Król Harald V nie żyje. Norwegia żegna monarchę po ponad 35 latach panowania

Norweski Dwór Królewski oficjalnie potwierdził śmierć Haralda V rano w piątek 28 sierpnia. Monarcha zmarł spokojnie o godz. 6.35 w Rikshospitalet, należącym do Oslo University Hospital.

W ostatnich dniach stan 89-letniego władcy gwałtownie się pogarszał. Jeszcze w czwartek 27 sierpnia pałac wydał wyjątkowo krótki komunikat, w którym określił sytuację jako bardzo poważną. Wszystkie oficjalne obowiązki odwołali wówczas następca tronu książę Haakon oraz królowa Sonja.

W pobliżu króla znajdowali się członkowie najbliższej rodziny. Haakon pozostawał przy ojcu również w nocy, a Rikshospitalet odwiedzali wcześniej m.in. królowa Sonja oraz inni członkowie norweskiej rodziny królewskiej. Przed Pałacem Królewskim w Oslo zbierali się mieszkańcy, którzy składali kwiaty i oczekiwali na informacje dotyczące stanu monarchy.

Ostatnie dni Haralda V i gwałtowne pogorszenie zdrowia

Harald V trafił do Rikshospitalet 17 sierpnia 2026 r. Powodem hospitalizacji były komplikacje związane z leczeniem niedokrwistości hemolitycznej. W ostatnich tygodniach przyjmował kortyzon, a efektem terapii było nagromadzenie płynów w organizmie wymagające leczenia szpitalnego.

Początkowo zakładano, że monarcha pozostanie na zwolnieniu przez dwa tygodnie. Jego obowiązki konstytucyjne przejął w tym czasie książę Haakon, który pełnił funkcję regenta.

Sytuacja zmieniła się w kolejnych dniach. Dwór Królewski poinformował 23 sierpnia, że stan Haralda V pogorszył się podczas weekendu. U monarchy stwierdzono bakteryjne zakażenie krwi. Zastosowano antybiotykoterapię, na którą król początkowo reagował, a jego stan określano jako stabilny.

Jeszcze 24 sierpnia nie informowano o znaczących zmianach. Trzy dni później nastąpiło jednak wyraźne pogorszenie. W czwartek 27 sierpnia Dwór Królewski przekazał, że stan monarchy jest bardzo poważny. Kilkanaście godzin później król zmarł.

Problemy zdrowotne króla Haralda V w ostatnich latach

Stan zdrowia Haralda V od kilku lat powodował coraz częstsze przerwy w wykonywaniu obowiązków państwowych. W lutym 2024 r. monarcha zachorował podczas prywatnego pobytu na malezyjskiej wyspie Langkawi. Z powodu infekcji został hospitalizowany, a następnie wszczepiono mu tymczasowy rozrusznik serca ze względu na zbyt niskie tętno.

Po przewiezieniu do Norwegii przeszedł kolejny zabieg, podczas którego wszczepiono mu stały rozrusznik.

Także w 2026 r. jego problemy zdrowotne powracały. W lutym monarcha trafił do szpitala podczas pobytu na Wyspach Kanaryjskich, gdzie leczono go z powodu infekcji i odwodnienia.

Harald V wcześniej przechodził również inne zabiegi. W 2005 r. usunięto mu zmianę nowotworową pęcherza moczowego, a w kolejnych latach był operowany m.in. z powodu problemów kardiologicznych i ortopedycznych.

Mimo pogarszającego się zdrowia nie zdecydował się na abdykację. Wielokrotnie podkreślał, że zobowiązanie podjęte przy obejmowaniu tronu traktuje jako obowiązek na całe życie.

Harald V na tronie Norwegii od 1991 roku

Harald V urodził się 21 lutego 1937 r. w posiadłości Skaugum w Asker. Był synem późniejszego króla Olava V i księżnej Märthy.

Jego dzieciństwo przypadło na okres II wojny światowej. Po niemieckiej inwazji na Norwegię 9 kwietnia 1940 r. rodzina królewska musiała opuścić Oslo. Harald wraz z matką i rodzeństwem znalazł się ostatecznie w Stanach Zjednoczonych.

Był pierwszym księciem urodzonym na terenie Norwegii od 567 lat. W obowiązujących wówczas przepisach sukcesyjnych tron mogli dziedziczyć wyłącznie mężczyźni, dlatego jego narodziny zapewniały ciągłość dynastii.

Harald objął tron po śmierci swojego ojca, króla Olava V, 17 stycznia 1991 r. Cztery dni później, 21 stycznia, złożył w Stortingu przysięgę przestrzegania norweskiej konstytucji. W czerwcu tego samego roku Harald V oraz królowa Sonja zostali uroczyście konsekrowani w katedrze Nidaros w Trondheim.

Panowanie Haralda V trwało ponad 35 lat.

Harald V jako symbol norweskiego państwa

Rola norweskiego monarchy ma przede wszystkim charakter konstytucyjny, reprezentacyjny i ceremonialny. Harald V pozostawał jednak przez dziesięciolecia jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci życia publicznego w kraju.

Szczególne znaczenie miała jego obecność w momentach narodowych tragedii. Dwór Królewski przypomina m.in. rolę monarchy po zamachach terrorystycznych z 22 lipca 2011 r., kiedy Anders Behring Breivik zamordował 77 osób w Oslo i na wyspie Utøya. Król uczestniczył w uroczystościach żałobnych i spotykał się z poszkodowanymi oraz rodzinami ofiar.

Reuters wskazywał, że również w ostatnim okresie Harald pozostawał najpopularniejszym przedstawicielem norweskiej rodziny królewskiej. W badaniu przeprowadzonym w maju 2026 r. niemal dwie trzecie respondentów deklarowało poparcie dla utrzymania monarchii.

Sukcesja po śmierci Haralda V

Śmierć Haralda V oznacza zmianę na norweskim tronie. Pierwszym w kolejności sukcesji był dotychczas jego syn, urodzony 20 lipca 1973 r. książę Haakon.

Norweska monarchia stosuje zasadę natychmiastowej sukcesji. Dwór Królewski, opisując zmianę na tronie po śmierci Olava V w 1991 r., podkreśla, że następca staje się monarchą w tej samej chwili, w której umiera jego poprzednik. Nie ma więc okresu, w którym Norwegia pozostawałaby bez głowy państwa.

Haakon już podczas choroby ojca wykonywał obowiązki regenta. Norweska konstytucja przewiduje takie rozwiązanie, gdy król z powodu choroby lub pobytu poza granicami państwa nie może wykonywać swoich konstytucyjnych obowiązków.

Następną osobą w kolejności sukcesji jest córka Haakona, księżniczka Ingrid Alexandra, urodzona 21 stycznia 2004 r.

Zasady dziedziczenia norweskiego tronu zostały zmienione przez Storting 29 maja 1990 r. Wprowadzono pierwszeństwo najstarszego dziecka niezależnie od płci. Dla osób urodzonych przed wejściem nowych przepisów zachowano jednak wcześniejsze zasady, dlatego Haakon pozostawał przed swoją starszą siostrą, księżniczką Märthą Louise, w kolejności do korony.

Ponad trzy dekady panowania Haralda V

Harald V należał do najdłużej panujących współczesnych monarchów europejskich. W chwili śmierci był również najstarszym panującym monarchą Europy.

Przez ponad trzy dekady jego panowania Norwegia przeszła głębokie przemiany społeczne i gospodarcze, pozostając monarchią konstytucyjną, w której faktyczna władza polityczna należy do parlamentu i rządu.

Harald V kontynuował motto swojego ojca i dziadka: „Wszystko dla Norwegii”. Dwór Królewski podkreśla, że monarcha traktował swoją funkcję przede wszystkim jako służbę państwu i społeczeństwu. Jeszcze w ostatnich latach, pomimo coraz poważniejszych problemów ze zdrowiem, konsekwentnie odrzucał możliwość dobrowolnego ustąpienia z tronu.

Źródła:

• Norweski Dwór Królewski – oficjalny komunikat o śmierci Haralda V; król zmarł 28 sierpnia 2026 r. o godz. 6.35 w Rikshospitalet.
• Norweski Dwór Królewski – biografia Haralda V i informacje dotyczące jego panowania.
• Norweski Dwór Królewski – zasady sukcesji i regencji w Norwegii.
• Reuters – informacje o śmierci Haralda V, ostatnich dniach jego życia oraz sytuacji wokół rodziny królewskiej.
• Associated Press – informacje o pogorszeniu zdrowia monarchy i wcześniejszej hospitalizacji.
• Norweski Dwór Królewski – komunikaty z 23 i 27 sierpnia 2026 r. dotyczące zakażenia bakteryjnego i bardzo poważnego stanu zdrowia monarchy.