Biegli

Resort sprawiedliwości chce, żeby osoby i instytucje przygotowujące opinie dla sądów legitymowali się certyfikatami i widnieli w państwowych rejestrach. Zdaniem prawników, z którymi rozmawiał DGP, to krok w dobrą stronę.

Regulacja prowadzenia dowodów z opinii biegłych w sprawach dotyczących nowych technologii jest daleka od ideału. Nie zwalnia to jednak profesjonalnych pełnomocników z obowiązku podjęcia takich działań, jakie już w obecnym stanie prawnym są możliwe i które zwiększają szanse na sprawne i rzetelne przygotowanie opinii

Przeciążenie referatów sądowych ds. dzieci, brak dostępu do opinii biegłych - to niektóre sądowe problemy w sprawach związanych z krzywdą dzieci, podnoszone podczas poniedziałkowego posiedzenia zespołu parlamentarnego. To polityczna manipulacja - odpowiada resort sprawiedliwości.

Zespół biegłych psychiatrów poprosił o wydłużenie czasu na przygotowanie opinii dotyczącej poczytalności zabójcy prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza. Konieczne będzie badanie psychologiczne podejrzanego o zabójstwo.

- Propozycje Ministerstwa Sprawiedliwości z początku 2019 r., które zmierzały w kierunku wprowadzenia systemowego kontrolowania kwalifikacji, szły w dobrym kierunku - mówi w wywiadzie dla DGP Marcin Wolny, adwokat z Helsińskiej Fundacja Praw Człowieka.

Wydatkami niezbędnymi do sporządzenia ekspertyzy mogą być koszty energii elektrycznej lub papieru, na którym się ją drukuje. Zasugerował tak Sąd Najwyższy.

Jeżeli opinia medyczna dwóch lekarzy jest jednoznaczna i wyklucza błąd medyczny lub nieprawidłowości w diagnostyce, nie ma potrzeby powoływania kolejnych biegłych.

Od 22,90 zł do 32,38 zł wynosi wynagrodzenie za godzinę pracy biegłego z zakresu medycyny. Zdaniem samorządu lekarskiego, aby zachęcić specjalistów do wydawania opinii na zlecenie wymiaru sprawiedliwości, konieczna jest zmiana zasad płacenia im za takie usługi.

W środowisku prawników krąży anegdota, że nic tak dobrze nie kopiuje się do uzasadnienia wyroku, jak opinia biegłego. Problem w tym, że ta często jest wadliwa. Resort sprawiedliwości od blisko 15 lat głowi się, co zrobić, by rozwiązać problem rozstrzygnięć opartych na niemerytorycznej ekspertyzie.

Instytut Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi ma być zapleczem intelektualnym ministra sprawiedliwości, a także służyć opiniami i analizami prokuraturze oraz sądom. Ruszy już na początku 2019 r.

Sądy mają coraz większy problem z biegłymi z zakresu medycyny. Dlatego prezesi sądów szukają coraz to nowych sposobów na pozyskanie lekarzy do współpracy. Ryszard Sadlik, prezes SO w Kielcach, w piśmie wysłanym do Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej, proponuje stworzenie listy biegłych ad hoc. Czyli specjalistów, którzy w miarę swoich możliwości czasowych sporządzaliby opinie w jednostkowych sprawach. Nie trafialiby natomiast na listę wykorzystywaną na co dzień przez sądy.

Problematyka biegłych i ich roli w procesach sądowych to temat nośny, powracający jak bumerang, szczególnie w przypadku spraw medialnych. Powszechnie krytykowany jest model rodzimego sądownictwa, w którym to „biegli wydają wyroki”, bo dowód z ich opinii, mimo że formalnie stojący na równi z innymi dowodami, często jest przesądzający w sprawie.

Znów zachłysnęliśmy się potęgą nauki, a przez to uwierzyliśmy, że opinie biegłych mają pośród dowodów wyjątkowe znaczenie. To jednak sąd, a nie biegły, ma ustalić prawdę. Pytanie tylko: jaką?

- W 2012 roku w Stanach Zjednoczonych pewien bezdomny został oskarżony o zabójstwo multimilionera, bo na ciele denata ujawniono DNA tego włóczęgi. Groziła mu za ten czyn kara śmieci. I wszystko byłoby spójne, gdyby nie to, że bezdomny w chwili zdarzenia leżał nieprzytomny na OIOM-ie pod ścisłym nadzorem lekarskim i w żaden sposób nie mógł dokonać zabójstwa. Okazało się - dopiero w toku procesu - że ratownicy medyczni, którzy udzielali pomocy pokrzywdzonemu trzy godziny wcześniej, przenieśli DNA oskarżonego na zabitego mężczyznę. Ten człowiek miał niepodważalne alibi, a mimo wszystko prokuratorzy postawili go w stan oskarżenia. Nie rozumieli, jak to się stało, że DNA "przeszło" z osoby na osobę - opowiada Ryszard Pawłowski, profesor nauk medycznych, kierownik pracowni biologii i genetyki sądowej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Jeżeli podane w rozliczeniu liczby nie odpowiadają doświadczeniu życiowemu należy sprawdzić ich prawdziwość. Przeznaczenie 74 godzin na opinię liczącą 19 stron słusznie budzi wątpliwości.