usługi opiekuńcze

W dniu 26 czerwca 2026 roku ustawę o zmianie ustawy o pomocy społecznej przekazano Prezydentowi do podpisu. Nowe przepisy wprowadzają jednolity standard świadczenia usług opiekuńczych w domu pacjenta, precyzują wymagania wobec opiekunów oraz nakładają na gminy obowiązek monitorowania jakości tych usług. To kolejny krok w realizacji reform przewidzianych w Krajowym Planie Odbudowy.

Osoby korzystające z usług opiekuńczych będą raz na sześć miesięcy wypełniać specjalne ankiety. Będzie to drugie obok kontroli narzędzie stosowane przez ośrodki pomocy społecznej do monitorowania i oceny prawidłowości wykonywania tej formy wsparcia.

Posłowie zagłosowali za przepisami, które ujednolicą zasady realizacji usług opiekuńczych dla osób wymagających pomocy w miejscu zamieszkania we wszystkich gminach. Standardy ich realizacji określi rozporządzenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej.

Minister rodziny, pracy i polityki społecznej wyda rozporządzenie, w którym zostaną uregulowane standardy oraz sposób świadczenia przez gminy usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Będą one musiały też monitorować prawidłowość ich wykonywania.

Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie dają podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej określone świadczenia za okres poprzedzający jej wydanie. Takie stanowisko przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie dotyczącej usług opiekuńczych.

Osoby wykonujące usługi opiekuńcze, które nie mają ukończonego szkolenia z udzielania pierwszej pomocy, będą miały trzy miesiące na dopełnienie tego obowiązku. O ten dodatkowy czas apelowały powiaty.

Katalog zadań własnych realizowanych przez gminy z zakresu pomocy społecznej będzie poszerzony. Dodane do niego będzie monitorowanie i ocena świadczenia usług opiekuńczych osobom starszym i niepełnosprawnym.

Przepisy rozporządzenia określą zakres czynności, które będą wykonywane w ramach świadczenia osobom samotnym usług opiekuńczych. Będą w nim też wskazane wymagania stawiane osobom zajmującym się tym zadaniem.

Realizowanie usług opiekuńczych w formie sąsiedzkiej jest dla gmin nieobowiązkowe, dlatego w 2024 r. były one dostępne jedynie w co piątej gminie. Z takiej pomocy zapewnianej przez sąsiadów skorzystało 3,2 tys. seniorów

NSA orzekł, że Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenia z pomocy społecznej uniemożliwia przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, który jest niezbędny do ich przyznania, to nie może w przypadku gdy dostanie decyzję odmowną, zarzucać wójtowi gminy bezczynności oraz przewlekłości w prowadzeniu postępowania.NS

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) uznało za zasadną zmianę przepisów, która pozwoli uniknąć podwójnego ubiegania się o dotację budżetową na to samo świadczenie z pomocy społecznej przez dwie gminy. Ponadto jest szansa, że samorządy będą otrzymywać fundusze na pokrycie kosztów obsługi pomocy przyznawanej cudzoziemcom w ramach indywidualnych programów integracji

Świadczenie wspierające jest wliczane do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze. W niektórych przypadkach powoduje to drastyczny wzrost ich kosztów dla osób niepełnosprawnych.

Zachętą dla samorządów do wdrażania usług opiekuńczych w formie sąsiedzkiej jest możliwość uzyskania dofinansowania na pokrycie ich kosztów. W tym roku przeznaczono na ten cel prawie 30 mln zł

Chociaż wprowadzenie usług sąsiedzkich nie jest obowiązkowe, to te gminy, które zdecydują się na ich uruchomienie na swoim terenie, podstawowe regulacje związane z tymi świadczeniami powinny zapisać w uchwale dotyczącej usług opiekuńczych. To w niej określić trzeba m.in. szczegółowe warunki przyznawania tych dodatkowych świadczeń, ich zakres, zasady wymiaru i rozliczania. Wskazujemy, jakie elementy powinny się znaleźć w omawianym akcie prawa lokalnego, i przedstawiamy jego praktyczny wzór.

Już teraz brakuje opiekunów dla osób niesamodzielnych, a te problemy będą się pogłębiać - powiedział PAP prezes Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej i rektor Uczelni Korczaka prof. Mirosław Grewiński.

Osoby, które pracowały w warsztacie terapii zajęciowej (WTZ), będą mogły się zajmować świadczeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi.