Nawet kilkaset złotych może zostać w kieszeni, bo od 1 sierpnia 2026 r. NFZ finansuje badanie, za które prywatnie trzeba zapłacić z własnego portfela. Co ważne, nie potrzeba skierowania, a prawidłowy wynik może oznaczać nawet 5 lat spokoju do kolejnego badania. Z nowych zasad może skorzystać duża grupa pacjentów, choć trzeba spełnić konkretne kryteria wieku. Sprawdzamy, komu przysługuje bezpłatne badanie, gdzie można je wykonać i jak się zapisać.
Jeszcze niedawno część pacjentek wykonywała takie badanie prywatnie, płacąc za nie z własnej kieszeni. Teraz zasady się zmieniły: NFZ finansuje je w ramach programu profilaktycznego, bez skierowania, a przy prawidłowym wyniku kolejna kontrola może przypaść dopiero za pięć lat. Zmiana obowiązuje od 1 sierpnia 2026 r. i dotyczy profilaktyki jednego z najczęstszych nowotworów ginekologicznych. Chodzi o test HPV HR, który zastąpił klasyczną cytologię jako podstawowe badanie przesiewowe w programie profilaktyki raka szyjki macicy.
Test HPV HR na NFZ za darmo. Prywatnie kosztuje nawet 200–300 zł
Chodzi o test molekularny HPV HR z genotypowaniem, który wykrywa obecność wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka onkogennego. Od 1 sierpnia jest podstawowym badaniem przesiewowym w programie finansowanym przez NFZ. Dla pacjentki najważniejsza jest jednak konkretna zmiana: jeśli kwalifikuje się do programu, nie płaci za badanie i nie potrzebuje skierowania.
Prywatnie za podobny test HPV HR obejmujący 14 genotypów trzeba zapłacić około 200–300 zł. Przykładowo Centrum Medyczne WUM wycenia HPV HR DNA 14 typów na 206 zł, Petra Medica na 211 zł, Fundacja Godula Hope na 220 zł, a WolaClinic na 280 zł. W prywatnych placówkach można znaleźć również pakiety łączące test HPV z cytologią płynną – ich ceny sięgają około 270–350 zł.
Test HPV HR zamiast cytologii od 1 sierpnia 2026. Co się zmieniło?
Przez lata profilaktyka raka szyjki macicy kojarzyła się przede wszystkim z cytologią. Nowy model działa inaczej, ponieważ HPV HR szuka zakażenia wirusem wysokiego ryzyka, zanim dojdzie do zmian, które można wykrywać w badaniu cytologicznym. Za zmianą stoją konkretne wyniki badań. Ministerstwo Zdrowia podało w maju 2026 r., że polskie badanie obejmujące ponad 33 tys. kobiet wykazało blisko dwukrotnie wyższą skuteczność HPV HR w wykrywaniu stanów przedrakowych szyjki macicy w porównaniu z cytologią. Klasyczna cytologia przestała od 1 sierpnia funkcjonować jako samodzielne badanie przesiewowe w tym programie. Nie znika jednak całkowicie – może być potrzebna na kolejnym etapie, gdy HPV HR da wynik dodatni.
Ujemny i dodatni wynik HPV HR. Kiedy trzeba powtórzyć badanie?
Tu pojawia się druga, obok oszczędności, korzyść. Jeżeli HPV HR daje wynik ujemny, a pacjentka nie należy do grup objętych innym schematem kontroli, kolejne badanie przesiewowe wykonuje się zasadniczo dopiero po pięciu latach. To wyraźna zmiana dla osób przyzwyczajonych do wcześniejszego programu. Dłuższy odstęp wynika z wysokiej czułości testu molekularnego, a nie z ograniczenia dostępu do profilaktyki.
Inaczej wygląda sytuacja przy wyniku dodatnim. Wtedy z tej samej pobranej próbki można wykonać cytologię płynną LBC, zgodnie ze ścieżką przewidzianą w programie. Nie trzeba więc automatycznie umawiać kolejnej wizyty wyłącznie po ponowne pobranie materiału.
Test HPV HR wybrało już ponad 412 tys. kobiet. NFZ pokazał nowe dane
Skala zainteresowania pokazuje, że nie mówimy o rozwiązaniu, które dopiero zaczyna być testowane. Według NFZ w pierwszym półroczu 2026 r. test HPV HR wykonało 412 419 kobiet, choć w tym okresie funkcjonował jeszcze równolegle z wcześniejszym schematem. Łącznie w pierwszych sześciu miesiącach roku z programu profilaktyki raka szyjki macicy skorzystało 450 509 kobiet. Dla porównania NFZ podaje, że w 2024 r. uczestnictwo w programie wynosiło niewiele ponad 11 proc. uprawnionych, natomiast w pierwszej połowie 2026 r. wzrosło do 14,65 proc. Od 1 sierpnia wybór między dwoma schematami już nie obowiązuje. HPV HR stał się podstawowym badaniem przesiewowym w programie.
Jak zapisać się na test HPV HR na NFZ? Skierowanie nie jest potrzebne
Dostęp do badania jest prostszy, niż część pacjentek może zakładać. Nie trzeba mieć skierowania od ginekologa ani lekarza rodzinnego. Na badanie można zapisać się:
- przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) w centralnej e-rejestracji,
- przez aplikację mojeIKP,
- bezpośrednio w placówce realizującej program profilaktyki raka szyjki macicy,
- korzystając z informacji NFZ, aby znaleźć placówkę wykonującą badanie.
Badania realizują poradnie położniczo-ginekologiczne mające odpowiednią umowę z NFZ oraz wybrane placówki POZ. Materiał mogą pobierać również uprawnione położne. Najważniejszy warunek dotyczy wieku: bezpłatny program obejmuje kobiety od 25. do 64. roku życia.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu