Gminy nie mogą pobierać stałej opłaty za pobyt dzieci w przedszkolach

Samorządy mają obowiązek zapewnienia wychowania przedszkolnego dzieciom w wieku od trzech do sześciu lat. Jest to ich zadanie własne, a na jego realizację gminy nie otrzymują, inaczej niż w przypadku szkół, subwencji z budżetu państwa. Dlatego większość z nich pobiera dodatkowe opłaty od rodziców.

Bezpłatna podstawa

Gminy mogą pobierać opłaty od rodziców za umieszczenie dziecka w przedszkolu dopiero po pięciu godzinach ich pobytu w placówce. W tym czasie nauczyciele powinni realizować z nimi program wychowania przedszkolnego, który uwzględnia podstawę programową. Doprecyzowania tych obowiązków domagały się przede wszystkim gminy, którym wojewodowie lub sądy administracyjne kwestionowali uchwały określające zasady ponoszenia opłat za pobyt dzieci w przedszkolu. Nowe rozwiązania zostały wprowadzone ustawą z 5 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, która wskazuje, kiedy i za co samorządy mogą pobierać opłaty za pobyt dzieci w przedszkolu. Nowelizacja weszła w życie 1 września 2010 r. Dzięki zmianom gminy nie mogą określić dla wszystkich rodziców jednej kwoty za pobyt dziecka w przedszkolu. Samorządowe uchwały dotyczące odpłatności za edukację przedszkolną muszą wskazać, że pięć godzin zajęć jest bezpłatnych. Dopiero po tym czasie mogą przewidywać np. opłatę godzinową za pobyt dziecka w przedszkolu. W tym przypadku mogą być zawierane z rodzicami umowy, które określą, za jakie zajęcia będą pobierane opłaty. Należy jednak pamiętać, że za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych pobiera się opłaty w wysokości określonej uchwałą organu stanowiącego gminy. Reguluje to art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Na tej podstawie zwolnione z opłat są świadczenia nauczania i wychowania w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Ponadto, zgodnie z par. 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół czas przeznaczony na realizację podstawy programowej wychowania przedszkolnego nie może być krótszy niż pięć godzin. Dlatego rodzice, którzy zdecydują się na pozostawienie dziecka wyłącznie na pięć godzin (gdy jest realizowana podstawa programowa), nie powinni ponosić żadnych kosztów z tego tytułu. Innymi słowy opłaty ustalane przez gminy muszą być określone za konkretne świadczenie wykraczające poza podstawę programową i czas jej realizacji. Uchwała powinna więc wskazywać rodzaj i liczbę świadczeń według stawek godzinowych. Oznacza to, że uprawnienie rady gminy obejmuje jedynie ustalenie wysokości należności za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych, przekraczające podstawę programową.