Samorząd terytorialny

W ostatnich 10 latach liczba mieszkańców 12 największych polskich miast wzrosła o 142 tys. (+2 proc.) i sięgnęła 6,9 mln - wynika z biuletynu statystycznego „Metropolie w liczbach”, przygotowanego przez Centrum Analiz i Badań Unii Metropolii Polskich na podstawie danych GUS z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021.

1 marca weszła w życie ustawa z 4 listopada 2022 r. o kooperatywach mieszkaniowych oraz zasadach zbywania nieruchomości należących do gminnego zasobu nieruchomości w celu wsparcia realizacji inwestycji mieszkaniowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 28; dalej: u.k.m.). Wprowadziła ona do polskiego prawa formalne zasady tworzenia i współdziałania członków kooperatywy mieszkaniowej w celu realizacji inwestycji mieszkaniowej oraz – co istotne z punktu widzenia jednostek samorządu terytorialnego – uregulowała zasady zbywania i rozliczania nieruchomości należących do gmin w celu wsparcia realizacji tego typu inwestycji (art. 1 u.k.m.). Ustawodawca postanowił bowiem, że gminy mogą zbywać nieruchomości kooperatywom w drodze przetargu ograniczonego. Na jakie kwestie powinna zatem zwrócić uwagę JST, która jest zainteresowana wspieraniem rozwoju kooperatyw na swoim terenie?

Możliwości odliczenia podatku od towarów i usług przez samorządy to częsty temat szkoleń. Pojawiające się ze strony przedstawicieli JST pytania niejednokrotnie dotyczą kwestii tego, gdzie jeszcze można szukać możliwości odliczenia VAT. Ostatnio znaczna część pytań związana jest z inwestycjami finansowanymi z programu Polski Ład. 

Żaden przepis nie daje radzie gminy delegacji do ustalenia zasad udzielania jej w formie niepieniężnej. Przykładowo nie wchodzi w grę użyczanie lub przekazywanie zbiorników na deszczówkę.

Nie może zatrzymywać ich na swoim koncie, bo środki te stanowią dochód JST. Co prawda nie wynika to wprost z przepisów, ale przypominają o tym RIO i uwagę na to zwracała NIK. W dużej mierze dlatego, że to, do kogo należą wpływy, źle interpretują same samorządy.

Powiat zwrócił się do naszej gminy z pilną prośbą o przekazaniu pomocy finansowej na zadanie dotyczące remontu drogi. Droga powiatowa przebiega przez teren naszej gminy, więc zależy nam na szybkim przekazaniu pieniędzy. Niestety sesja rady gminy odbędzie się dopiero za miesiąc. Czy dopuszczalne byłoby podpisanie umowy dotacyjnej, a potem podjęcie przez radę uchwały z mocą wsteczną, tj. z datą ww. umowy?

Dlaczego uchwały o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie nie należy publikować w dzienniku urzędowym województwa? Czy rada ma prawo regulować szczegółowe zasady wypłaty pensji w placówkach oświatowych? W jakim zakresie radni decydują o wynagrodzeniu nauczycieli za godziny ponadwymiarowe? Jak określić minimalny poziom usług wodno-kanalizacyjnych?

Samorządy domagają się od resortu edukacji zmian w zasadach finansowania wychowania przedszkolnego. Żądają, by subwencją oświatową zostały objęte nie tylko sześciolatki, ale też młodsze dzieci.

Z 2056 zł do 2250,40 zł wzrosła miesięczna dotacja na jednego uczestnika zajęć w środowiskowym domu samopomocy (ŚDS), ale na razie tylko do końca czerwca.

Gminy liczą, że w przyszłym roku otrzymają maksymalną dopłatę do funduszy sołeckich, czyli od 20 do 40 proc. poniesionych na ten cel wydatków. Mogą na tym zyskać ponad 100 mln zł rocznie. Samorządy domagają się oficjalnych zapewnień od rządu.

- Obowiązkiem dostawcy wody nie może być monitorowanie wody w obszarach zasilania dla punktów poboru, tak jak nikomu do głowy nie przyjdzie, aby robiący zakupy w sklepie monitorował jakość kupowanych produktów czy temperaturę w chłodniach i zamrażarkach - mówi Prof. Izabela Zimoch, Katedra Inżynierii Wody i Ścieków na Wydziale Inżynierii Środowiska i Energetyki Politechniki Śląskiej.

Umożliwienie gminom sprzedaży węgla uprawnionym mieszkańcom do 31 lipca br. i bez ograniczeń co do jego ilości – zakładają poprawki do ustawy z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. poz. 2236), które – z inicjatywy posłów PiS – zostały przyjęte przez komisję ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz niektórych innych ustaw.

Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który zakłada ujednolicenie procedur dotyczących planowania i przyspieszenie całego procesu, podało Centrum Informacyjne Rządu. Projekt przewiduje wprowadzone nowego narzędzia planistycznego - planu ogólnego gminy.

Po ponad dwóch miesiącach od wydania negatywnej opinii przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego (KWRiST) projekt ustawy o ochronie ludności oraz o stanie klęski żywiołowej wrócił na agendę rozmów rządu ze stroną samorządową.