Niepozorny fragment skały znaleziony na polu, pustyni czy po obserwowanym upadku może być wart nawet tysiące euro za gram. Najwyższe ceny osiągają wyjątkowo rzadkie meteoryty, zwłaszcza pochodzące z Księżyca lub Marsa, ale samo znalezienie skały nie oznacza jeszcze fortuny.
Meteoryt może kosztować więcej niż złoto
Rynek meteorytów jest bardzo zróżnicowany. W przypadku pospolitych okazów cena może być stosunkowo niska, natomiast za wyjątkowo rzadkie fragmenty kolekcjonerzy są gotowi płacić kwoty wielokrotnie przewyższające wartość złota. Ostateczna wycena zależy jednak nie tylko od masy znaleziska, ale przede wszystkim od jego klasyfikacji, pochodzenia, dostępności na rynku i stanu zachowania.
Cena metali szlachetnych jest stosunkowo łatwa do ustalenia. Notowania złota zmieniają się każdego dnia, ale w danym momencie można określić rynkową wartość grama kruszcu o konkretnej próbie.
W przypadku meteorytów mechanizm jest zupełnie inny. Nie istnieje jedna oficjalna cena za gram kosmicznej skały. Dwa fragmenty o identycznej wadze mogą mieć zupełnie inną wartość. Szczególnie rzadkie meteoryty mogą osiągać ceny liczone w tysiącach euro za gram. W skrajnych przypadkach wartość może dochodzić do około 5000 euro za gram, co przy kursie około 4,25–4,30 zł za euro oznacza ponad 21 tys. zł za zaledwie jeden gram skały.Nie oznacza to jednak, że tyle wart jest przeciętny meteoryt. Takie stawki dotyczą szczególnych okazów.
Dlaczego jeden meteoryt kosztuje kilkadziesiąt złotych, a inny tysiące?
Meteoryty nie są jednorodną kategorią towarów. Na Ziemię docierają fragmenty różnych ciał Układu Słonecznego, które mogą mieć odmienne pochodzenie, skład oraz historię.
Co wpływa na cenę? Przede wszystkim:
- rzadkość określonego rodzaju meteorytu,
- pochodzenie skały,
- skład mineralny i chemiczny,
- masa fragmentu,
- stan zachowania,
- świeżość znaleziska,
- udokumentowane miejsce i okoliczności upadku,
- możliwość wiarygodnego potwierdzenia autentyczności,
- zainteresowanie kolekcjonerów i naukowców.
Znaczenie może mieć nawet to, czy upadek był obserwowany. Fragment odzyskany bezpośrednio po spektakularnym zdarzeniu może wzbudzać większe zainteresowanie niż podobna skała znaleziona przypadkowo wiele lat później.
Najdroższe mogą być meteoryty z Księżyca i Marsa
Szczególną kategorię stanowią meteoryty księżycowe i marsjańskie. Ich pochodzenie jest jednym z powodów wysokiej wartości.
Jak fragment Marsa może znaleźć się na Ziemi?
Potężne uderzenie innego ciała w powierzchnię planety może wyrzucić skałę z tak dużą prędkością, że pokona ona przyciąganie grawitacyjne. Następnie fragment przez bardzo długi czas porusza się w przestrzeni kosmicznej. Niewielka część takiego materiału może ostatecznie przeciąć orbitę Ziemi, wejść w atmosferę i przetrwać drogę do powierzchni.
Podobny mechanizm dotyczy meteorytów księżycowych.
To właśnie możliwość posiadania rzeczywistego fragmentu Księżyca lub Marsa powoduje, że takie okazy są szczególnie poszukiwane przez kolekcjonerów.Jednocześnie samo stwierdzenie znalazcy, że kamień pochodzi z danej planety, nie ma wartości dowodowej. Pochodzenie meteorytu musi zostać potwierdzone specjalistycznymi badaniami.
Wygląda jak meteoryt? Najczęściej nim nie jest
To ważne zastrzeżenie dla osób, które po przeczytaniu informacji o wysokich cenach kosmicznych skał zaczynają dokładniej przyglądać się kamieniom na polach czy w lasach.Zdecydowana większość przedmiotów zgłaszanych jako potencjalne meteoryty okazuje się skałami ziemskimi albo pozostałościami działalności człowieka.
Polski Portal Meteorytowy wskazuje, że często z meteorytami mylone są m.in. bazalty i odpady przemysłowe, w tym żużel. Sam fakt, że kamień:
- jest ciężki,
- ma ciemną powierzchnię,
- zawiera metaliczne drobiny,
- reaguje na magnes,
- wygląda na nadtopiony
– nie wystarcza do stwierdzenia, że pochodzi z kosmosu.
Dlatego pierwszym etapem nie powinna być wycena, lecz identyfikacja znaleziska. Gdzie można tego dokonać?
Polskie Towarzystwo Meteorytowe prowadzi nieodpłatną weryfikację okazów podejrzewanych o pozaziemskie pochodzenie. Specjaliści zalecają najpierw porównanie znaleziska z typowymi meteorytami i pseudometeorytami, a następnie – jeżeli cechy skały rzeczywiście są nietypowe – przeprowadzenie dalszej identyfikacji.
Znalazłeś podejrzaną skałę? Nie należy od razu jej przecinać
Stan zachowania może mieć znaczenie zarówno dla badań, jak i późniejszej wartości kolekcjonerskiej. Dlatego przypadkowe znalezienie nietypowej skały nie powinno być sygnałem do natychmiastowego wykonywania domowych testów. Cięcie, szlifowanie, traktowanie substancjami chemicznymi albo intensywne czyszczenie może uszkodzić okaz.
Problem jest szczególnie istotny w przypadku świeżych spadków. Powierzchnia meteorytu może zawierać cechy istotne dla jego identyfikacji. Jedną z nich jest skorupa obtopieniowa powstająca podczas przelotu przez atmosferę.W praktyce osoba podejrzewająca, że znalazła meteoryt, powinna przede wszystkim zabezpieczyć znalezisko i skonsultować je ze specjalistą, zamiast samodzielnie ingerować w jego strukturę.
Kilogram takiej skały byłby wart miliony? Nie tak działa rynek
Informacja, że wyjątkowy meteoryt może osiągnąć cenę 5000 euro za gram, prowadzi do prostego rachunku. Teoretycznie kilogram materiału przy takiej stawce byłby wart aż 5 mln euro.Takiego przeliczenia nie można jednak automatycznie stosować do rzeczywistych transakcji.
Cena za gram nie musi pozostawać identyczna wraz ze wzrostem masy. Rynek meteorytów jest rynkiem kolekcjonerskim, a nie jednolitym rynkiem surowcowym podobnym do rynku złota.
Przykładowo niewielki fragment wyjątkowo rzadkiego meteorytu może osiągać bardzo wysoką cenę jednostkową. Nie oznacza to, że pojawienie się kilogramowego fragmentu spowodowałoby automatycznie przemnożenie tej ceny przez tysiąc.Większa podaż określonego materiału może wpływać na jego dostępność i wycenę. Dlatego określenie „21 tys. zł za gram” należy rozumieć jako możliwy poziom ceny najrzadszych okazów, a nie standardową stawkę obowiązującą na rynku.
Meteoryt to nie złoto. Cena powstaje inaczej
Różnica między złotem a meteorytem jest zasadnicza. Złoto jest surowcem mającym rozbudowany światowy rynek, bieżące notowania i cenę referencyjną. Można więc sprawdzić aktualną cenę uncji, a następnie przeliczyć ją na gram.
Wartość konkretnego okazu ustalana jest indywidualnie. Znaczenie ma jego klasyfikacja, dokumentacja, rzadkość i zainteresowanie potencjalnych nabywców.
W praktyce można więc mieć dwa fragmenty ważące po 10 gramów, z których jeden będzie wart stosunkowo niewiele, a drugi – jeżeli okaże się niezwykle rzadkim i dobrze udokumentowanym materiałem – może osiągnąć cenę wielokrotnie wyższą.To również powód, dla którego informacje o rekordowych stawkach należy traktować jako ceny dotyczące wybranych okazów, a nie całej kategorii meteorytów.
Czy w Polsce można szukać meteorytów?
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyjaśnia wprost, że poszukiwanie meteorytów nie wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.Powód jest prosty. W rozumieniu tej ustawy zabytek musi być m.in. dziełem człowieka albo być związany z działalnością człowieka. Meteoryt takim przedmiotem nie jest.
Nie oznacza to jednak pełnej swobody prowadzenia poszukiwań. Na prowadzenie poszukiwań trzeba mieć zgodę właściciela terenu. Dotyczy to zarówno poszukiwania zabytków, jak i przedmiotów, które zabytkami nie są.W praktyce oznacza to, że wejście na cudzą nieruchomość i rozpoczęcie poszukiwań meteorytu nie staje się legalne tylko dlatego, że celem nie jest znalezienie zabytku.
Źródło:
- www.rynekzdrowia.pl
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu