Zielone Świątki w tym roku wypadają 24 maja. Święto to zawsze obchodzone jest w niedzielę. Stąd narodziło się pytanie o zasadność obecności Zesłania Ducha Świętego w ustawowym katalogu dni wolnych od pracy. Czy zostaną wykreślone z listy dni wolnych od pracy?
Zielone Świątki - dzień wolny od pracy
Zielone Świątki (właściwie Zesłanie Ducha Świętego) widnieją w katalogu dni wolnych od pracy w Polsce (art. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. Jest to jednak święto, które co roku wypada w niedzielę. Skoro ustawa wskazuje, że również wszystkie niedziele roku są dniami wolnymi od pracy to powstaje wątpliwość, czy Zielone Świątki powinny być wyliczone w liście 14. świąt wolnych od pracy.
Zgodnie bowiem z art. 1 i 1a wspomnianej ustawy w Polsce wolne od pracy są następujące dni:
- 1 stycznia – Nowy Rok,
- 6 stycznia – Święto Trzech Króli,
- pierwszy dzień Wielkiej Nocy,
- drugi dzień Wielkiej Nocy,
- 1 maja – Święto Państwowe,
- 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja,
- pierwszy dzień Zielonych Świątek,
- dzień Bożego Ciała,
- 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny,
- 1 listopada – Wszystkich Świętych,
- 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości,
- 24 grudnia – Wigilia Bożego Narodzenia,
- 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia,
- 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia;
- niedziele.
- w przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, dniem wolnym od pracy jest także dzień określony przez Prezesa Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia.
Czy należy wykreślić Zielone Świątki z katalogu dni wolnych od pracy?
W związku z powyższą wątpliwością w dniu 8 listopada 2024 r. Sebastian Adamowicz złożył do Sejmu petycję (Petycja w sprawie uchylenia art. 1 pkt 1 lit. g oraz art. 3 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy, Dz.U. z 2020 r. poz. 1920 - BKSP-155-X-323/24). Wskazano w niej, że dzień Zielonych Świątek zawsze wypada w niedzielę, która jest dniem wolnym od pracy. W związku z tym większość osób w ten dzień i tak nie pracuje. Petycja została skierowana do Komisji. Dnia 5 lutego 2025 r. Komisja do Spraw Petycji postanowiła uchwalić dezyderat.
W dezyderacie Komisja wnosi o wskazanie, czy ewentualne usunięcie z ustawy o dniach wolnych od pracy art. 1 pkt 1 lit. g wymagałoby również zmiany Konkordatu zawartego między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. Czy przyjęcie proponowanych rozwiązań miałoby jakikolwiek wpływ na uprawnienia wynikające zarówno z przysługującej każdemu wolności sumienia i wyznania, jak i instytucje chroniące pracowników, które zawarte zostały w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy?
W odpowiedzi na dezyderat nr 151 Komisji do Spraw Petycji uchwalony na posiedzeniu w dniu 9 września 2025 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk wystosowała poniższą informację:
Praca w niedziele i święta uregulowana została w Dziale VII ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, zwanej dalej: „k.p.”. Zgodnie z art. 151 § 1 k.p. dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w przepisach o dniach wolnych od pracy. W myśl § 2 powołanego przepisu za pracę w niedzielę i święto, w przypadkach, o których mowa w art. 151, uważa się pracę wykonywaną między godziną 6.00 w tym dniu a godziną 6.00 w następnym dniu, chyba że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina.
Praca w niedziele i święta może być wykonywana tylko w sytuacjach określonych w k.p. Za pracę w te dni pracownikowi należy się odpowiednia rekompensata. W pierwszej kolejności może on odebrać dzień wolny od pracy, a jeżeli nie byłoby takiej możliwości, przysługuje mu dodatkowe wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w takim dniu – art. 151 k.p. Przy czym, zgodnie z § 4 powołanego przepisu do pracy w święto przypadające w niedzielę stosuje się przepisy dotyczące pracy w niedzielę. Zatem, w przypadku pracy w pierwszy dzień Wielkiej Nocy i pierwszy dzień Zielonych Świątek, co do zasady, stosuje się przepisy dotyczące pracy w niedzielę, w szczególności dotyczące okresu udzielenia dnia wolnego za pracę w niedzielę.
Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 296) określa, kiedy pracownik co do zasady nie musi wykonywać swoich obowiązków służbowych. Wskazuje ona:
- katalog enumeratywnie wymienionych świąt, które są dniami wolnymi od pracy (art. 1 pkt 1),
- niedziele (art. 1 pkt 2),
- w przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii dniem wolnym od pracy jest także dzień określony przez Prezesa Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia (art. 1a).
Zgodnie z art. 1 pkt 1 lit. g ustawy o dniach wolnych dniem wolnym od pracy jest pierwszy dzień Zielonych Świątek. Należy zauważyć, że przyjęta przez ustawodawcę w art. 1 ustawy o dniach wolnych od pracy konstrukcja opiera się na określeniu dni wolnych od pracy poprzez wskazanie jako te dni wolnych, co do zasady, niedziel, a także enumeratywnie wyliczonych świąt, przy czym kryterium decydującym do umieszczenia święta w katalogu, wydaje się być jego waga i znaczenie czy to państwowe, czy tradycyjne. Z tego też względu umieszczono w nim m.in. pierwszy dzień Zielonych Świątek.
Regulacje art. 1 pkt 1 i art. 1 pkt 2 ustawy o dniach wolnych od pracy należy traktować jako niezależne od siebie, a nie jako regulacje o charakterze uzupełniającym się, co może również potwierdzać kolejność zamieszczonych jednostek systematyzacyjnych tej ustawy – w pkt 1 zawarto katalog dni świątecznych wolnych od pracy, a w pkt 2 wskazano jako te dni niedziele. Zakładając, że rozwiązania te winny być względem siebie uzupełniające, należałoby przyjąć zasadę w pierwszej kolejności wskazania niedziel jako dni wolnych od pracy i w ich uzupełnieniu świąt, które nie przypadają w niedzielę. Ustawodawca tego nie uczynił, a zatem nie taka, jak się wydaje, była jego intencja.
Natomiast w kwestii usunięcia art. 3 ustawy o dniach wolnych od pracy dotyczącego regulacji odnoszącej się do wykonania ustawy i upoważnionych do tego podmiotów podzielić należy pogląd, że jest to zapis anachroniczny i zbędny, nie stosowany obecnie w procesie legislacyjnym. Nie wydaje się jednak uzasadnione uruchamianie procesu legislacyjnego poświęconego wyłącznie uchyleniu art. 3 ustawy o dniach wolnych od pracy. Zmiana w tym zakresie, tj. uchylenie przedmiotowego przepisu, miałaby w istocie (jak słusznie stwierdzają Autorzy petycji) wyłącznie charter redakcyjny i porządkujący i możliwa będzie do przeprowadzenia przy okazji nowelizacji dedykowanej uporządkowaniu rozwiązań w tym obszarze.
Uprzejmie informuję również, że organem właściwym w odniesieniu do prośby Komisji o wskazanie, czy ewentualne usunięcie z ustawy o dniach wolnych od pracy art. 1 pkt 1 lit. g wymagałoby zmiany Konkordatu zawartego między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r., a także czy miałoby jakikolwiek wpływ na uprawnienia wynikające zarówno z przysługującej każdemu wolności sumienia i wyznania, jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, który odpowiada m. in. za dział administracji rządowej – wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne. Dział ten obejmuje m.in. sprawy z zakresu stosunku Państwa z Kościołem Katolickim oraz innymi kościołami i związkami wyznaniowymi.
Zobacz również: Hałas, piski i dziecięcy płacz zamiast wypoczynku. Sąd: turystom należy się odszkodowanie
Ministerstwo przeciwko wykreśleniu Zielonych Świątek z katalogu dni wolnych od pracy
Temat ten został poruszony również na posiedzeniu komisji do Spraw Petycji nr 114 dnia 25 marca 2026 r. Naczelnik wydziału w Departamencie Prawa Pracy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Zenon Rycerz tłumaczy, że dezyderat był efektem rozpatrywania petycji, w której petytor wnosił o wykreślenie Zielonych Świątek z katalogu dni wolnych od pracy oraz wykreślenie przepisu anachronicznego – trzeba przyznać, że martwego – z art. 3, z którego wynika, że prezes Rady Ministrów poruczy wykonywanie ustawy, co oczywiście nie ma miejsca już od dawna, więc rzeczywiście ten postulat jest jak najbardziej zasadny. Przekazał również zdanie ministerstwa - "jesteśmy przeciwni wykreślaniu art. 1 pkt 1 lit. g, czyli Zielonych Świątek, z kilku względów wskazanych w odpowiedzi na dezyderat. Przede wszystkim chodzi o znaczenie tego święta: tradycyjne, państwowe, religijne dla rodzin, dla Polaków."
Zenon Rycerz zwrócił również uwagę na pierwszy dzień Wielkiejnocy, który także przypada zawsze w niedzielę. Idąc za przykładem petytora należałoby się zastanowić nad usunięciem z ustawy o dniach wolnych od pracy pierwszego dnia Wielkiejnocy. To już wydaje się wątpliwe. Dodatkowo taki zabieg spowodowałoby szereg innych zmian legislacyjnych, np. w ustawie o ograniczeniu handlu w niedzielę, w święta i w niektóre inne dni. Mogłoby dochodzić do sytuacji, kiedy byłyby to dni pracujące w handlu. M.in. z tych absurdalnych względów ministerstwo nie popiera wykreślenia święta Zesłania Ducha Świętego (Zielone Świątki) z katalogu dni wolnych od pracy.
Natomiast wszyscy są zgodni, że art. 3 ustawy o dniach wolnych od pracy (Art. 3. Wykonanie ustawy porucza się Prezesowi Rady Ministrów i wszystkim ministrom.) to przepis martwy. Zasadne jest więc usunięcie go z ustawy, ale "uruchamianie machiny legislacyjnej po to, żeby przeprowadzić taką prostą, porządkującą zmianę, nie wydaje się zasadne."
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dziennik Ustaw z 1951 Nr 4, poz. 28)
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu