oprac. Paweł Huczko

W polskiej praktyce sądowej, a w pewnym stopniu również w piśmiennictwie prawniczym, daje się zaobserwować zjawisko dalece niepokojące z perspektywy metodologicznej: konsekwentne utożsamianie dwóch pojęć, które – choć fonetycznie zbliżone i osadzone w tym samym obszarze obrotu finansowego – posiadają odrębne zakresy znaczeniowe, odmienne umocowanie normatywne oraz różną genezę historyczną. Mowa o pojęciu stawki referencyjnej oraz wskaźnika referencyjnego. Mylenie tych terminów nie jest jedynie błędem lingwistycznym – prowadzi do poważnych skutków w sferze wykładni prawa, a w konsekwencji rzutuje na rozstrzygnięcia w sprawach, których stawką są nierzadko prawa i wolności stron stosunków kredytowych.

W dniu 11 czerwca 2026 r. Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy tworzącej związek metropolitalny w województwie pomorskim oraz zmieniający przepisy ustawy regulującej funkcjonowanie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM). Ustawa czeka obecnie na podpis Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej i ma wejść w życie 31 lipca br. Dla Pomorza oznaczałoby to możliwość powołania drugiej w Polsce metropolii ustawowej. Dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii nowelizacja oznacza rozszerzenie kompetencji i większą elastyczność w prowadzeniu wspólnych działań przez 41 miast i gmin. O tym, dlaczego po dziewięciu latach działania jedynego jak dotąd związku metropolitalnego w Polsce potrzebna jest zmiana przepisów, co może zmienić utworzenie metropolii na Pomorzu i jak nowe kompetencje GZM przełożą się na codzienne życie mieszkańców, pytamy Leszka Pietraszka, przewodniczącego zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Przez lata problem WIBOR-u sprowadzano do pytania, czy sam wskaźnik był prawidłowo wyznaczany. Tymczasem prawdziwa bomba z opóźnionym zapłonem może tkwić gdzie indziej – w milionach umów kredytowych zawierających wadliwe, niepełne albo wzajemnie sprzeczne klauzule awaryjne. Gdy w 2037 roku WIBOR zniknie z rynku, polskie sądy mogą stanąć przed skalą sporów porównywalną z aferą frankową. Opóźnione wytyczne nadzorcze, chaos regulacyjny, wskaźniki zastępcze, które same mogą zniknąć, i pytanie o granice ingerencji państwa w istniejące umowy – to problemy, które dziś wydają się odległe, ale ich skutki mogą okazać się kosztowne dla banków i kredytobiorców.

W debacie nad wskaźnikami referencyjnymi - szczególnie w kontekście sporów sądowych dotyczących kredytów opartych na stawce WIBOR - coraz częściej pojawia się argument, który pozornie zamyka dyskusję: wskaźnik działa już pod reżimem rozporządzenia BMR, a zatem problem należy uznać za rozwiązany. To narracja wygodna ale też nieprecyzyjna.

Debata wokół sankcji kredytu darmowego (SKD) osiągnęła punkt krytyczny. Sąd Najwyższy oraz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zmierzą się wkrótce z pytaniami, od których odpowiedzi zależy los dziesiątek tysięcy konsumentów. Jedno z nich dotyczy pozornie technicznej, lecz fundamentalnej kwestii: od jakiego momentu biegnie roczny termin zawity z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim? Mecenas Wojciech Wandzel, adwokat reprezentujący sektor bankowy, konsekwentnie promuje tezę, że termin ten należy liczyć od daty uruchomienia kredytu, czyli od chwili wypłaty środków przez bank. Poniżej przedstawiam trzy argumenty, które tej tezie przeczą i które - w mojej ocenie - powinny skłonić sędziów do odrzucenia jej jako pozbawionej oparcia w ustawie, jej celu i historii legislacyjnej.

Czy lawinowo rosnąca liczba pytań polskich sądów do TSUE w sprawach kredytowych to efekt presji ze strony kancelarii prawnych? Analiza praktyki procesowej dowodzi, że rekordowa liczba zapytań polskich sądów jest w rzeczywistości rezultatem taktyki sektora finansowego, który obrał kurs na umarzanie postępowań w Luksemburgu i unikanie niekorzystnej dla siebie wykładni. Ten systemowy problem zyskał już wymiar unijny, a kluczem do jego rozwiązania mogą stać się najnowsze, pytania prejudycjalne z Bułgarii.