Lasy Państwowe o nowym podejściu Komisji Europejskiej do ochrony przeciwpożarowej: „kierunek zbieżny z modelem realizowanym przez nas od lat”

25 marca 2026 r. Komisja Europejska ogłosiła nowe podejście do zarządzania ryzykiem pożarowym w lasach Unii Europejskiej. Problem jest, nomen omen, palący – w 2025 r. pożary objęły największy obszar terenów naturalnych, od kiedy prowadzone są pomiary w ramach EFFIS (2006 r.) – niemal 1,1 mln ha w Unii Europejskiej. Ryzyko pożarów lasów zwiększa się wraz ze zmianami klimatycznymi, rośnie ich częstotliwość i intensywność.

Komisja Europejska przedstawiła więc podejście oparte na czterech etapach: zapobieganiu, przygotowaniu, reakcji na pożar i odnowieniu po pożarze. – Wzmocnienie naszych zdolności w zakresie zapobiegania i odporności oraz inwestowanie w zdrowe ekosystemy pomoże nam ograniczyć najpoważniejsze zagrożenia oraz zmniejszyć koszty i szkody – mówiła Teresa Ribera, wiceprzewodnicząca KE ds. czystej, sprawiedliwej i konkurencyjnej transformacji.

Lasy Państwowe o strategii KE: Większy nacisk na prewencję

Zapytaliśmy Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe o ocenę nowego podejścia. – Kierunek, w którym zmierza obecnie Europa, jest zbieżny z modelem ochrony przeciwpożarowej od lat realizowanym w Lasach Państwowych – przekazuje nam biuro prasowe. Z zadowoleniem LP przyjmują to, że bezpieczeństwo pożarowe awansuje w hierarchii priorytetów Komisji. Według Lasów przez długi czas na poziomie unijnym kładziono nacisk niemal wyłącznie na fazę reagowania, czyli zakup sprzętu czy dyslokację strażaków. – Nowa strategia przesuwa akcent w stronę prewencji i przygotowania, o co jako Lasy Państwowe zabiegaliśmy od lat, m.in. na forum grupy eksperckiej EGFF (Commission Expert Group on Forest Fires), gdzie mamy swojego przedstawiciela – dodają Lasy Państwowe.

Co proponuje KE: Natura 2000, AI, EFFIS i wzmocnienie rescEU

W ramach prewencji Komisja Europejska chce wspierać sposoby oparte na rozwiązaniach ekosystemowych – tak, aby budować krajobraz odporny na zagrożenie pożarowe, m.in. dzięki odbudowie przyrody. KE przedstawiła też wskazówki, jak zapobiegać pożarom wzmacniając odporność obszarów Natura 2000 na zmiany klimatu czy planować krajobraz odporny na zmiany.

W ramach przygotowania do pożarów planuje dalej rozmieszczać strażaków w obszarach większego zagrożenia, a także w większym stopniu angażować obywateli – w zgodzie z Unijną Strategią Gotowości. KE chce też pomóc państwom członkowskim w długoterminowym planowaniu zgodnym ze zaktualizowanymi wytycznymi dotyczącymi oceny ryzyka, a także rozwijać europejskie modelowanie, które pozwoli ocenić ryzyko pożarów z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

KE planuje także dalszy rozwój Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasów (European Forest Fire Information System), wzmacniając system wczesnego ostrzegania. W ramach wzmocnienia odpowiedzi na pożary lasów zwiększona zostanie flota samolotów strażackich (o 12) oraz helikopterów (o pięć) działających w ramach rescEU. Komisja proponuje także zbieranie dodatkowych informacji na temat długoterminowego wpływu pożarów na zdrowie strażaków.

Komisja Europejska pracuje też nad utworzeniem na Cyprze europejskiego centrum przeciwpożarowego, które będzie pełniło rolę regionalnego ośrodka szkoleń, ćwiczeń i gotowości operacyjnej w sezonie.

Podejście Lasów Państwowych do pożarów

Według Lasów Państwowych wiele rozwiązań wskazanych przez Komisję jako kierunkowe jest w LP „standardem operacyjnym”. LP uważają, że polski model, opierający się na jednym podmiocie zarządzającym lasami, jest atutem, ponieważ „pozwala na sprawne wdrażanie spójnych działań, co przy dużym rozdrobnieniu własnościowym bywa barierą nie do przejścia”.

Lasy Państwowe wymieniają następujące elementy poszczególnych etapów:

• prewencję – pasy przeciwpożarowe, porządkowanie terenu, edukację;
• przygotowanie – sieć dostrzegalni pożarowych, dojazdy pożarowe, punkty czerpania wody itd.;
• reagowanie – statki powietrzne, samochody patrolowo-gaśnicze, bazy sprzętu ppoż.;
• odnowienie pożarzysk.

Statystyki pożarów w Lasach Państwowych 2024–2025

Jednocześnie Lasy Państwowe nie zauważają znaczącego wzrostu zagrożenia pożarowego w Lasach Państwowych w ostatnich latach. – W 2024 r. odnotowano 1728 pożarów o łącznej powierzchni 342,27 ha; w 2025 r. – 1914 pożarów o łącznej powierzchni 348,07 ha – dodaje organizacja.

Wzrost jest za to dostrzegany w skali UE. Wspólne Centrum Badawcze, które działa przy KE, bada pożary obszarów naturalnych, które objęły obszar większy niż 30 ha. W 2025 r. odnotowano wyniki niewidziane od początku pomiarów – w UE niemal 1,1 mln ha. Od 2010 r. spalony obszar przekroczył 800 tys. ha tylko w 2017 r. Pożary w ramach UE w 2025 r. nie wystąpiły tylko na Malcie i w Luksemburgu.

W Polsce było 438 ha w ramach 43 pożarów (średnia powierzchnia jednego pożaru lasu w LP jest poniżej tej wartości). W Hiszpanii objęły one niemal tysiąckrotnie większy obszar – 401 tys. ha w ramach ponad 1,3 tys. pożarów o zasięgu większym niż 30 ha.

Zagrożenie pożarowe w Polsce można sprawdzać w Banku Danych o Lasach

Dane o zagrożeniu pożarowym znajdują się w Banku Danych o Lasach. 10 kwietnia 2026 r. w większości stref, na które podzielona jest Polska, panowało średnie zagrożenie pożarowe. Na pozostałych obszarach było ono małe lub nie występowało.