Zakręcanie ciepłej wody i zakaz używania czajników: Jak daleko pracodawca może posunąć się w oszczędzaniu na kosztach energii?

Galopująca inflacja daje się we znaki nie tylko konsumentom, ale również pracodawcom. Od kilku tygodni można zaobserwować, że wielu z nich zaczęło intensywnie dokonywać przeglądu kosztów, które jeszcze można obniżyć. Już w pandemii zmniejszano powierzchnie biurowe. Pracodawcy starają się również ograniczać częstotliwość wymiany sprzętu, takiego jak komputery czy telefony. Bez względu na branżę, w której działa dany podmiot, odczuwalne są także podwyżki cen energii elektrycznej i grzewczej. Wiele firm już wprowadziło lub planuje wprowadzić oszczędności, które pozwolą zmniejszyć koszty ich zużycia energii. Pomysły są różne: kierowanie pracowników do pracy zdalnej, przykręcanie lub całkowite zakręcanie kaloryferów, zmniejszenie liczby żarówek w pokojach, zakaz używania czajników, wyłączanie lodówek i mikrofalówek w pokojach socjalnych, a nawet zakręcanie ciepłej wody. Jakie są granice tych oszczędności? Przeciwko czemu pracownicy mogą zaprotestować, a do czego pracodawca ma prawo?

Zasady ogólne

Sposobów na oszczędności jest wiele. O ile racjonalne wydaje się zobowiązywanie pracowników do wyłączania światła po opuszczaniu pomieszczeń (nie tylko pracy, ale też socjalnych czy higieniczno-sanitarnych), całkowitego wyłączania urządzeń po godzinach pracy (zamiast wprowadzania ich w stan „uśpienia”), gotowania wody w czajnikach elektrycznych w ilości odpowiadającej faktycznym potrzebom (a nie całego prawie dwulitrowego czajnika w celu zaparzenia jednej szklanki herbaty), a także wprowadzanie w firmie zakazu ładowania prywatnych urządzeń (np. telefonów komórkowych, powerbanków, hulajnóg elektrycznych itp.), o tyle wyłączania ogrzewania lub ograniczenia natężenia oświetlenia w godzinach pracy mogą stanowić poważne naruszenie podstawowego obowiązku pracodawcy. Należy bowiem pamiętać, że w myśl art. 94 pkt 4 kodeksu pracy (dalej: k.p.) do podstawowych obowiązków pracodawcy należy zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Z kolei w myśl art. 207 par. 2 k.p. pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany:

1) organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy;

2) zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń;

3) reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy;