Jak rozliczać różnice kursowe według ustawy o rachunkowości

dr doradca podatkowy Marciniuk i Wspólnicy Podatnicy, którzy wybiorą metodę ustalania różnic kursowych w oparciu o ustawę o rachunkowości, będą zaliczali odpowiednio do przychodów lub kosztów ujęte w księgach rachunkowych różnice kursowe z tytułu transakcji walutowych i wynikające z dokonanej wyceny składników aktywów i pasywów oraz pozycji pozabilansowych wyrażonych w walucie obcej. Wycena ta dla celów podatkowych powinna być dokonywana na ostatni dzień każdego miesiąca (kwartału) i na ostatni dzień roku podatkowego albo tylko na ostatni dzień roku podatkowego. Podatnicy posiadają możliwość wyboru terminu jej przeprowadzenia. Wybrany termin musi być jednak stosowany przez cały rok podatkowy. W przypadku wyboru metody ustalania różnic kursowych, zgodnie z przepisami o rachunkowości, podatnicy na pierwszy dzień roku podatkowego, w którym została wybrana ta metoda, zaliczają odpowiednio do przychodów bądź kosztów uzyskania przychodów naliczone różnice kursowe ustalone na podstawie ustawy o rachunkowości na ostatni dzień poprzedniego roku podatkowego. Utrudnia to ewidencję, wymaga tworzenia dodatkowej dokumentacji i komplikuje rozliczenia. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 2 ustawy o rachunkowości, wyrażone w walutach obcych operacje ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień ich przeprowadzenia odpowiednio po kursie: kupna lub sprzedaży walut stosowanych przez bank, z którego usług korzysta jednostka – w przypadku operacji sprzedaży lub kupna walut oraz operacji zapłaty należności lub zobowiązań. W przypadku pozostałych operacji – po kursie średnim ustalonym dla danej waluty przez NBP na ten dzień, chyba że w innym dokumencie ustalony został inny kurs. Z kolei zgodnie z przepisami ustawy o CIT, koszty i przychody wyrażone w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu bądź osiągnięcia przychodu. Powszechnie uważa się, że jest to kurs ustalony w tym dniu. Praktycznie taka interpretacja może rodzić wiele niedogodności, czyli może oznaczać, że w pierwszej połowie dnia, tj. do czasu ogłoszenia średnich kursów NBP, jednostka nie mogłaby dokonywać żadnych księgowań dotyczących wartości wyrażonych w walucie obcej, ponieważ nie miałaby informacji, jaki kurs obowiązuje w tym dniu. Oznacza to również, że w celu wyliczenia różnic kursowych zgodnie z ustawą o rachunkowości należałoby przeprowadzać dodatkowe obliczenia. Może się również zdarzyć, że możliwości techniczne jednostki nie pozwalają na uzyskanie informacji o kursach średnich NBP obowiązujących w dniu dokonania transakcji. Wydaje się, że przyjęcie w opisie polityki rachunkowości zasady wyceny wartości w walutach obcych według kursów średnich z dnia poprzedniego nie naruszałoby rzetelności i prawidłowości danych księgowych. Nie wiadomo jednak, jaka będzie interpretacja przepisów ustawy o rachunkowości dotyczących stosowania kursów średnich lub kursów banku, z którego usług korzysta jednostka dla celów obliczania różnic kursowych zgodnie z przepisami o rachunkowości stosowanymi dla potrzeb CIT.