To koniec ogrzewania gazem? Pierwsze zmiany już obowiązują

Kolejna graniczna data to 2030 r., kiedy wszystkie nowe budynki mają spełniać standard bezemisyjny. W przypadku istniejących domów nie wprowadzono jednak jednego, automatycznego nakazu demontażu kotłów gazowych w 2040 r.

Kotły gazowe bez dotacji od 2025 roku

Pierwszy etap zmian już obowiązuje. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/1275 w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, czyli tzw. dyrektywa budynkowa EPBD, zobowiązała państwa członkowskie do zakończenia od 1 stycznia 2025 r. zachęt finansowych na instalowanie indywidualnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi.

Dotyczy to przede wszystkim urządzeń wykorzystujących gaz ziemny, olej opałowy oraz inne paliwa kopalne. Komisja Europejska doprecyzowała, że ograniczenie obejmuje samodzielne kotły, czyli takie, które nie współpracują z innym źródłem wykorzystującym znaczącą ilość energii odnawialnej.

Dyrektywa pozostawia możliwość wspierania części systemów hybrydowych. Przykładem może być instalacja, w której podstawowym źródłem ciepła jest pompa ciepła albo instalacja solarna, natomiast kocioł pełni funkcję dodatkową. Nie oznacza to jednak powrotu do powszechnego finansowania klasycznych kotłów gazowych.

Zmiany są już widoczne także w Polsce. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w czerwcu 2026 r. ponownie przypomniał, że w aktualnej odsłonie programu „Czyste Powietrze” nie ma dotacji na kotły gazowe i olejowe. Obowiązujące od 20 lipca 2026 r. dokumenty programu utrzymują ten kierunek.

Program „Czyste Powietrze” bez nowych kotłów gazowych

Zmiana jest szczególnie istotna, ponieważ jeszcze kilka lat temu ogrzewanie gazowe było jednym z głównych kierunków modernizacji polskich domów. Właściciele nieruchomości otrzymywali zachęty do usuwania starych kotłów węglowych i zastępowania ich urządzeniami gazowymi.

Gaz był traktowany jako rozwiązanie znacznie mniej emisyjne lokalnie niż stare piece węglowe. Pozwalał ograniczyć emisję pyłów i innych zanieczyszczeń odpowiadających za smog. Z perspektywy polityki klimatycznej pozostaje jednak paliwem kopalnym i podczas spalania powoduje emisję dwutlenku węgla.

To właśnie ten element przesądził o zmianie europejskiej polityki. Budynki mają stopniowo przechodzić na źródła energii, które nie powodują emisji dwutlenku węgla z paliw kopalnych w miejscu użytkowania.

Skala programu „Czyste Powietrze” pokazuje, jak dużej części rynku dotyczą zmiany. Według danych NFOŚiGW od uruchomienia programu 19 września 2018 r. do 31 lipca 2026 r. złożono 1 108 261 wniosków. Wartość wnioskowanego dofinansowania przekroczyła 42,78 mld zł. Zawarto 974 485 umów o wartości prawie 35,96 mld zł, a faktycznie wypłacone środki przekroczyły 22,15 mld zł.

Nowe budynki bez ogrzewania gazem od 2030 roku

Znacznie dalej idą przepisy dotyczące nowego budownictwa. Dyrektywa EPBD wymaga, aby od 1 stycznia 2028 r. standard budynku bezemisyjnego spełniały nowe budynki będące własnością instytucji publicznych.

Od 1 stycznia 2030 r. ten sam wymóg ma objąć wszystkie nowe budynki.

Budynek bezemisyjny nie może generować na miejscu emisji dwutlenku węgla pochodzącej ze spalania paliw kopalnych. W praktyce oznacza to, że klasyczny kocioł na gaz ziemny nie będzie mógł być podstawowym źródłem ciepła w nowym domu spełniającym taki standard.

Energia potrzebna do funkcjonowania budynku może pochodzić między innymi z instalacji fotowoltaicznych, pomp ciepła, energii z lokalnych źródeł odnawialnych, społeczności energetycznych albo efektywnych systemów ciepłowniczych.

Ważne jest jednak rozróżnienie nowych i istniejących nieruchomości. Wprowadzenie standardu bezemisyjnego dla nowych domów od 2030 r. nie oznacza, że tego samego dnia właściciele milionów wcześniej wybudowanych budynków będą musieli zdemontować kotły gazowe.

Rok 2040 i stopniowe odchodzenie od kotłów gazowych

W europejskich regulacjach pojawia się również rok 2040. Nie jest to jednak ustanowiona na poziomie UE data, po której korzystanie z każdego istniejącego kotła gazowego automatycznie stanie się nielegalne.

Dyrektywa nakazuje państwom członkowskim przygotowywanie krajowych planów renowacji budynków i ujmowanie w nich polityki stopniowego wycofywania paliw kopalnych z ogrzewania. Kierunek wyznaczony przez przepisy zakłada pełne odejście od kotłów wykorzystujących paliwa kopalne z perspektywą 2040 r.

Komisja Europejska w wytycznych dotyczących wdrażania dyrektywy wskazuje, że krajowe działania powinny prowadzić właśnie do pełnego wycofania kotłów na paliwa kopalne do 2040 r. Sposób osiągnięcia tego celu zależy jednak od przepisów przyjmowanych przez poszczególne państwa.

Oznacza to, że dla właściciela istniejącego polskiego domu kluczowe będą przede wszystkim przyszłe regulacje krajowe, programy finansowania, wymagania techniczne i ewentualne ograniczenia ustanawiane przy wdrażaniu unijnych celów.

Nie można więc obecnie twierdzić, że właściciel sprawnego pieca gazowego otrzymał od Unii Europejskiej nakaz jego demontażu najpóźniej 31 grudnia 2039 r.

Ulga termomodernizacyjna już bez kotłów gazowych

Zmieniły się także polskie przepisy dotyczące ulgi termomodernizacyjnej. Od początku 2025 r. katalog wydatków podlegających odliczeniu nie obejmuje już zakupu i montażu gazowych kotłów kondensacyjnych oraz olejowych kotłów kondensacyjnych.

W katalogu obowiązującym za 2024 r. takie urządzenia znajdowały się jeszcze wprost. W aktualnym zestawieniu pozostają między innymi pompy ciepła, kolektory słoneczne, instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii i magazyny ciepła, systemy zarządzania energią oraz niektóre kotły na biomasę.

Zmiana dotyczy również przyłączy gazowych. Odliczenie może obejmować przyłącze do sieci gazowej wykorzystującej jako źródło energii biogaz lub biometan, a nie standardowe przyłącze do sieci dostarczającej gaz ziemny.

Limit ulgi termomodernizacyjnej nadal wynosi 53 tys. zł na jednego podatnika będącego właścicielem lub współwłaścicielem domu jednorodzinnego. W przypadku małżonków, jeżeli każde z nich spełnia warunki odliczenia, łączny potencjalny limit wynosi 106 tys. zł.

Pompy ciepła, sieci ciepłownicze i odnawialne źródła energii

Europejska polityka kieruje inwestycje przede wszystkim w stronę elektryfikacji ogrzewania i zwiększania udziału odnawialnych źródeł energii. Jednym z najważniejszych rozwiązań pozostają pompy ciepła, szczególnie w dobrze ocieplonych budynkach o odpowiednio zaprojektowanej instalacji grzewczej.

Nie oznacza to jednak, że pompa ciepła będzie optymalnym rozwiązaniem dla każdego istniejącego domu. Jej efektywność zależy między innymi od standardu energetycznego budynku, rodzaju instalacji grzewczej, temperatury zasilania oraz właściwego doboru mocy urządzenia.

W starym, nieocieplonym budynku zamontowanie samej pompy ciepła bez wcześniejszej modernizacji może prowadzić do dużego zużycia energii elektrycznej. Dlatego obecne programy wsparcia znacznie mocniej wiążą wymianę źródła ciepła z oceną energetyczną całej nieruchomości.

Alternatywą pozostają między innymi efektywne sieci ciepłownicze, ogrzewanie elektryczne, instalacje wykorzystujące odnawialne źródła energii oraz w określonych przypadkach biomasa.

Istniejący kocioł gazowy nadal może działać

Dla właścicieli domów najważniejsze jest rozróżnienie trzech spraw: finansowania nowych urządzeń, instalowania systemów grzewczych w nowych budynkach oraz eksploatacji już działających kotłów.

Od 2025 r. ograniczono publiczne finansowanie nowych samodzielnych kotłów na paliwa kopalne. Od 2030 r. nowe budynki mają być bezemisyjne. Jednocześnie w przypadku istniejących nieruchomości proces odchodzenia od paliw kopalnych ma odbywać się stopniowo i być określany w krajowych planach.

Sam fakt posiadania obecnie sprawnego kotła gazowego nie oznacza zatem obowiązku jego natychmiastowej wymiany. Nie oznacza też automatycznego zakazu korzystania z niego od 2030 r.

Kierunek zmian jest jednak jednoznaczny: inwestowanie dziś w nowe ogrzewanie oparte wyłącznie na gazie staje się rozwiązaniem coraz mniej wspieranym przez państwo i coraz bardziej oddalonym od długoterminowych regulacji dotyczących budynków.

Źródła:

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2024/1275 w sprawie charakterystyki energetycznej budynków – przepisy dotyczące zakończenia od 1 stycznia 2025 r. zachęt dla indywidualnych kotłów na paliwa kopalne oraz krajowych planów odchodzenia od tych źródeł.

Komisja Europejska – informacje dotyczące budynków bezemisyjnych: nowe budynki publiczne od 1 stycznia 2028 r., wszystkie nowe budynki od 1 stycznia 2030 r.

Komisja Europejska – wytyczne dotyczące odchodzenia od paliw kopalnych w ogrzewaniu, z perspektywą pełnego wycofania kotłów na paliwa kopalne do 2040 r.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – aktualne zasady programu „Czyste Powietrze” oraz informacja o braku dotacji do kotłów gazowych i olejowych.

NFOŚiGW – statystyki programu „Czyste Powietrze” według stanu na 31 lipca 2026 r.

Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl – aktualny katalog wydatków objętych ulgą termomodernizacyjną oraz porównanie z katalogiem obowiązującym za 2024 r.