Małgorzata Manowska, I prezes Sądu Najwyższego, miała prawo do czasowego wyznaczenia niektórych sędziów SN do orzekania w dwóch izbach naraz. Nie ma przy tym znaczenia to, że zgody na tego rodzaju przesunięcie wewnątrz SN nie wyrazili sami zainteresowani. Na przeszkodzie tego rodzaju decyzji nie stoi również brak możliwości odwołania się od niej przez sędziów.
Do takich wniosków doszedł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku w sprawach połączonych C 422/23, C 455/23, C 459/23, C 486/23 i C 493/23. Pytania prejudycjalne do TSUE zadali sami sędziowie SN, którzy powzięli poważne wątpliwości co do zgodności z unijnym prawem trybu utworzenia składów desygnowanych do orzekania w pięciu różnych sprawach.
Pytania prejudycjalne zadali sędziowie Sądu Najwyższego
Chodziło o to, że poza sędziami Izby Cywilnej (z urzędu wyznaczonych do orzekania w tego rodzaju postępowaniach) znaleźli się w nich również sędziowie z Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN. Co istotne, żadnego z nich nie poproszono o zgodę na takie przeniesienie ani go z nim nie skonsultowano. Zarządzenia w tej sprawie wydały I prezes SN oraz prezes Izby Cywilnej. To właśnie ich udział w tych decyzjach wywołał największy sprzeciw ze strony samych sędziów.
W zadanych TSUE pytaniach prejudycjalnych podkreślono, że zarówno prezes IC, jak i I prezes SN zostały wybrane na swoje stanowiska w ramach kwestionowanej prawnie procedury. Po drugie, decyzję o tymczasowym wyznaczeniu do orzekania w ramach innej niż macierzysta izby porównano do piętnowanego przez sam trybunał procederu przenoszenia sędziego sądu powszechnego bez jego zgody. Wskazano również, że może to naruszać zasadę niezawisłości i nieusuwalności sędziów. Jako koronny argument sędziowie SN przypomnieli, że odkąd Krajowa Rada Sądownictwa straciła przymiot poprawnie obsadzonego organu, nie dysponują oni możliwością odwołania się od decyzji I prezes SN.
Co orzekł TSUE?
TSUE nie podzielił tego punktu widzenia i w uzasadnieniu do swojego wyroku wskazał, że w warunkach tej sprawy „okoliczność, że środki rozpatrywane w postępowaniu głównym zostały podjęte bez zgody sędziów, których dotyczyły, i że sędziowie ci nie korzystają z żadnego środka prawnego w celu ich zakwestionowania, nie może stanowić naruszenia zasad niezawisłości i bezstronności oraz wymogu istnienia sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy”. Trybunał zauważył również, że brakuje jakichkolwiek przesłanek świadczących o tym, że „środki te mogą wywołać skutki analogiczne do kary dyscyplinarnej”. Zdaniem TSUE takie okoliczności wyznaczenia składów orzekających nie mogą wzbudzić w przekonaniu jednostek uzasadnionych wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziów, którzy w nich zasiedli.
Luksemburski trybunał potwierdził zatem prawo I prezes SN do decydowania o tymczasowym przesunięciu sędziów do orzekania w innej izbie.
Orzecznictwo
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 1 sierpnia 2025 r. w sprawach połączonych C 422/23, C 455/23, C 459/23, C 486/23 i C 493/23.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu