Ważny wyrok TSUE dotyczący kredytów

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jasno wskazał, że wadliwy aneks przewalutowujący kredyt może zostać uznany za nieważny, ale nie oznacza to automatycznie upadku całej umowy kredytowej. Innymi słowy – sam fakt, że aneks zawierał nieuczciwe zapisy, nie wystarcza, by unieważnić całość zobowiązania.

Wyrok dotyczy konkretnej grupy kredytów – tych, które pierwotnie były udzielane w złotych, a dopiero później zostały „przerobione” na kredyty frankowe. Taka praktyka była szczególnie popularna około 2007 roku.

Nieważność aneksu, ale umowa nadal obowiązuje

Zgodnie z orzeczeniem, jeśli sąd uzna aneks za nieuczciwy, powinien go usunąć z umowy. W efekcie kredyt wraca do swojej pierwotnej formy – czyli staje się ponownie kredytem złotowym, tak jakby przewalutowanie nigdy nie miało miejsca.

TSUE podkreślił przy tym, że pierwotna umowa kredytowa w większości przypadków zawiera wszystkie elementy potrzebne do jej dalszego wykonywania. Dlatego nie ma podstaw, by automatycznie ją unieważniać tylko dlatego, że późniejszy aneks był wadliwy.

Ochrona konsumenta i decyzje sądów

Trybunał zaznaczył jednak, że sądy krajowe muszą każdorazowo sprawdzić skutki takiego rozwiązania dla klienta. Jeśli powrót do kredytu złotowego byłby dla niego wyraźnie niekorzystny, konieczne jest zapewnienie odpowiedniej ochrony.

W praktyce oznacza to, że sądy mogą ingerować w rozliczenia między stronami lub częściowo przerzucać koszty na banki – szczególnie wtedy, gdy to one stosowały nieuczciwe klauzule.

Komentarze specjalistów po wyroku TSUE

Do wyroku odniósł się dr Tadeusz Białek, prezes Związek Banków Polskich, który wskazał na jego praktyczne znaczenie dla sądów:

- Pomimo unieważnienia aneksu na podstawie którego nastąpiło przewalutowanie kredytu, pierwotna umowa pozostaje w mocy – takie wskazówki TSUE udziela polskim sądom. Utrzymanie umowy w mocy wymaga każdorazowej oceny, w tym analizy skutków ekonomicznych oraz zapewnienia ochrony konsumenta.

Związek Banków Polskich podkreśla, że orzeczenie dotyczy wąskiej kategorii spraw i nie odnosi się do innych typów kredytów, w tym zobowiązań opartych na stawce WIBOR.

TSUE wyznacza kierunek, ale sprawy rozstrzygną sądy w Polsce

Wyrok TSUE nie zamyka sporów, lecz wyznacza sposób ich rozpatrywania. Każda sprawa będzie analizowana indywidualnie – z uwzględnieniem treści aneksu, sytuacji kredytobiorcy oraz skutków jego ewentualnego usunięcia z umowy.

Dla kredytobiorców oznacza to, że droga do unieważnienia całej umowy w takich przypadkach będzie trudniejsza. Dla banków – że spory nie znikną, ale będą prowadzone według bardziej precyzyjnych zasad.