Państwowy urząd powinien rozliczać VAT od pieniędzy za podróż autostradą

Do opłat za przejazd drogą publiczną pobieranych przez rządową agencję należy doliczyć podatek – uznał Maciej Szpunar, rzecznik generalny TSUE.

Sprawa dotyczyła przepisów irlandzkich, ale we wcześniejszej rozprawie uczestniczyli również przedstawiciele zainteresowanych nią rządów: Polski i Niemiec.

Chodziło o irlandzką agencję rządową odpowiedzialną za budowę dróg krajowych i zarządzanie nimi (National Roads Authority). Zgodnie z tamtejszym prawem może ona wprowadzić system opłat na wybranych drogach i określić ich wysokość w odrębnych przepisach wykonawczych. Nie ma też przeszkód, aby zleciła ich pobieranie i zarządzanie drogami podmiotom zewnętrznym. Obecnie taka właśnie sytuacja dotyczy większości irlandzkich dróg. NRA ciągle jednak zarządza i pobiera opłaty za przejazd częścią obwodnicy Dublina i jego połączenia z portem.

Początkowo zarówno podmioty prywatne, jak i NRA doliczały VAT do opłat za przejazd. Agencja uznała jednak, że nie ma takiego obowiązku i wystąpiła do urzędu skarbowego o zwrot nadpłaty. Argumentowała, że nie działa jako podatnik VAT. Urząd odmówił, a sprawa trafiła do irlandzkiego sądu. Ten nie rozstrzygnął sprawy, tylko skierował pytanie do TSUE.

Sąd przypomniał art. 13 ust. 2 dyrektywy VAT, zgodnie z którym podmioty prawa publicznego są uważane za podatników, jeżeli wykluczenie ich z tej kategorii prowadziłoby do znaczących zakłóceń konkurencji. Sędziów interesowało, czy można mówić o takim zakłóceniu, jeśli nie ma szans na to, by podmioty prywatne samodzielnie wybudowały drogę i zaczęły pobierać opłaty za przejazd.

Takiego zdania jest rzecznik generalny TSUE. Powołał się on na dotychczasowe orzecznictwo trybunału, z którego wynika, że płatne udostępnienie drogi to czynność opodatkowana VAT i wykracza poza misję realizowaną przez władzę publiczną. Dodatkowo, jeśli zgodnie z prawem krajowym działa ona w specyficznych ramach prawnych, ale taką samą działalność jednocześnie prowadzą firmy prywatne, to należy domniemywać, że występuje zakłócenie konkurencji – uznał Maciej Szpunar. Dodał, że nie ma przy tym znaczenia faktyczna sytuacja na rynku.

Rzecznik zwrócił też uwagę, że jeśli NRA może wybrać pomiędzy samodzielnym zarządzaniem drogą a zleceniem wykonywania takich czynności firmom zewnętrznym, to automatycznie z nimi konkuruje. W takiej zaś sytuacji niepobieranie podatku od NRA niewątpliwie zakłóciłoby konkurencję.