Jak rozliczyć w księgach dzierżawę znaków towarowych

„

Z art. 693 par. 1 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) wynika, że przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do użycia i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Natomiast art. 709 k.c. wskazuje, że przepisy o dzierżawie rzeczy stosuje się odpowiednio do dzierżawy praw majątkowych. Zatem zgodnie z powyższym przepisem poza rzeczami przedmiotem dzierżawy mogą być również prawa majątkowe i niemajątkowe, jeżeli ze względu na właściwości nadają się do używania i pobierania pożytków oraz można nimi rozporządzać w tym zakresie.

Zdaniem SN

Możliwość zawarcia umowy dzierżawy prawa majątkowego potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 26 stycznia 2011 r. (sygn. akt IV CSK 274/10). Co więcej, taka umowa może być zawarta także z pracownikiem lub osobą, która jest zleceniobiorcą. Niestety od wielu lat toczą się spory z organami podatkowymi w sprawie zaliczenia przychodów z dzierżawy znaków towarowych do przychodów z tytułu najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze – taka kwalifikacja umożliwia opodatkowanie dochodów na zasadach przewidzianych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, co jest dla podatników korzystniejszym rozwiązaniem. Organy podatkowe stoją jednak na stanowisku, że przychody z dzierżawy znaków towarowych należy zaliczyć do przychodów z praw majątkowych, co oznacza, że powinny być one opodatkowane według skali podatkowej. Z taką interpretacją nie zgadzają się jednak sądy, które wskazują, że przychód z czynszu dzierżawy prawa majątkowego jest przychodem wymienionym w art. 10 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 16a ustawy o PIT – patrz wyroki: NSA z 8 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3715/17; a także: WSA w Lublinie z 4 grudnia 2013 r., sygn. I SA/Lu 711/13; WSA w Warszawie z 18 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 587/14; WSA w Łodzi z 24 września 2015 r., sygn. I SA/Łd 657/15; WSA w Białymstoku z 5 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 154/21; WSA we Wrocławiu z 27 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 139/21. W uzasadnieniu tych orzeczeń wskazuje się, że prawo majątkowe jest przedmiotem dzierżawy, a przychód jest uzyskiwany bezpośrednio na podstawie umowy dzierżawy i nie ma bezpośredniego znaczenia, co jest przedmiotem dzierżawy, tj. rzecz czy prawo. Prawo majątkowe – co podkreślają sądy – bowiem tylko pośrednio generuje przychód.

W takim samym tonie wypowiedział się ostatnio także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 20 kwietnia 2022 r. (sygn. I SA/Łd 115/22, orzeczenie nieprawomocne). Otóż uchylając interpretację dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, wskazał, że czynsz otrzymywany na podstawie umowy dzierżawy znaku towarowego należy zaliczyć do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą. Dodał też, że kwalifikację do właściwego źródła przychodów należy rozpatrywać poprzez pryzmat istoty umowy, w związku z którą następuje przeniesienie praw majątkowych, gdyż w przypadku dzierżawy prawa majątkowego to umowa dzierżawy jest bezpośrednim źródłem przychodu. Jako ilustrację podobnej sytuacji sąd wskazał, że wymóg bezpośredniości między źródłem przychodu a przychodem jest wyraźnie widoczny, kiedy przychody z praw autorskich czy praw własności przemysłowej są uzyskiwane w ramach stosunku pracy, działalności gospodarczej czy działalności wykonywanej osobiście i wówczas podlegają kwalifikacji jako pochodzące ze stosunku służbowego (pkt 1) bądź stosunku pracy, w tym spółdzielczego stosunku pracy, bądź pozarolnicza działalność gospodarcza (pkt 3). I tak, jak zauważył WSA w Łodzi, podstawowym przychodem z autorskich praw majątkowych będzie wynagrodzenie za przeniesienie autorskich praw majątkowych na inny podmiot oraz wynagrodzenie za możliwość korzystania z utworu (licencja). Jeżeli jednak w ramach obowiązków pracowniczych pracownicy będą tworzyć utwory, wówczas przychody uzyskiwane przez pracowników będą stanowiły przychód ze stosunku pracy i praw pokrewnych (art. 12 ustawy o PIT), a nie przychód z praw majątkowych. Natomiast jeżeli przeniesienie własności praw majątkowych będzie skutkiem wykonania umowy zlecenia czy też umowy o dzieło zawartej z innym podmiotem – np. w przypadku gdy zawarto umowę o napisanie artykułu prasowego dla określonego podmiotu – wówczas przychód otrzymywany tytułem wynagrodzenia z umowy o dzieło, w ramach której następuje również przeniesienie praw autorskich, jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście. Charakter pierwotny – stwierdził sąd – ma tu bowiem umowa o dzieło, w ramach której nastąpiło zamówienie określonego dzieła, zaś przeniesienie praw autorskich do dzieła jest jedynie skutkiem tej umowy. Zatem zdaniem WSA w Łodzi okoliczność, że prawa będące przedmiotem umowy o pracę, umowy zlecenia bądź umowy o dzieło są prawami majątkowymi, jest bez znaczenia dla kwalifikacji przychodów z praw autorskich do źródła przychodów.