Czy można stosować wzorzec umowy podobny do zakazanego

Wzorce umowne to w szczególności ogólne warunki umów, wzory umów i regulaminy. Definicję klauzuli abuzywnej zawiera art. 3851 par. 1 k.c., zgodnie z którym za niedozwolone i tym samym niewiążące należy uznać wszelkie postanowienia umowy, które nie zostały z konsumentem uzgodnione indywidualnie, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy. Natomiast art. 3853 par. 1 k.c. zawiera listę klauzul podejrzanych o abuzywność, które mogą być uznane przez sąd za zakazane (np. postanowienia, które uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju; przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta uprawnienie do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy). Zatem to przepisy art. 3851–3853 k.c. dają podstawę do abstrakcyjnej kontroli wzorca umowy. Uznanie określonego wzorca umowy za niedozwolony wymaga wszczęcia postępowania przez Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Dopiero bowiem wyrok tego sądu stanowi podstawę do wpisu określonej klauzuli do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (art. 47945 par. 2 k.p.c.). Pomimo tego, że postępowanie jest prowadzone przeciwko określonemu przedsiębiorcy, a wydanie wyroku uznaje stosowane przez tego przedsiębiorcę postanowienie wzorca umowy za niedozwolone i zakazuje jego stosowania, wyrok ma skutek wobec osób trzecich (art. 47943 k.p.c.).