W jakie urządzenia powinien zaopatrzyć się urząd, by kontrolować trzeźwość

Obowiązujące od 21 lutego br. nowe przepisy kodeksu pracy (dalej: k.p.) umożliwiają pracodawcom (a więc i urzędom) kontrolę trzeźwości pracowników oraz kontrolę obecności w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu. W związku z tym pojawia się mnóstwo wątpliwości praktycznych ze strony pracodawców, którzy chcą skorzystać z nowego uprawnienia. Jedna z nich dotyczy urządzeń, którymi można przeprowadzać kontrolę. I tak analizę tego zagadnienia w pierwszej kolejności należy zacząć od art. 22[1c] par. 4 k.p., który wskazuje, że kontrola trzeźwości dokonywana przez pracodawcę obejmuje badanie za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie. Warto zatem pamiętać o wymogu kalibracji lub wzorcowania urządzenia, aby uniknąć zarzutu nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli. Co więcej, urządzenia mogą przejawiać tendencję do deregulacji. W takiej sytuacji konieczna będzie cykliczna kalibracja urządzeń.

Szczegółowe wymogi

Nowe przepisy zawarte w k.p. ogólnikowo regulują kwestie urządzeń i metod kontroli. W związku z tym konieczne jest posiłkowanie się przepisami wykonawczymi, tj. rozporządzeniem ministra zdrowia z 16 lutego 2023 r. w sprawie badań na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika (Dz.U. z 2023 r. poz. 317). Reguluje ono m.in. warunki i metody przeprowadzania badań na obecność alkoholu oraz środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika przez pracodawcę. Analiza tych przepisów wykonawczych pozwala stwierdzić, że są one niemalże takie same (w zakresie urządzeń do badania stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu) jak przepisy rozporządzenia ministra zdrowia i ministra spraw wewnętrznych i administracji z 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie (Dz.U. poz. 2472). Z tym że, o ile badanie trzeźwości na podstawie dotychczasowych przepisów przeprowadzał odpowiedni uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego, który dysponował urządzeniami wskazanymi w rozporządzeniu, o tyle w chwili obecnej – w związku z nadaniem uprawnienia pracodawcom do kontroli trzeźwości pracowników – to pracodawca chcący kontrolować trzeźwość pracowników będzie zobowiązany do posiadania urządzeń przewidzianych w rozporządzeniu. W związku z tym pojawiają się głosy, że niełatwo będzie spełnić wymogi umożliwiające legalną samodzielną kontrolę trzeźwości pracowników. Oprócz bowiem konieczności dokonania pewnych czynności organizacyjnych – m.in. przyjęcia odpowiednich zapisów w regulaminie pracy – pracodawcy będą musieli wyposażyć się w odpowiednie urządzenia techniczne do przeprowadzania kontroli. To może spowodować, że nowe przepisy, które miały nadać pracodawcom nowe uprawnienia, mogą okazać się iluzoryczne.

Dwie metody

Rozporządzenie przewiduje badanie trzeźwości obejmujące badanie wydychanego powietrza lub badanie krwi. To pierwsze ma być przeprowadzane przed badaniem krwi, jeżeli stan pracownika na to pozwoli. Przy czym oczywiście kontrola przeprowadzana przez pracodawcę może być przeprowadzona wyłącznie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego.