system kaucyjny

Od października 2025 r. w Polsce zaczął obowiązywać system kaucyjny. Wydaje się, że jego wprowadzenie to jedna z najbardziej znaczących reform w obszarze gospodarki odpadami ostatnich lat. Nowe przepisy mają nie tylko przyczynić się do zwiększenia poziomu recyklingu i ograniczenia zaśmiecania środowiska, lecz także wymusić na przedsiębiorcach zmianę sposobu funkcjonowania w całym łańcuchu dostaw.

Choć apetyt Polaków na zakupy wciąż rośnie, to spadająca wartość sprzedaży produktów spożywczych podkopuje rentowność małych sklepów. Od początku roku ich dług urósł o 200 mln zł. Tymczasem GUS raportuje kolejny miesiąc ze wzrostem wartości i wolumenu sprzedaży.

Restauratorzy nie są pewni, kiedy i czy w ogóle muszą doliczać kaucję do ceny sprzedawanego napoju. Wątpliwości wzbudza również sposób mierzenia powierzchni sklepu, od której zależy obowiązek przyjmowania zużytych opakowań.

Dla producentów napojów oznacza rewolucję w logistyce, przepływach finansowych i planowaniu obiegu opakowań. Ale stwarza też możliwość opracowania trwalszych, bardziej zrównoważonych modeli produkcji.

System kaucyjny na butelki i puszki wzbudza wiele dyskusji. Niemniej pojawia się praktyczne pytanie: co powinni zrobić ci, którzy nie mogą bądź nie chcą gromadzić i oddawać opakowań? Czy istnieje możliwość wrzucania ich do tradycyjnych kontenerów do segregacji – czyli szkła do pojemników na szkło, zaś plastiku i puszek do pojemników na tworzywa sztuczne? Mimo intensywnych działań edukacyjnych, odpowiedź na to pytanie wcale nie jest jednoznaczna. Tymczasem opakowania objęte systemem kaucyjnego zwrotu stopniowo pojawiają się na półkach sklepowych.

Od 1 października cena plastikowych butelek i puszek wzrośnie o 50 gr. Żeby odzyskać kaucję będziemy musieli zwrócić puste opakowanie do sklepu. Czy przedsiębiorcy i handlowcy są gotowi na start systemu? Ile zapłacą za to konsumenci?

- Zwróciliśmy się jako Ministerstwo Klimatu i Środowiska do Komisji Europejskiej o możliwość obniżenia poziomów recyklingu dla gmin, czyli zbiórki odpadów komunalnych. Dostaliśmy w lipcu odpowiedź od Komisji Europejskiej, że nie widzi przeszkód, żeby tak się stało - mówi DGP Anita Sowińska, wiceministra klimatu i środowiska.

Celem reformy jest poprawa poziomu recyklingu i ponowne wykorzystanie opakowań. W praktyce jednak dla konsumentów oznacza to jedno: napoje podrożeją, a zwrot pobranej kaucji będzie wymagał osobistego zaangażowania. Nowe przepisy mogą być szczególnie uciążliwe dla osób starszych i niepełnosprawnych, które będą musiały transportować butelki np. komunikacją miejską.

Browarnicy mogliby wciąż prowadzić swoje własne zbiórki butelek po piwie, a klient nie musiałby okazywać paragonu. Takich zmian w ustawie o systemie kaucyjnym chce przewodnicząca sejmowej podkomisji ds. odpadów z Koalicji Obywatelskiej

Posłowie alarmują, że samorządy nie wiedzą w jaki sposób opakowania zbierane w ramach systemu kaucyjnego będą zaliczane do gminnych poziomów odzysku i recyklingu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska uspokaja, że opakowania "będą zwiększać poziomy selektywnego zbierania, a w kolejnym kroku również recyklingu".

Chociaż samorządy alarmują o wzroście kosztów związanych m.in. z systemem kaucyjnym, to na razie mieszkańcy mogą spać spokojnie. W wielu miastach obowiązują jeszcze umowy na odbiór odpadów z poprzednich lat. A to oznacza, że na początku 2026 r. nie będzie masowych wzrostów opłat za odpady.

W części ewidencyjnej JPK_VAT podatnik będzie musiał podawać numery KSeF wystawionych faktur sprzedażowych i otrzymywanych faktur zakupowych, a gdy numeru nie będzie, to podatnik poda jedno z trzech oznaczeń: OFF, BFK lub DI

- Złożę propozycję, żebyśmy pozostawili w przepisach zapis o odpowiedzialności samorządów za porzucone odpady niebezpieczne, ale jako zadanie zlecone. Jeśli państwo nie wywiązało się ze swych obowiązków zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom, to musi być ono zapewnione w postaci zadania zleconego - mówi DGP Gabriela Lenartowicz, posłanka Koalicji Obywatelskiej i przewodnicząca sejmowej podkomisji ds. monitorowania gospodarki odpadami.