Upadłość konsumencka. Kiedy można wrócić do wspólnego rozliczenia z małżonkiem?

Problem nie jest marginalny, bo co roku upadłość konsumencką ogłaszają tysiące osób. Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej podał, że w 2025 r. było ich 21 266.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej

Z pytaniem o wspólne rozliczenie wystąpił mężczyzna, który tłumaczył, że w 2021 r. sąd ogłosił upadłość konsumencką jego i jego żony. W 2022 r. ustalono plan spłaty wierzycieli kobiety, który został wykonany w czerwcu 2025 r. Natomiast plan spłaty wierzycieli mężczyzny został ustalony w 2024 r. i cały czas jest w trakcie wykonywania. Podatnik chciał się upewnić, że mimo to może się wspólnie rozliczyć z żoną za 2025 r.

Wspólne rozliczenie małżonków

Potwierdził to dyrektor KIS. Przypomniał, że z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków między mężem i żoną powstaje rozdzielność majątkowa. Wynika to z art. 53 par. 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W par. 2 tego przepisu zapisano natomiast, że w razie ukończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy.

Kiedy następuje ten moment? Kwestię tę określa art. 491¹⁴ prawa upadłościowego. Z ust. 8 tego przepisu wynika, że „Wydanie postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli albo umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli lub warunkowym umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli oznacza zakończenie postępowania”.

Dyrektor KIS wyjaśnił więc, że skoro wydanie postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli oznacza zakończenie postępowania, to między małżonkami znowu powstaje ustawowy ustrój majątkowy. W związku z tym, po ustaleniu w 2024 r., planu spłaty wierzytelności przez mężczyznę, powstał między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy. Zatem wraz z żoną przez cały 2025 r. byli we wspólności majątkowej małżeńskiej i mogą się wspólnie rozliczyć.

Wszystkie warunki

Przypomnijmy, że o wspólne opodatkowanie dochodów mogą wystąpić małżonkowie, jeżeli pozostają w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej:

- przez cały rok podatkowy albo

- od dnia zawarcia związku małżeńskiego do ostatniego dnia roku podatkowego, w przypadku gdy związek małżeński został zawarty w trakcie roku podatkowego.

Muszą oni jednak spełnić pozostałe warunki:

- być polskimi rezydentami podatkowymi,

- nie stosować przepisów o 19-proc. podatku liniowym lub przepisów ustawy o ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych (z wyjątkiem dotyczących najmu prywatnego),

- nie podlegać opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy o podatku tonażowym lub ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.