NSA: Trzeba stosować przepis korzystniejszy dla podatnika. Sąd wypowiedział się w sprawie stypendiów samorządowych dla studentów

Student może liczyć na stypendium od samorządu

Już niedługo rozpocznie się nowy rok akademicki, a studenci wrócą do sal uczelni. Rozpocznie się też czas starań o stypendia, które dla wielu z nich stanową istotną pomoc w pokrywaniu kosztów życia codziennego. Jednym ze świadczeń, które mogą w tej sytuacji okazać się pomocne jest to przyznawane przez jednostki samorządu terytorialnego. Taką możliwość daje tym podmiotom art. 96 ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jednak pytaniem, które od 2018 r. pojawia się na tym tle jest to, czy wypłata tego rodzaju świadczenia przez samorząd skutkuje powstaniem przychodu, który trzeba opodatkować? W dniu 23 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok (sygn. akt II FSK 1378/22), w który wskazał, jak stosować obowiązujące w tym zakresie przepisy.

POLECAMY: Dwa systemy zamiast jednego ładu. Ustawa platformowa ignoruje reformę PIP

Które zwolnienie można stosować?

Kwestia sporna dotyczy w tej sytuacji wykładni norm prawnych zawartych w przepisach art. 21 ust. 1 pkt 39 i pkt 40b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w szczególności wzajemnych relacji pomiędzy tymi przepisami. W obu przewidziano bowiem zwolnienia dla stypendiów, jednak ich zakres jest inny. Pierwszy przewiduje, że wolne od podatku są stypendia i zapomogi, o których mowa w ustawie z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a drugi, że wolne od podatku są stypendia dla uczniów i studentów, których wysokość i zasady udzielania zostały określone w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego – do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 3800 zł. Obydwie regulacje odnoszą się więc do tego samego rodzaju stypendiów, jednak w jednej z nich przewidziano ograniczenie kwotowe, a w drugiej nie.

POLECAMY: Mobbing, B2B i transparentność wynagrodzeń. Trzy regulacje wymagają jednej strategii

Trzeba stosować przepis korzystniejszy dla podatnika

Kluczowe znaczenie ma w tej sytuacji to, że art. 21 ust. 1 pkt 39 updof zyskał obecnie obowiązujące brzmienie od 1 października 2018 r., a wcześniej regulacja ta dotyczyła wyłącznie stypendiów naukowych. Oznacza to, że nowelizacja pociągnęła za sobą istotne rozszerzeni zakresu zwolnienia, które objęło wszystkie stypendia, o których mowa w ustawie, zamiast wyłącznie stypendiów naukowych. Jednak, która z tych regulacji ma pierwszeństwo w stosowaniu? Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym już wyroku, zgodnie z regułą kolizyjną przewidującą, że norma późniejsza uchyla normę wcześniejszą, a także zgodnie z zasadą, że za wiążący należy uznawać przepis korzystniejszy dla podatnika, należy przyjąć, że stypendia samorządowe, których wysokość i zasady udzielania zostały określone w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego wydanej na podstawie:

• art. 96 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, korzystają ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 39 updof;
• innych przepisów niż Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, np. na podstawie art. 31 ustawy z 25 czerwca 2010 r. o sporcie, są objęte zwolnieniem z art. 21 ust. 1 pkt 40b updof.