Jak rozliczyć darowiznę? Poradnik krok po kroku

Podatek od darowizny – zasady

Darowizna to bezpłatne świadczenie na rzecz obdarowanego kosztem majątku darczyńcy, które zgodnie z art. 1 ustawy o podatku od spadku i darowizn podlega opodatkowaniu tzw. podatkiem od spadków i darowizn. Wysokość tego podatku ustalana jest zaś w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca (obdarowany). Wyróżnia się trzy zasadnicze grupy podatkowe:

• grupę podatkową I, do której zalicza się małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodzice, dziadkowie), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę, teściów,
• grupę podatkową II, do której zalicza się zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonka rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych,
•  grypę podatkową III, do której zalicza się innych nabywców. 

Z tytułu korzystania ze zwolnienia z podatku od darowizny wyróżnia się jeszcze tzw. grupę podatkową 0, w której skład zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadku i darowizn  wchodzą małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha. Katalog ten pokrywa się zatem częściowo z uwzględnionym także w grupie podatkowej I. 

Jak rozliczyć darowiznę w rodzinie – grupy podatkowe

Dla wskazanych trzech grup podatkowych przewidziana została przez ustawodawcę kwota wolna od podatku, do której wysokości nie ma obowiązku opłacenia podatku. Podatek płacony jest dopiero od nadwyżki, czyli wtedy, gdy kwota darowizny przekroczy kwotę wolną od podatku przewidzianą dla danej grupy podatkowej. Jakie to kwoty?

• dla grupy I – 36 120 zł,
• dla grupy II – 27 090 zł,
• dla grupy III – 5 733 zł.

A jaki podatek trzeba zapłacić od nadwyżki? 

Trzeba także pamiętać, że kwoty darowizn od tego samego darczyńcy sumują się w okresie ostatnich pięciu lat. Oznacza to, że aby ustalić, czy został przekroczony limit darowizny, czy też nie, konieczne jest zsumowanie  wszystkich darowizn od jednej osoby. 

Zgoła odmiennie uregulowany został obowiązek podatkowy w grupie podatkowej 0. Darowizna na rzecz osób, należących do tej grupy nie podlega opodatkowaniu pod warunkiem faktu jej zgłoszenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy. 

Od 7 stycznia 2026 roku możliwe jest także przywrócenie sześciomiesięcznego terminu zgłoszenia nabycia darowizny. Podatnik może wnioskować o takie przywrócenie, jeśli uprawdopodobni, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy z powodów losowych np. z powodu choroby. 

Jak rozliczyć darowiznę?

Jak zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego? Należy wypełnić stosowny druk, czyli formularz SD-Z2, w którym darczyńca wskazuje m.in. 

• identyfikator podatkowy NIP lub numer PESEL,
• datę nabycia darowizny,
• miejsce i cel złożenia zgłoszenia, czyli właściwy urząd skarbowy,
• dane identyfikacyjne podatnika i darczyńcy,
• przedmiot lub kwotę darowizny,
• określenie stopnia pokrewieństwa pomiędzy darczyńcą a obdarowanym.

Wypełniony i podpisany dokument należy złożyć osobiście we właściwym urzędzie skarbowym.

FAQ

Czy każda darowizna podlega opodatkowaniu?

Opodatkowanie darowizny podlega opodatkowaniu w zależności od stopnia pokrewieństwa i przynależności do tzw. grupy podatkowej. 

Jak rozliczyć darowiznę od najbliższej rodziny?

Aby rozliczyć darowiznę od najbliższych członków rodziny zaliczanych do tzw. grupy  podatkowej 0, wystarczy w ciągu sześciu miesięcy zawiadomić urząd skarbowy. Dzięki temu darowizna jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn.

Jak i gdzie zgłosić darowiznę?

Darowiznę należy zgłosić do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, przy czym w razie darowizny sporządzanej w formie aktu notarialnego darowiznę zgłasza notariusz, który sporządził akt.

Źródła:

1. gov.pl. 
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny, Dz. U. 1964, nr 16, poz. 93.
3. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn, Dz. U. 1983, nr 45, poz. 207.