Łatwiejsze dochodzenie praw przez konsumentów? UOKiK proponuje nowe rozwiązania

Chodzi o projekt nowelizacji ustawy o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich oraz niektórych innych ustaw autorstwa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), którego założenia we wtorek opublikowano w wykazie prac legislacyjnych i programowych rządu.

Jak wskazano w opisie, zmiany w polskich przepisach powinny zostać wprowadzone w związku z obowiązkiem implementacji m.in. unijnej dyrektywy z 16 grudnia 2025 r. w sprawie alternatywnych metod rozstrzygania sporów konsumenckich w następstwie likwidacji europejskiej platformy internetowego rozstrzygania sporów (platformy ODR - online dispute resolution). Zgodnie z dyrektywą państwa członkowskie mają obowiązek wdrożyć nowe rozwiązania do 20 marca 2028 r., a przepisy mają być stosowane od 20 września 2028 r.

UOKiK chce rozszerzyć ochronę konsumentów na firmy spoza UE

Zaznaczono, że zgodnie z ustawą z września 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich (ADR - alternative dispute resolution), przepisy ustawy stosuje się do rozwiązywania sporów konsumenckich między konsumentem mieszkającym w Polsce lub innym kraju członkowskim Unii Europejskiej, a przedsiębiorcą mającym siedzibę w Polsce.

W projekcie zaproponowano więc, aby - jak wymaga tego unijna dyrektywa - obowiązek zapewnienia konsumentom dostępu do postępowań ADR dotyczył również sporów z przedsiębiorcami z państw trzecich. „W konsekwencji zmodyfikowany zostanie zakres podmiotowy UPRSK, wprowadzone zostaną definicje pojęcia przedsiębiorcy z państwa trzeciego oraz sporu z przedsiębiorcą z państwa trzeciego. Przepisy wprowadzą wymóg zgodnego wniosku stron o wszczęcie postępowania ADR, gdy przedsiębiorca ma siedzibę w państwie trzecim” - wskazano w opisie założeń do projektu.

Ponadto autorzy projektu chcą rozszerzenia pojęcia „sporu konsumenckiego” na spory powstałe przed zawarciem umowy. Chodzi o zmianę pojęcia „sporu konsumenckiego”, aby obejmowało również spory dotyczące obowiązków na etapie przed zawarciem umowy, ale tylko jeśli ostatecznie doszło do zawarcia umowy.

Projektowana nowela ma też doprecyzować zakres stosowania ustawy UPRSK w odniesieniu do sporów wynikających z umów o treści cyfrowe lub usługi cyfrowe. Obecnie ustawa nie reguluje bowiem kwestii rozpatrywania przez podmioty ADR sporów wynikających z tego rodzaju umów.

Nowelizacja ma też wprowadzić aktualizację definicji umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług, aby były dostosowane do definicji pojęć w unijnej dyrektywie. Ma też dodać definicje, takie jak „towar”, „treści cyfrowe” i „usługi cyfrowe”.

Nowe zasady ADR i większa przejrzystość dla konsumentów

W projekcie zaproponowano też, aby Prezes UOKiK mógł na swojej stronie internetowej publikować listę przedsiębiorców, tzw. „białą listę” którzy biorą udział w postępowaniach ADR lub wykonują wydane orzeczenia.

Zaproponowano też wprowadzenie obowiązku informowania o fakcie korzystania z systemów zautomatyzowanych przez podmiot ADR. Obie strony sporu mają też mieć prawo do zweryfikowania wyniku postępowania przez człowieka. W projekcie autorzy proponują też, aby osobne sprawy ADR mogły być rozpatrywane wspólnie.

W opisie wskazano też, że zdaniem Komisji Europejskiej konsumenci coraz częściej zawierają umowy online, również z przedsiębiorcami spoza UE, co zwiększa ryzyko nieuczciwych praktyk, takich jak wprowadzająca w błąd reklama, fałszywe recenzje, brak przejrzystości cenowej czy stosowanie zwodniczych interfejsów internetowych. Jednocześnie postępowania ADR, zwłaszcza w sporach transgranicznych, pozostawały niedostatecznie wykorzystywane m.in. z uwagi na koszty, złożoność procedur i bariery językowe.

Szczegółowa ocena funkcjonowania platformy ODR wykazała z kolei jej niską skuteczność.

Wskazany w opisie planowany termin przyjęcia projektu przez rząd to pierwszy kwartał 2027 r. (PAP)

bpk/ drag/