Koniec z omijaniem zakazu handlu - Sąd Najwyższy wskazał granicę

Sprawa dotyczyła sklepu, który w niedziele objęte zakazem handlu pozostawał otwarty, powołując się na wyjątek dotyczący placówek handlowych znajdujących się w zakładach prowadzących działalność m.in. w zakresie kultury. W sklepie utworzono klub czytelnika. Sąd Najwyższy w wyroku z 10 czerwca 2026 r., sygn. akt III KK 26/26, uznał, że takie rozwiązanie nie pozwala na legalne prowadzenie handlu w niedzielę.

Kącik z książkami nie zmienia sklepu w placówkę kulturalną

Kluczowe znaczenie ma sposób rozumienia wyjątku od zakazu handlu określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Przepis pozwala na handel w placówkach handlowych znajdujących się w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku.

Nie oznacza to jednak, że każdy sklep, który zacznie dodatkowo prowadzić działalność kulturalną, automatycznie zostanie objęty wyjątkiem. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę właśnie na tę różnicę. Wyjątek dotyczy placówki handlowej znajdującej się w zakładzie prowadzącym określoną działalność, a nie sklepu, który sam zaczyna wykonywać dodatkowo pewne czynności z tego zakresu. W praktyce oznacza to, że regał z książkami, fotele czy wydzielony kącik do czytania nie zmieniają sklepu w bibliotekę, czytelnię ani inną placówkę kulturalną.

To nie pierwszy wyrok Sądu Najwyższego w takiej sprawie

Najnowsze orzeczenie wpisuje się w linię orzeczniczą Sądu Najwyższego dotyczącą prób wykorzystywania wyjątków od zakazu handlu. PIP wskazuje, że podobne stanowisko SN zajął już w wyroku z 16 listopada 2023 r., sygn. akt I KK 346/23, oraz w wyroku z 10 lipca 2024 r., sygn. akt V KK 491/23.

W obu przypadkach istotne było to, że samo stworzenie w sklepie dodatkowej przestrzeni czy prowadzenie działalności, która mogłaby zostać uznana za kulturalną, nie wystarcza do zmiany podstawowego charakteru placówki.

PIP: wyjątki od zakazu handlu nie mogą być interpretowane rozszerzająco

Państwowa Inspekcja Pracy zwraca uwagę, że naruszanie zakazu handlu nadal jest częstym problemem. W 2025 r. nieprawidłowości stwierdzono podczas 33,2 proc. kontroli dotyczących przestrzegania ograniczeń handlu. W przypadku skontrolowanych sklepów wielkopowierzchniowych odsetek ten wyniósł 41,1 proc., a w przypadku mniejszych sklepów – 32,5 proc.

Nieprawidłowości dotyczyły zarówno pracowników, jak i osób zatrudnionych na innych podstawach. PIP wskazuje, że jednym z głównych problemów jest właśnie nieprawidłowe korzystanie z wyjątków przewidzianych w ustawie. Główny Inspektor Pracy podkreśla, że wyjątków od zakazu handlu nie można interpretować rozszerzająco. Najnowszy wyrok SN stanowi kolejne potwierdzenie tego stanowiska.

Kiedy można handlować w niedzielę?

Zakaz handlu nie obowiązuje we wszystkie niedziele. W 2026 r. przewidziano cztery dodatkowe niedziele handlowe; najbliższa przypada 30 sierpnia 2026 r. W pozostałe niedziele obowiązują ograniczenia wynikające z ustawy. Dla przedsiębiorców oznacza to, że samo znalezienie dodatkowej aktywności, którą można zakwalifikować jako kulturalną, sportową czy edukacyjną, nie wystarczy do otwarcia sklepu w niedzielę.

Sąd Najwyższy wyraźnie wskazuje, że o zastosowaniu wyjątku decyduje rzeczywisty charakter placówki, a nie stworzenie w sklepie dodatkowej działalności mającej uzasadnić handel w dni objęte zakazem.

Źródło: PIP