Zawierając BIT (dwustronna umowa inwestycyjna), Słowacja i Niderlandy ustanowiły mechanizm rozstrzygania sporów, który nie jest odpowiedni, aby zagwarantować, że wspomniane spory będą rozstrzygane przez sąd należący do systemu sądowego Unii, z zastrzeżeniem, że jedynie taki sąd może zapewnić pełną skuteczność prawa Unii - orzekł dziś TSUE. To wręcz historyczne słowa, podkreślające, że arbitraż inwestycyjny (ISDS) między krajami UE jest niezgodny z jej prawem.
W 1991 r. Czechosłowacja i Niderlandy zawarły umowę o wspieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji (Bilateral investment treaty - BIT). Jednym z jej zapisów jest, że spory pomiędzy państwem a inwestorem z innego państwa, muszą być rozstrzygane ugodowo lub jeśli do tego nie dojdzie, przed sądem polubownym (arbitrażowym). W 1993 roku, po podziale Czechosłowacji, w prawa i obowiązki wynikające z BIT, wstąpiła Słowacja i Czechy.
W 2004 r. Słowacja otworzyła swój rynek ubezpieczeń zdrowotnych dla inwestorów prywatnych, z czego skorzystała Achmea, firma należąca do niderlandzkiej grupy ubezpieczeniowej, tworząc tam spółkę zależną. Jednak dwa lata później Słowacja postanowiła zmniejszyć poziom liberalizacji prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych i zakazała wypłaty zysków generowanych przez działalność w dziedzinie ubezpieczeń zdrowotnych.
, Achmea wszczęła przeciwko Słowacji , twierdząc, że było to sprzeczne z umową, a zakaz wypłaty zysków wyrządził firmie szkodę majątkową. W 2012 r. sąd polubowny orzekł, że Słowacja naruszyła BIT i nakazał zapłatę na rzecz Achmei odszkodowania w kwocie ok. 22,1 mln EUR.
Wtedy Słowacja wniosła skargę na orzeczenie, uzasadniając, że "zapis na sąd polubowny zawarty w BIT jest sprzeczny z licznymi postanowieniami traktatu FUE (federalnego trybunału sprawiedliwości)". Argumentację Słowacji poparły: Republika Czeska, Estonia, Grecja, Hiszpania, Włochy, Cypr, Łotwa, Węgry, , Rumunia i Komisja Europejska, natomiast Niemcy, Francja, Niderlandy, Austria i Finlandia twierdzą, że "sporny zapis i ogólniej zapisy podobnego rodzaju powszechnie wykorzystywane w 196 BIT obowiązujących obecnie między państwami członkowskimi UE (w tym w Polsce - red.) są ważne".
W ogłoszonym 6 marca 2018 roku wyroku, Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że , z uwagi na co, To oznacza, że ów wrozumieniu art. 267 TFUE dotyczącego postępowania prejudycjalnego, i
Odnośnie do tego, czy wyrok wydany przez sąd polubowny podlega kontroli sądu państwa członkowskiego, który mógłby przedłożyć Trybunałowi kwestie prawa Unii związane ze sporem rozpatrywanym przez sąd polubowny, Trybunał zaznaczył, że tego rodzaju kontrola sądowa może być wykonana przez dany sąd krajowy jedynie w zakresie, w jakim pozwala na to prawo krajowe.
Trybunał orzekł, że
W tych okolicznościach
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu