Kierowcy przestaną płacić za A4. Jest konkretna data wielkiej zmiany

Umowa koncesyjna dotycząca autostrady A4 między Katowicami a Krakowem obowiązuje od 1997 r. i wygaśnie 15 marca 2027 r. GDDKiA potwierdza, że nie będzie kolejnej koncesji, a obowiązki zarządcy trasy przejmie państwowa Dyrekcja. W praktyce oznacza to zasadniczą zmianę dla kierowców korzystających z jednej z najważniejszych tras łączących Śląsk z Małopolską.

Od 16 marca 2027 r. samochody osobowe, motocykle oraz inne pojazdy lekkie o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony mają korzystać z odcinka bez opłat. Będzie on funkcjonował na takich samych zasadach jak autostrady znajdujące się obecnie w zarządzie GDDKiA. Już od 1 lipca 2023 r. kierowcy pojazdów lekkich nie płacą m.in. za przejazd państwowym odcinkiem A4 Wrocław–Sośnica oraz A2 Konin–Stryków.

GDDKiA przejmie 61 km autostrady od Stalexportu

Zmiana będzie miała znaczenie nie tylko finansowe. Odcinek Katowice–Kraków należy dziś do niewielkiej części polskiej sieci autostradowej pozostającej w rękach koncesjonariuszy. Według aktualnych danych GDDKiA sieć dróg szybkiego ruchu w Polsce liczy ponad 5585 km, z czego około 1950 km stanowią autostrady.

W zarządzie koncesjonariuszy pozostają obecnie trzy odcinki: 152 km autostrady A1 pomiędzy Rusocinem a Toruniem Południe, 255 km A2 między Świeckiem a Koninem, z czego 238 km jest płatnych, oraz 61 km A4 pomiędzy Katowicami a Krakowem. Wygaśnięcie koncesji na A4 oznacza więc istotne zmniejszenie sieci autostrad, na których kierowcy samochodów osobowych muszą dodatkowo płacić za przejazd.

GDDKiA od lat krytycznie odnosiła się również do kolejnych wzrostów stawek na koncesyjnych autostradach. Dyrekcja zwracała uwagę, że wysokie ceny mogą skłaniać część kierowców do omijania autostrad drogami lokalnymi. Taki ruch zwiększa natężenie ruchu w miejscowościach położonych w sąsiedztwie płatnych tras i może wpływać na bezpieczeństwo ich mieszkańców.

Likwidacja bramek na A4 i przygotowania do przebudowy

Zakończenie poboru opłat będzie wymagało zmian w istniejącej infrastrukturze. Dziś kierowcy korzystający z koncesyjnego fragmentu A4 przejeżdżają przez punkty poboru opłat w Brzęczkowicach i Balicach. W dokumentacji przygotowywanej przez GDDKiA przewidziana jest m.in. rozbiórka infrastruktury bramkowej w Balicach.

Nie oznacza to jednak, że już 16 marca 2027 r. cała infrastruktura punktów poboru opłat natychmiast zniknie. Przejęcie zarządzania oraz zniesienie należności jest czym innym niż późniejsze roboty budowlane związane z przebudową trasy. Likwidacja niepotrzebnych elementów będzie powiązana z przygotowywaną modernizacją autostrady.

GDDKiA planuje wykorzystać tę zmianę do znacznie większej inwestycji. Trasa ma zostać poszerzona, ponieważ jej obecna przepustowość na wielu fragmentach przestaje odpowiadać natężeniu ruchu.

Ponad 50 tys. pojazdów dziennie na A4

Między Katowicami a Krakowem średnie natężenie ruchu przekracza obecnie 50 tys. pojazdów na dobę. Dane z wcześniejszego Generalnego Pomiaru Ruchu wskazywały, że w zależności od fragmentu trasy natężenie między Katowicami a Balicami wynosiło od około 40 tys. do 75 tys. pojazdów dziennie. Na dalszym odcinku A4 przechodzącym przez Katowice było to ponad 105 tys. pojazdów na dobę.

Tak duży ruch jest jednym z głównych powodów przygotowań do poszerzenia drogi. Podstawowym założeniem inwestycji jest dobudowa trzeciego pasa dla każdej jezdni. Na wybranych fragmentach analizowane są jeszcze większe zmiany, zależne od prognoz ruchu i przyjętych rozwiązań projektowych.

Rozbudowa będzie znacznie bardziej skomplikowana niż samo dobudowanie asfaltowego pasa. Konieczne są zmiany przy węzłach, obiektach inżynierskich, Miejscach Obsługi Podróżnych, systemach odwodnienia i pozostałej infrastrukturze technicznej.

Trzeci pas A4 między Katowicami a Krakowem

Przygotowania do rozbudowy trwają jeszcze przed formalnym przejęciem autostrady. We wrześniu 2026 r. GDDKiA wybrała firmę, która przygotuje dokumentację dla 24-kilometrowego fragmentu między Dulową a Balicami. Zadanie ma wykonać Autostrada II, której oferta opiewa na 17,3 mln zł.

Projektant ma przygotować dokumentację poszerzenia autostrady, uzyskać wymagane uzgodnienia i decyzje oraz pozwolenie na budowę. Jednym z analizowanych rozwiązań będzie wykorzystanie rezerwy terenu znajdującej się obecnie w pasie rozdziału między obiema jezdniami.

Prace obejmą również węzeł Rudno, a projektanci przeanalizują konieczność przebudowy czterech Miejsc Obsługi Podróżnych: Aleksandrowice, Morawica, Rudno i Grojec. Zmiany będą dotyczyły także odwodnienia i infrastruktury technicznej.

Rozbudowa A4 przygotowywana już przed końcem koncesji

Całe przedsięwzięcie zostało podzielone na kilka fragmentów. Na około 16-kilometrowym odcinku Brzęczkowice–Byczyna GDDKiA prowadzi odrębne przygotowania projektowe. W czerwcu 2026 r. poznano oferty firm zainteresowanych wykonaniem dokumentacji. Plany obejmują również modernizację lub rozbudowę węzłów Jeleń i Byczyna oraz przebudowę Miejsc Obsługi Podróżnych Zastawie i Kępnica w Jaworznie.

Osobno traktowany jest fragment Byczyna–Dulowa. Zakres prac na tym odcinku zostanie powiązany z ostatecznym wariantem planowanej obwodnicy Chrzanowa i Trzebini. Jeden z rozpatrywanych wariantów zakłada wykorzystanie A4 oraz powstanie nowego węzła Dulowa łączącego autostradę z drogą krajową nr 79. W takim scenariuszu konieczne mogłoby być również wykonanie dodatkowych jezdni zbierająco-rozprowadzających dla ruchu lokalnego.

Znaczne zmiany planowane są także na odcinku od węzła Balice I w kierunku Krakowa. Fragment Balice I–ul. Kąpielowa ma około 17,2 km długości i również przewidziano na nim dobudowę trzeciego pasa. Realizacja tego zadania została zapisana w Rządowym Programie Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. z perspektywą do 2033 r.

Pierwsze duże roboty na A4 planowane od 2030 r.

Samo zakończenie koncesji nie oznacza zatem natychmiastowego rozpoczęcia pełnej rozbudowy trasy. GDDKiA zakłada rozpoczęcie zasadniczych robót budowlanych około 2030 r. Dla części odcinków wskazywany jest okres realizacji 2030–2032, natomiast inwestycja między Balicami a ul. Kąpielową w Krakowie jest planowana na lata 2030–2033.

Terminy nie są jeszcze ostateczne. Będą uzależnione od przebiegu projektowania, uzyskania decyzji administracyjnych, prognoz ruchu oraz zapewnienia finansowania inwestycji.

Dla kierowców najważniejsza zmiana nastąpi jednak znacznie wcześniej. Dotychczasowa umowa wygasa 15 marca 2027 r., a od następnego dnia zarządzanie trasą ma należeć do GDDKiA. Wraz z przejęciem 61-kilometrowego odcinka ma zakończyć się pobieranie opłat od motocykli i samochodów osobowych oraz pozostałych pojazdów lekkich do 3,5 tony.

Źródła:

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, „Zaprojektują trzeci pas”, 4 września 2026 r. – potwierdzenie końca koncesji 15 marca 2027 r., bezpłatnego przejazdu dla samochodów osobowych oraz wyboru projektanta odcinka Dulowa–Balice za 17,3 mln zł.

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, „Kompleksowe zmiany na A4” – informacje o zakresie modernizacji, ruchu na A4 i planowanych latach realizacji 2030–2032.

GDDKiA Oddział Katowice, „Kto zaprojektuje rozbudowę A4? Poznaliśmy oferty”, 17 czerwca 2026 r. – dane dotyczące odcinka Brzęczkowice–Byczyna oraz węzłów i MOP-ów.

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, „Stanowisko GDDKiA w sprawie opłat na koncesyjnym odcinku autostrady A2”, sierpień 2026 r. – aktualna długość sieci autostrad i wykaz odcinków pozostających w zarządzie koncesjonariuszy.

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, informacje o opłatach za autostrady – zasady zwolnienia pojazdów lekkich z opłat na odcinkach państwowych.

GDDKiA, inwestycja A4 Balice I–ul. Kąpielowa – długość 17,2 km i planowany okres realizacji 2030–2033.

Ministerstwo Infrastruktury, Rządowy Program Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. z perspektywą do 2033 r.