Powiaty domagają się wyższych dotacji na pomoc prawną

Okazją do podniesienia problemu niedofinansowania systemu, za którego organizację odpowiadają powiaty, jest rządowa nowelizacja ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej oraz niektórych innych ustaw (UD494). Związek Powiatów Polskich w uwagach przesłanych do Ministerstwa Sprawiedliwości (MS) wskazuje na rosnącą lukę w udzielanych dotacjach (patrz: infografika) i alarmuje, że niekonkurencyjne wynagrodzenia proponowane za pracę w punktach pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego utrudniają poszukiwanie specjalistów chętnych do świadczenia takich usług. Wątpliwości samorządów budzą też nowy obowiązek udzielania niektórym beneficjentom pomocy prawnej na piśmie czy rządowy pomysł na ograniczenie nadużywania pomocy przy jednoczesnej rezygnacji z konieczności złożenia oświadczenia o niemożności poniesienia kosztów porady.

Rosną koszty, nie rośnie dotacja

Obecnie ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 945) zapewnia finansowanie świadczenia tych usług do 2025 r. Nowelizacja określa limit wydatków z budżetu państwa na kolejne lata, do 2035 r. Powiaty zwracają uwagę, że z roku na rok przyznawane dotacje są realnie coraz niższe – ze względu na rosnące koszty i zamrożoną kwotę bazową na poziomie 5,5 tys. zł (kwota dotacji stanowi dwunastokrotność iloczynu kwoty bazowej i mnożnika ustalanego w oparciu o liczbę mieszkańców danego powiatu). Dla przykładu w 2016 r. przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw wynosiło 4101 zł, a kwota bazowa 5150 zł, a więc 125,58 proc. Dziś średnie wynagrodzenie to 6884 zł i – jak przekonują samorządy – skutkuje to również stale rosnącymi oczekiwaniami finansowymi ze strony osób świadczących pomoc prawną. „Gdyby przyjąć tę relację, to wysokość kwoty bazowej w 2023 r. powinna wynosić 8645 zł” – wskazuje ZPP.