Okazuje się, że dla większości starszych osób dodatkowe fundusze pochodzące z 13 emerytury są kluczowym wsparciem finansowym. Na co emeryci przeznaczają „trzynastki”? Oto zestawienie wydatków.
13 emerytura to jeden z najważniejszych elementów wsparcia dla osób starszych w Polsce. Dla wielu seniorów stanowi istotne uzupełnienie domowego budżetu. W obliczu rosnących kosztów życia i wydatków na zdrowie, „trzynastka” nie jest jedynie dodatkiem, lecz realną pomocą pozwalającą zaspokoić podstawowe potrzeby. Jak pokazują badania, sposób jej wykorzystania najlepiej odzwierciedla codzienne wyzwania finansowe, z jakimi mierzą się seniorzy.
13 emerytura. W jakiej wysokości przysługuje w 2026 r.?
13 emerytura to świadczenie przyznawane raz na rok, wypłacane w kwietniu wraz z podstawowym świadczeniem emerytalnym. Na stałe do systemu prawnego zostało wprowadzone w 2020 r. Kwota „trzynastki” jest ściśle powiązana z wysokością minimalnej emerytury, która w 2026 r. wynosi 1978,49 zł brutto. To ok. 1629 zł netto („na rękę”). Ostateczna wysokość wypłaty zależy jednak od obciążeń podatkowych. Od 13 emerytury odliczana jest 9-procentowa składka zdrowotna, a jeśli suma podstawowej emerytury i „trzynastki” przekroczy 2500 zł brutto, pobierany jest również 12-procentowy podatek PIT od nadwyżki.
Na co seniorzy wydają 13 emeryturę?
Z badań* wynika, że dla większości osób starszych dodatkowe fundusze w postaci 13 emerytury to kluczowe wsparcie finansowe, które najczęściej przeznaczane jest na leki, leczenie oraz bieżące rachunki. Choć wielu respondentów docenia ten zastrzyk gotówki jako element poprawiający poczucie bezpieczeństwa, pojawiają się głosy sugerujące potrzebę stałego podniesienia świadczeń lub zwolnienia ich z podatku. Priorytety wydatkowe zależą od miejsca zamieszkania oraz indywidualnej sytuacji materialnej seniorów. Najczęściej jednak dodatkowe środki są niemal natychmiastowo konsumowane na podstawowe potrzeby życiowe, co czyni je bardzo ważnym elementem domowych budżetów. Do najważniejszych kategorii wydatków, na które seniorzy przeznaczają 13 emeryturę, należą:
- Najważniejsza potrzeba to zdrowie (48 proc.). Seniorzy przeznaczają pieniądze na leki, wykupienie recept, prywatne wizyty u specjalistów oraz badania, na które w publicznej służbie zdrowia czas oczekiwania jest zbyt długi.
- Na drugim miejscu znajduje się chęć sfinansowania wyjazdów, sanatoriów i rekreacji (38 proc.). Dla wielu osób dodatkowe świadczenie to jedyna realna szansa na wyjazd, na który nie mogą sobie pozwolić z bieżącej emerytury.
- Trzecią najważniejszą potrzebą jest uregulowanie opłat za czynsz, prąd, gaz czy ogrzewanie (34 proc.), co pozwala seniorom „domknąć” domowy budżet.
Inne istotne potrzeby finansowe wymieniane przez seniorów to również:
- żywność i codzienne zakupy (25 proc.);
- oszczędności „na czarną godzinę” (ok. 17 proc.);
- przyjemności, hobby i ubrania (14 proc.);
- spłata długów (13 proc.);
- remont mieszkania (12 proc.);
- podstawowe koszty utrzymania, takie jak zakup opału czy przegląd samochodu.
Potrzeby różną się w zależności od miejsca zamieszkania. Na wsiach seniorzy częściej finansują z „trzynastki” wydatki podstawowe (rachunki, leki, opał, spłata zobowiązań). Mieszkańcy dużych miast częściej mogą przeznaczyć te środki na poprawę jakości życia, czyli wyjazdy, przyjemności lub odkładanie pieniędzy na przyszłość. Dla zdecydowanej większości badanych (ponad 80 proc.) otrzymanie tych środków wiąże się bezpośrednio z potrzebą zwiększenia poczucia bezpieczeństwa finansowego, dając im moment wytchnienia i możliwość nadrobienia zaległych wydatków.
Jakie zmiany w systemie wsparcia postulują seniorzy?
Mimo że trzynasta emerytura jest oceniana pozytywnie, seniorzy wskazują na potrzebę bardziej systemowych rozwiązań. Oto kluczowe zmiany, które postulują:
- Seniorzy często wskazują, że lepszym rozwiązaniem niż jednorazowe dodatki (jak 13. czy 14. emerytura) byłoby stałe zwiększenie emerytur. Pozwoliłoby to na stabilniejsze planowanie domowego budżetu w obliczu rosnących kosztów życia.
- Jeden z najmocniej wybrzmiewających postulatów to zwolnienie emerytur z podatku dochodowego. Emeryci argumentują, że takie rozwiązanie byłoby bardziej sprawiedliwe, ponieważ „już swoje zapłacili”, a brak pobierania podatku realnie podniósłby ich dochody każdego miesiąca, a nie tylko raz w roku.
- Ważnym punktem jest poprawa dostępności i kosztów opieki zdrowotnej. Seniorzy oczekują tańszego dostępu do leków i leczenia. Podkreślają, że mimo programów takich jak „Bezpłatne leki 65+”, realne koszty farmakoterapii wciąż są dużym obciążeniem ze względu na częste zmiany na listach refundacyjnych. Postulują również o większą dostępność rehabilitacji.
- Potrzebne jest wsparcie dla osób samotnych, szczególnie dla seniorów prowadzących jednoosobowe gospodarstwa domowe, którzy stanowią liczną grupę i często znajdują się w trudniejszej sytuacji finansowej.
Na co seniorzy wydają 13 emeryturę? [PODSUMOWANIE]
13 emerytura pełni przede wszystkim funkcję zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych. Największa część środków przeznaczana jest na zdrowie, rachunki oraz codzienne utrzymanie. To potwierdza, jak istotnym wsparciem jest to świadczenie dla wielu gospodarstw domowych. Choć część seniorów wykorzystuje „trzynastkę” na poprawę jakości życia, dla większości pozostaje ona koniecznym zastrzykiem finansowym. Jednocześnie rośnie oczekiwanie wobec bardziej stabilnych i systemowych rozwiązań, takich jak podwyższenie stałych świadczeń czy zmiany podatkowe, które mogłyby zapewnić seniorom większe poczucie bezpieczeństwa finansowego przez cały rok.
*źródło badań: Gazeta Seniora
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu