TDNDGP DZIENNIK

 W Polsce nie dojdzie do porozumienia co do tego, że wartości chrześcijańskie są wartościami »właściwymi«, jak chciałaby część społeczeństwa o przekonaniach katolickich” – pisał kiedyś (bagatela, siedem lat temu) amerykański filozof polityki John Gray w „Kulturze Liberalnej”.

Nie była w pełni w moim typie / Ale lubiłem za to, że jest / Trochę złośliwie ją nazwałem / Sentymentalna Panna S”. To fraza z piosenki opozycjonisty i jednego z bardów drugiego obiegu Jana Krzysztofa Kelusa. O „Pannie S” pisał i śpiewał również Jacek Kaczmarski. Tamte metafory chwytały, bo trafnie opisywały relacje, jakie łączyły sporą część Polaków z pierwszą Solidarnością, czyli z wielkim, nieoczekiwanym ruchem społecznym, który rozkwitł w Polsce Ludowej na samym początku lat 80. Solidarność nie była wtedy jeszcze ani partią polityczną, ani jak dziś tylko związkiem zawodowym. Dla wielu Polaków była jednak fascynacją. Do pewnego stopnia miłosnym uniesieniem. Często największym i jedynym w całym dorosłym życiu. Co było potem, wiemy wszyscy. Dobrze to opisał Kaczmarski: „»Panna S« do swych amantów nie ma szczęścia / Choć raz po raz o krok jest od zamęścia / Ledwie z którym się obejmie, ledwie go umieści w Sejmie / Uczuć tyle, co w pretensjach albo w pięściach”.

O komunizmie, w wersji zapoczątkowanej przez tzw. rewolucję październikową, napisano więcej niż o wszystkich systemach politycznych w historii. Państwo bolszewickie było pierwszym w dziejach, które nie miało odpowiednika w przeszłości. Ustrój stworzony przez bolszewików był – jak określili to niektórzy – pierwszą w dziejach ludzkości utopią u władzy.