy tzw. specjalny zasiłek celowy. Jego wysokość jest ograniczona i nie trzeba go zwracać.
Ważne
Zasiłek celowy jest uznaniowy. Wynika to przepisów, w których ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W takich przypadkach kontrola sądowa obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronność oceny faktów. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja uznaniowa winna być oparta o wszechstronne ustalenie wszystkich okoliczności sprawy w zakresie sytuacji materialnej i dochodowej oraz potrzeb wnioskodawcy, a także analizę tej sytuacji w odniesieniu do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy.
Źródło cytatu: Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. II SA/Ol 126/25
Pomimo nowelizacji zasiłek celowy dalej jest uznaniowy (zasiłek pielęgnacyjny nie ma tego ograniczenia - prawo do niego wynika z przepisów) oraz z ograniczonym horyzontem czasowym do roku (cechy tej nie ma zasiłek pielęgnacyjny).
Zasiłek pielęgnacyjny - przesłanki otrzymania (źródło gov.pl)
Link Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie (od 2019 r.!)
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- niepełnosprawnemu dziecku;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
- osobie, która ukończyła 75 lat.
Ważne
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:
- osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego;
- osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie;
- jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu