Czy dziecko może otrzymać rentę wypadkową?

Sprawa dotyczyła dziewczynki, która doznała w szkole poważnego urazu głowy. Rodzice zdecydowali się złożyć wniosek do ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. Uzyskanie takiego świadczenia jest możliwe na podstawie ustawy z 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 984 ze zm.). Rzecz w tym, że ustawa w kwestii ustalania prawa do renty w art. 9 odsyła do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.). Procedura ustalania zdolności do pracy jest więc podobna, ale tu zainteresowani napotkali trudności. O ile bowiem lekarz orzecznik stwierdził, że poszkodowane dziecko jest niepełnosprawne i przez to nie będzie zdolne do pracy, to już komisja lekarska miała odmienne zdanie. W rezultacie ZUS odmówił przyznania renty, a sprawa trafiła do sądu. Sąd I instancji oddalił odwołanie, uznając, że dziecko z zasady nie jest zdolne do pracy, więc nie ma mowy o ustaleniu takiej niezdolności i o przyznaniu renty. Z kolei sąd apelacyjny orzekł, że nie można przyznać świadczenia, gdyż małoletnia nie legitymowała się stosownymi okresami składkowymi i nieskładkowymi.

SN uchylił w całości wyrok apelacyjny i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie można bowiem stosować do małoletniego tych samych kryteriów co do dorosłego. Błędem było uznanie, że dziecko w ogóle jest niezdolne do pracy i przez to nie może otrzymać renty wypadkowej w szczególnych okolicznościach. Nawet małoletni przed 16. rokiem życia mogą być zatrudniani w wybranych branżach (sport, reklama, działalność artystyczna czy kulturalna) na podstawie art. 3045 kodeksu pracy. Z kolei przyjęcie – tak jak to uczynił sąd II instancji – że poszkodowana nie może otrzymać renty, bo nie ma wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych, wypacza cel i sens ustawy z 2002 r.