FPP wyjaśnia. Jak poprawić dostęp pacjentów do lekarzy

Polski system ochrony zdrowia mierzy się obecnie z poważnymi wyzwaniami, związanymi z niedostatecznym poziomem finansowania, w stosunku do istniejących potrzeb oraz zadań ustawowych nakładanych na NFZ. Przekłada się to w bezpośredni sposób na sytuację pacjentów. Tylko w odniesieniu do przypadków pilnych, liczba oczekujących na świadczenia w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej przekroczyła 785 tys., zaś w leczeniu szpitalnym – ponad 120 tys.

Trudna sytuacja publicznego płatnika odbija się na sytuacji finansowej świadczeniodawców, w tym sektora szpitalnego. Zobowiązania wymagalne SPZOZ według ostatnich dostępnych danych za III kw. 2025 r. wynosiły prawie 3,7 mld zł i były o 59 proc. wyższe niż 2 lata wcześniej. Do uzdrowienia tej sytuacji nie prowadzą próby sądowej restrukturyzacji tych placówek. Stanowią one bowiem zagrożenie dla wypłat należnych wynagrodzeń dla personelu i dostawców szpitali, jak również mogą doprowadzić w przyszłości do wstrzymania dalszego kredytowania, podniesienia cen oraz zmiany zasad dalszej współpracy z publicznymi podmiotami leczniczymi, co do których pewność odnośnie do wywiązania się z podjętych zobowiązań zostanie naruszona.

Jakie problemy rozwiązuje ustawa

1. Lepszy i szybszy dostęp do leczenia

Federacja Przedsiębiorców Polskich opracowała projekt reformy, w postaci złożonego już w Sejmie projektu ustawy, której celem jest rozwiązanie powyższych problemów w sposób systemowy, gwarantując pacjentom niezakłócony dostęp do leczenia. Po pierwsze, restrukturyzacja sądowa SPZOZ zostaje z góry prawnie wykluczona. Po drugie natomiast, system ochrony zdrowia zostaje dofinansowany środkami uzyskanymi dzięki konsolidacji ubezpieczenia zdrowotnego i chorobowego oraz rozszerzeniu bazy składkowej w ramach połączonych ubezpieczeń. W łącznym rozrachunku przynosi to NFZ ok. 9 mld zł dodatkowych przychodów w skali roku.

Z punktu widzenia pacjentów oznacza to przede wszystkim lepszy i szybszy dostęp do leczenia. Obecne ograniczenia w dostępie do świadczeń oraz wydłużające się kolejki wynikają przede wszystkim z opóźnionej i zmniejszonej skali finansowania opieki zdrowotnej, udzielanej zwłaszcza w ramach nadwykonań ponad limit ustalony w ramach kontraktu NFZ z placówką.

Ograniczony dostęp do leczenia tworzy ogromne koszty społeczne. Stan zdrowia pacjentów ulega pogorszeniu, co ogranicza ich zdolność do pracy, z czym związane są zjawiska absencji chorobowych oraz tzw. prezenteizmu, czyli zmniejszonej wydajności chorej osoby wykonującej pracę. Te koszty obecnie nie są uwzględniane przy podejmowaniu decyzji, np. w sprawie ograniczania dostępu do terapii lub diagnostyki. Projekt FPP koryguje ten stan rzeczy. Zwiększony zakres odpowiedzialności NFZ, wraz z mechanizmem transferu środków z funduszu chorobowego, oznacza że od efektywności leczenia bezpośrednio zależy poziom środków pozostających do dyspozycji Narodowego Funduszu Zdrowia. Dzięki temu mechanizmowi współodpowiedzialności, również finansowej, proste działania oszczędnościowe, jeśli będą przekładać się niekorzystnie na stan zdrowia pacjentów, nie będą oszczędnością, tylko kosztem publicznego płatnika. W ten sposób system zacznie „widzieć” przynajmniej część kosztów społecznych nieefektywnej opieki nad pacjentem, bo sam będzie ponosił konsekwencje, np. dłuższych okresów pobierania zasiłków chorobowych. To rozwiązanie, wzorowane na wielu systemach funkcjonujących w Europie, będzie tworzyć warunki, w których osiąganie lepszych efektów leczenia będzie się zwyczajnie opłacało.

2. Jawna informacja Ministerstwa Zdrowia o potrzebach leczniczych społeczeństwa. Zmniejszenie barier finansowych w dostępie pacjentów do służby zdrowia.

Kolejnym problemem rozwiązywanym przez projektowaną ustawę jest brak pełnych danych niezbędnych do stworzenia mapy potrzeb zdrowotnych pozwalającej na faktyczne zaspokajanie oczekiwań pacjentów. Dla systemu często niewidoczne pozostają między innymi te potrzeby, które zaspokajane są obecnie w sektorze prywatnym, ze względu na ograniczoną dostępność świadczeń w publicznej ochronie zdrowia. Narzędziem, które proponujemy, aby rozwiązań ten problem jest preferencja podatkowa. Ulga w PIT, wynosząca 10 proc., to z jednej strony wsparcie dla finansów gospodarstw domowych, ale z drugiej również narzędzie tworzące zachęty do raportowania wszystkich danych, które nie tylko umożliwiają rozliczenie preferencji podatkowej, ale także pozyskanie pełnej wiedzy o wszystkich świadczeniach zdrowotnych, co pozwoli na lepsze dostosowanie systemu do rzeczywistych potrzeb pacjentów.

Zobacz także

Czy Twój biznes jest bezpieczny? Karne ryzyka przedsiębiorców: jak się chronić przed oszustami i sankcjami za niewiedzę [RADCA PRAWNY RADZI]

3. Sprawniejsze działania szpitali

Perspektywę pacjentów i ich potrzeby uwzględnia również zawarta w projekcie koncepcja systemu szpitali wiodących w regionach. Obecnie w niewielkiej odległości od siebie często utrzymywane są jednoimienne oddziały szpitalne – każdy z nich generujący stratę finansową i z personelem wykonującym na tyle małą liczbę świadczeń i zabiegów, że ich jakość nie zawsze jest zadowalająca. Model koordynacji oparty na szpitale wiodące, nawiązujące współpracę na poziomie 4-6 szpitali powiatowych, odpowiada na ten problem. Pacjent zachowuje dostęp do świadczeń szpitalnych w zasięgu maksymalnie kilkunastu-kilkudziesięciu kilometrów, a poszczególne oddziały działają na taką skalę, która zapewnia, że świadczenia są realizowane przez personel ze stałą praktyką i biegłością w ich wykonywaniu, zapewniając efektywniejszą opiekę nad pacjentem.

4. Usystematyzowanie wzrostu wynagrodzeń w Służbie Zdrowia

Proponowane rozwiązania w ustawie dotyczą również kwestii wynagrodzeń w ochronie zdrowia. Przez wiele lat był to obszar poważnych zaniedbań ze strony państwa, co niekorzystnie odbijało się na efektywności systemu i powodowało odpływ kadr. Podwyżki wprowadzane na mocy ustawy obowiązującej od 2022 r. były konieczne, aby naprawić te zapóźnienia. Jednak po 4 latach funkcjonowania regulacji, konieczne jest ich dostosowanie do obecnych realiów. Poziom wynagrodzeń personelu podmiotów leczniczych wyraźnie się poprawił. Proponowane w projekcie FPP zmiany w tym zakresie gwarantują ochronę siły nabywczej i utrzymanie podwyżek osiągniętych w poprzednich latach. Natomiast dostosowując przyszłe wzrosty wynagrodzeń do realnych możliwości finansowych, gwarantowana jest również stabilność systemu i dostępność pacjentów do świadczeń na kolejne lata.

Przedstawiony projekt stanowi odpowiedź na najpilniejsze wyzwania polskiego systemu ochrony zdrowia, mające charakter zarówno finansowy, jak i organizacyjny. Obecne status quo jest niekorzystne przede wszystkim dla pacjentów, którzy są narażeni na coraz większe zakłócenia w dostępie do świadczeń opieki zdrowotnej. Proponowane zmiany służą stabilizacji sytuacji w tym zakresie oraz ochronie interesu w szczególności tych, którzy korzystają z opieki w ramach publicznej ochrony zdrowia.

Ograniczony dostęp do leczenia tworzy ogromne koszty społeczne. Stan zdrowia pacjentów ulega pogorszeniu, co ogranicza ich zdolność do pracy, z czym związane są zjawiska absencji chorobowych oraz tzw. prezenteizmu, czyli zmniejszonej wydajności chorej osoby wykonującej pracę. Te koszty obecnie nie są uwzględniane przy podejmowaniu decyzji, np. w sprawie ograniczania dostępu do terapii lub diagnostyki

Cykl publikacji FPP

Wobec ograniczonego zainteresowania większości mediów tematami gospodarczymi, przy jednoczesnym nagromadzeniu wielu istotnych tematów pozagospodarczych, ważnych nie tylko dla przedsiębiorców, lecz także dla większości społeczeństwa, Federacja Przedsiębiorców Polskich postanowiła zrealizować cykl merytorycznych publikacji. W ten sposób FPP przybliża społeczeństwu skutki zmian prawnych procedowanych w Sejmie RP.

Partner