Czym powinien kierować się pracodawca, wybierając pracowników do zwolnienia

W sytuacji gdy zwolnienia mają nastąpić z przyczyn niedotyczących pracowników, np. w przypadku redukcji etatów z przyczyn ekonomicznych, dobór pracowników do zwolnienia nie może być całkowicie dowolny. Jak wskazał SN w wyroku z 27 listopada 1997 r., I PKN 401/97, kontroli sądu nie podlega co prawda ocena zasadności decyzji pracodawcy o zmianie struktury organizacyjnej zakładu pracy w celu racjonalizacji i ograniczenia zatrudnienia pracowników, to jednak sąd bada zasadność i słuszność przyjętych kryteriów doboru i kwalifikowania pracowników do zwolnienia. Podobnie wypowiedział się SN w wyroku z 10 stycznia 2002 r., I PKN 780/00.

Dokonując wyboru pracowników do zwolnienia pracodawca może kierować się własnymi potrzebami. W mojej ocenie potrzeby pracodawcy i przydatność pracownika mogą być brane pod uwagę w pierwszej kolejności. Pracodawca ma bowiem prawo doboru odpowiednich pracowników, tj. takich, którzy zapewniają prawidłową realizację zadań zakładu pracy. W konsekwencji, pracodawca może kierować się takimi kryteriami jak umiejętności i doświadczenie zawodowe pracownika, przebieg jego pracy, dyspozycyjność rozumiana jako możliwość liczenia na obecność pracownika w pracy w czasie na nią przeznaczonym, wyniki pracy czy zaangażowanie pracownika. Powinien też uwzględniać tzw. kryteria socjalne, bowiem wybór pracownika do zwolnienia nie może naruszać zasad współżycia społecznego (wyrok SN z 19 grudnia 1996 r., I PKN 46/96). Jeśli w grupie pracowników przeznaczonych do zwolnienia są osoby o podobnych umiejętnościach i zaangażowaniu, pracodawca powinien uwzględnić także ich sytuację osobistą i materialną.