RPO upomina się zmiany w przepisach dot. retencji danych telekomunikacyjnych przez służby

Rzecznik Praw Obywatelskich występuje do Ministra Cyfryzacji, Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Koordynatora Służb Specjalnych o w sprawie zmian legislacyjnych dotyczących retencji danych telekomunikacyjnych przez służby i policję.

Problem z retencją danych

RPO wskazuje, że dane telekomunikacyjne obywateli - w tym billingi, dane o lokalizacji, dane IP czy dane abonenckie - dostarczają organom państwa precyzyjnych informacji o życiu danej osoby. Zwraca uwagę, że mogą być one przechowywane i w dogodnym momencie użyte przeciwko jednostce, co może być dla niej równie dolegliwe, jak niejawna inwigilacja obejmująca dostęp do treści komunikatów czy rozmów.

W ocenie rzecznika, konieczne jest m.in. wprowadzenie realnego mechanizmu informowania jednostki o pozyskaniu jej danych - po upływie roku albo dwóch od tego faktu.

Marcin Wiącek przypomniał wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 28 maja 2024 r. w sprawie Pietrzak i Bychawska-Siniarska i inni przeciwko Polsce. „W zasadniczej części odnosił się do problematyki kontroli operacyjnej i wadliwości systemowych w sferze niejawnej inwigilacji. Ten aspekt - w kontekście niezbędnych zmian prawa - RPO zaprezentował w wystąpieniu z 7 sierpnia 2025 r., wskazując niezbędne kierunki zmian” - przypomniano.

RPO uważa, że problemem jest „zaprojektowanie całego systemu retencji danych niejako na wzór standardu dopuszczalnego wyłącznie dla ochrony bezpieczeństwa narodowego”. Przepisy pozwalają na uogólnioną i niezróżnicowaną retencję danych o ruchu i danych o lokalizacji z założenia, jako "model wyjściowy".

Jakie przepisy wymagają zmiany

Zmiany w ocenie Rzecznika, wymagałyby nowelizacji: Kodeksu postępowania karnego oraz ustaw: Prawo komunikacji elektronicznej, o Policji, o Straży Granicznej, o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, o Służbie Wywiadu Wojskowego i Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, o Krajowej Administracji Skarbowej, o Żandarmerii Wojskowej i o Służbie Ochrony Państwa, a także wznowienia prac nad rozporządzeniem wykonawczym do art. 49 ust. 2 Prawa komunikacji elektronicznej.

Na sprawę w marcu zwracał uwagę też prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. W ramach istotnego poglądu zwracał uwagę, że przepisy nakładające na operatorów telefonii komórkowej obowiązek zbierania danych użytkowników i przechowywania ich przez 12 miesięcy są niezgodne z Konstytucją i prawem unijnym.