Rzecznik Praw Obywatelskich po raz kolejny interweniuje w sprawie przewlekłych postępowań dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców. W ocenie RPO uruchomienie Modułu Obsługi Spraw (MOS) nie wystarczy, by skutecznie rozwiązać problem długiego oczekiwania na decyzje.
Biuro RPO przypomniało, że monitoruje problem przewlekłości postępowań legalizacyjnych wobec cudzoziemców i zwróciło uwagę, że od października 2024 r. rzecznik Praw Obywatelskich wielokrotnie podnosił wobec MSWiA problem pozbawienia cudzoziemców środków prawnych służących przeciwdziałaniu bezczynności i przewlekłości postępowań.
Postępowania legalizacyjne cudzoziemców trwają zbyt długo
17 lipca RPO zwrócił się do resortu z kolejnym pismem w tej sprawie. Ówczesny zastępca RPO Wojciech Brzozowski wyraził przekonanie, że uruchomienie Modułu Obsługi Spraw (MOS) wydaje się niewystarczające w świetle danych liczbowych i skarg wpływających do RPO.
„Elektronizacja procesu składania wniosków może ograniczyć obciążenia administracyjne związane z rejestracją spraw i uzupełnianiem braków formalnych, ale nie rozwiąże problemów na kolejnych etapach postępowania, zwłaszcza związanych z niewystarczającymi zasobami kadrowymi urzędów wojewódzkich. Wdrożeniu MOS powinny towarzyszyć rozwiązania systemowe obejmujące cały tok postępowania, a nie wyłącznie jego etap inicjujący” - podkreślił w piśmie.
RPO zapytał MSWiA, czy wdrożenie systemu MOS jest jedynym działaniem podjętym w celu skrócenia postępowań legalizacyjnych, czy też prowadzone są lub planowane dalsze prace legislacyjne, analityczne lub organizacyjne zmierzające do usprawnienia rozpatrywania tych spraw przez wojewodów, zwłaszcza w świetle linii orzeczniczej NSA.
RPO pyta MSWiA o przewlekłość postępowań pobytowych
W czerwcu 2026 r. RPO spytał MSWiA, czy resort prowadzi prace legislacyjne, analityczne lub koncepcyjne dotyczące rozwiązania problemu długotrwałości postępowań. Ponadto zwracał uwagę na rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi nie w każdej sprawie legalizacji pobytu znajdują zastosowanie przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
„W konsekwencji NSA uznał, że dalsze przedłużenie terminów z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mogło nastąpić z naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym pozostawać w sprzeczności m.in. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a także z art. 47 w związku z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej” - czytamy.
RPO przekazał, że w odpowiedzi z 30 czerwca 2026 r. resort przyznał, że - mimo formalnego obowiązywania art. 100d ustawy oraz zawieszenia załatwiania tych spraw do 4 marca 2027 r. - istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż wojewódzki sąd administracyjny, który będzie rozpatrywał skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wojewody w takiej sprawie, w odniesieniu do okresu bezczynności lub przewlekłości występujących po 30 czerwca 2024 r., odmówi zastosowania tego przepisu i rozpozna skargę z jego pominięciem.
W odpowiedzi dodano, że szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - jako organ administracji publicznej wyższego stopnia w stosunku do wojewodów w sprawach objętych zakresem wspomnianego art. 100d - nie posiadając kompetencji do dokonywania kontroli konstytucyjności przepisów ustawowych, tak jak sądy administracyjne, w związku z byciem organem właściwym w sprawach rozpatrywania ponagleń na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez wojewodów, jest nadal obowiązany do stosowania tego przepisu.
Coraz więcej wniosków o pobyt czasowy w Polsce
Resort podkreślił w odpowiedzi, że w od rozpoczęcia zbrojnej agresji Rosji na Ukrainę znacząco wzrosła liczba wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, niebędących zezwoleniami udzielanymi bezpośrednio dla celów urzeczywistnienia ochrony czasowej. „I tak, o ile w 2021 r. do wszystkich wojewodów złożono w sumie 361 322 wnioski o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, to w 2022 r. złożono ich aż 486 927, zaś w 2023 r. było ich już 553 057. W 2024 r. nastąpiło czasowe obniżenie tej liczby do 460 921, jednak już w całym 2025 r. odnotowano wpływ 508 109 wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, z czego 288 883 pochodziły od cudzoziemców będących obywatelami Ukrainy – 56,5 proc.” - napisało MSWiA.
Resort dodał, że według stanu na 1 czerwca 2026 r. od początku bieżącego roku odnotowano wpływ 212 153 wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, z czego aż 142 145, tj. 67 proc., pochodziło od cudzoziemców będących obywatelami Ukrainy. „Tym samym zwiększona obecność obywateli Ukrainy na terytorium RP od 2022 r. stanowi kluczowy faktor wpływający na obciążenie wojewodów” - czytamy.
mchom/ kcz/
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu