Minister nie będzie rozliczał sędziów z kongresu

Nie, oczywiście, że nie zapomniałem.

To, że pewni prominentni działacze życia publicznego, a wśród nich np. prof. Andrzej Zoll twierdzą, że przestałem być sędzią i jestem już tylko wiceministrem, to jeszcze nie oznacza, że tak jest w rzeczywistości. Oczywiście każdy ma prawo do własnej oceny i może głosić ją publicznie. Ja z kolei uważam, że prof. Zoll jest destruktorem prawa karnego polskiego, sędzią nie był ani jednego dnia, a przemówienie które wygłosił na kongresie było bardziej polityczne niż przemówienie lidera partii opozycyjnej Ryszarda Petru.

Od początku byłem sceptycznie nastawiony do tego wydarzenia i, jak się okazało, miałem słuszność. Co więcej, moje sceptyczne nastawienie do kongresu jako do imprezy, która miała charakter w znacznej części polityczny, niezależnie od zaklęć, że tak nie jest, jest podzielane przez znaczną część środowiska sędziowskiego. Dobitnym zresztą przykładem politycyzacji tego wydarzenia było zaproszenie i udzielenie głosu politykom opozycji i nie jest tu wytłumaczeniem fakt, że politycy rządzący z zaproszenia na kongres nie skorzystali. Jest bowiem różnica w tym czy rozmawiają przedstawiciele władzy sądowniczej i politycznej o ważnych dla państwa sprawach, czy też jest to dialog z osobami, które żadnej władzy w państwie nie sprawują.

Na kongres podobno zapisało się około tysiąca sędziów, co stanowi mniej niż 10 proc. całego środowiska. Nie podano zresztą informacji, ilu sędziów tak naprawdę przyjechało.

Oczywiście, wśród tych tysięcy sędziów, których nie było na kongresie są zapewne i takie osoby, które nie mogły stawić się w Warszawie osobiście, mimo że chcieli. Jest jednak również wielu sędziów, którzy absolutnie świadomie i intencjonalnie na kongres nie przyjechało.

Widzieli program i listę zaproszonych gości. Prelegenci to przecież nie były osoby znikąd, są one aktywne w przestrzeni publicznej od lat i ich poglądy są powszechnie znane. Było więc wiadomo, że ich wypowiedzi będą się koncentrowały wokół sporu politycznego, a nie problemów sądownictwa powszechnego.

Oczywiście że tak. Pierwsza część kongresu, poza wystąpieniami gości zagranicznych, którzy mówili raczej o swoich doświadczeniach z organizacji, którymi kierują oraz o pewnych ogólnych pryncypiach, była skoncentrowana na Trybunale Konstytucyjnym i Krajowej Radzie Sądownictwa. Bardzo mało się mówiło o rzeczywistych problemach wymiaru sprawiedliwości.

Spór o TK ma długą historię i jego ewentualne rozwiązanie będzie rozwiązaniem stricte politycznym.

Jak najbardziej. Przecież wszystkie polskie sądy, we wszystkich instancjach orzekły, że prezydent taką prerogatywę ma. Sporu prawnego więc tutaj nie ma. Może się to oczywiście komuś podobać lub nie, być dobre dla Państwa lub złe i każdy ma prawo do własnego zdania na ten temat. Nie zmienia to jednak faktu, że póki co od strony prawnej temat ten jest zamknięty. Dyskusja o tym była dyskusją nad zmianą Konstytucji, a więc z definicji miała charakter polityczny bowiem to politycy, a nie sędziowie sprawują tę część władzy państwowej.

Prezydent decyzji nie uzasadnił, bo jak się wydaje takiego obowiązku nie miał. Z judykatów dotyczących sytuacji sędziów niepowołanych w 2007 r. przez prezydenta śp. Lecha Kaczyńskiego wedle mojego rozeznania nie wynika bezwzględny obowiązek uzasadniania takich decyzji. Taka możliwość oczywiście istnieje, ale to już pozostaje w gestii prezydenta, czy z niej skorzysta.

Dopóki minister sprawiedliwości sprawuje nadzór administracyjny nad sądami sędziowie w resorcie są niezbędni. Nie wyobrażam sobie, aby jakikolwiek sędzia godził się i nie miał wątpliwości natury zasadniczej, gdyby nadzór administracyjny, a w tym np. badanie sprawności postępowań, w żądanie wyjaśnień w tym obszarze, był wykonywany fizycznie przez urzędnika, a nie sędziego delegowanego do MS. Nie bez przyczyny z prawa o ustroju sądów powszechnych wynika, że nadzór administracyjny jest sprawowany przez ministerialną służbę nadzoru złożoną wyłącznie z sędziów. Gdyby więc zakazać delegowania sędziów do MS to obawiam się, że skutki i dla sędziów w sądach i dla obywateli byłyby fatalne.

Tak, ponieważ gdyby ich nie było, a minister nadal sprawował nadzór administracyjny to wówczas sądy byłby nadzorowane przez osoby, które po pierwsze miałyby niedostatek wiedzy na temat tego, jak sądy tak naprawdę funkcjonują, bo nigdy wewnętrznie w sądach nie funkcjonowały, a po drugie obawiam się, że wówczas nadzór ów mógłby sprawowany w sposób bezwzględny. Podejrzewam, że te same przepisy mogłyby być interpretowane w sposób dużo bardziej korzystny dla urzędu, a nie sądów.

Sędziowie mają określone gwarancje. I nie tracą ich na czas delegacji do resortu. Dlatego też, jeżeli ja czy którykolwiek z sędziów, którzy obecnie są w MS, na coś się nie godzimy, to w każdym momencie możemy po prostu powiedzieć nie, ja tego nie wykonam, ja tego nie podpiszę, bo to jest sprzeczne z pryncypiami. I spokojnie na drugi dzień wrócić do pracy w sądzie. Sędziego więc naprawdę trudno do czegoś zmusić. W dużo gorszej sytuacji jest natomiast urzędnik, który po zwolnieniu z urzędu z dnia na dzień zostaje z niczym. Jemu dużo trudniej jest więc stawać w obronie pryncypiów.

Tak, znam takie przypadki z lat ubiegłych. Sędziowie rezygnowali właśnie dlatego, że nie chcieli wykonywać pewnych zamysłów kierownictwa resortu. I nie powstrzymała ich przed tym utrata dodatku ministerialnego. Bez tego da się żyć.

Żadnych takich zamiarów wobec uczestników kongresu nie mamy. Zresztą minister tak naprawdę żadnych konsekwencji wobec sędziów wyciągać nie może. Teoretycznie można sobie wyobrazić konsekwencje natury administracyjnej typu np. odwołanie z delegacji. No ale sędziów delegowanych jest nikły procent. Zresztą nikt w resorcie nie zamierza i tego rodzaju konsekwencji wyciągać.

Nie słyszałem o żadnych naruszeniach, do których doszłoby podczas kongresu i które mogłyby uzasadniać złożenie przez ministra sprawiedliwości wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec jakieś sędziego biorącego udział w kongresie.

To jeszcze nie znaczy, że ja będę wykorzystywał uprawnienia ministra do tego, aby dyscyplinować pana sędziego. Sędzia Tuleja tym wystąpieniem sam sobie wystawił świadectwo.

Tak i ubolewam, że stowarzyszenie dało się wykorzystać do wsparcia tego politycznego przekazu, który wybrzmiał w pierwszej części kongresu. I nie jestem w tej opinii odosobniony. Cześć członków od początku krytykowała pomysł włączenia się „Iustitii” w organizację tego wydarzenia. Władze stowarzyszenia podjęły jednak taką, a nie inną decyzję i niestety są już pierwsze tego skutki – tuż po kongresie, w poniedziałek rezygnację złożył jeden z wieloletnich członków SSP „Iustitia”. W uzasadnieniu swej decyzji napisał, że nie może być członkiem organizacji, która firmuje wydarzenia takie jak to sobotnie. To pokazuje, jak dalece źle część środowiska ocenia zaangażowanie stowarzyszenia w organizację kongresu.

Rozmawiała Małgorzata Kryszkiewicz