Opozycyjna TISZA zdobyła większość konstytucyjną w węgierskim parlamencie, kończąc trwające 16 lat rządy Viktora Orbána. Skala zwycięstwa zaskoczyła rynki finansowe i analityków – ugrupowanie Pétera Magyara uzyskało 137 mandatów, co pozwala samodzielnie zmieniać konstytucję i kluczowe ustawy ustrojowe. Reakcja gospodarcza była natychmiastowa: forint się umocnił, a giełda w Budapeszcie odnotowała silne wzrosty - wskazuje w raporcie fintech Ebury Polska.
Rezultat wyborów parlamentarnych na Węgrzech oznacza fundamentalną zmianę układu sił politycznych w kraju. Opozycyjna partia TISZA zdobyła 137 mandatów, przekraczając próg większości konstytucyjnej, który umożliwia samodzielne wprowadzanie zmian w ustawie zasadniczej oraz w tzw. ustawach kardynalnych. Chodzi m.in. o regulacje dotyczące systemu wyborczego, funkcjonowania mediów publicznych, sądownictwa czy kluczowych elementów polityki fiskalnej.
Choć zwycięstwo TISZY było wcześniej uwzględniane w części prognoz rynkowych, tak wyraźna przewaga nad Fideszem stanowiła zaskoczenie. W efekcie doszło do gwałtownej reakcji inwestorów – węgierska waluta umocniła się o ponad 4 proc. względem euro w ciągu kilku dni, a indeks BUX wzrósł o blisko 10 proc. w skali tygodnia.
Reakcja rynków finansowych i umocnienie forinta
Wyraźna poprawa nastrojów na rynkach finansowych wiąże się z oczekiwaniami dotyczącymi zmiany kursu polityki gospodarczej oraz relacji z Unią Europejską. Inwestorzy zakładają, że nowy rząd zakończy wieloletni konflikt z Brukselą, który blokował wypłatę znaczących środków unijnych.
W grę wchodzi odblokowanie około 8,4 mld euro z Funduszu Spójności oraz 9,5 mld euro z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Dodatkowo Budapeszt może uzyskać dostęp do preferencyjnego finansowania w ramach programu SAFE o wartości 17,4 mld euro. W sumie oznacza to potencjalny zastrzyk przekraczający 35 mld euro, który może znacząco pobudzić wzrost gospodarczy.
Relacje z UE i odblokowanie miliardów euro
Jednym z kluczowych elementów programu TISZY jest odbudowa relacji z instytucjami unijnymi. Péter Magyar zapowiada zakończenie polityki blokowania decyzji UE oraz bardziej konstruktywną współpracę z Komisją Europejską. W praktyce oznacza to również gotowość do spełnienia warunków dotyczących praworządności, które były podstawą wstrzymywania środków dla Węgier.
Istotnym krokiem ma być także przystąpienie kraju do Prokuratury Europejskiej oraz zwiększenie transparentności wydatkowania środków publicznych. To element szerszej strategii walki z korupcją i rozliczenia systemu NER (Narodowego Systemu Współdziałania), który przez lata stanowił fundament władzy Fideszu.
Reformy państwa prawa i walka z korupcją
Nowy rząd zapowiada głębokie zmiany instytucjonalne. Wśród najważniejszych propozycji znajdują się ograniczenie kadencji premiera do ośmiu lat, wprowadzenie bezpośrednich wyborów prezydenta oraz depolityzacja mediów publicznych. Celem tych działań ma być odbudowa pluralizmu politycznego i wzmocnienie mechanizmów kontroli władzy.
Magyar deklaruje również audyt instytucji państwowych oraz przejrzystość w zarządzaniu finansami publicznymi. To odpowiedź na wieloletnie zarzuty dotyczące klientelizmu i koncentracji władzy w rękach wąskiej elity polityczno-biznesowej.
Polityka zagraniczna Węgier i zmiana kursu wobec Rosji
Istotną zmianą będzie również polityka zagraniczna. W przeciwieństwie do dotychczasowego rządu, TISZA opowiada się za utrzymaniem sankcji wobec Rosji oraz kontynuacją wsparcia humanitarnego dla Ukrainy. Magyar zapowiada także stopniowe ograniczanie zależności energetycznej od rosyjskich surowców.
Jednocześnie nowy premier nie wyklucza przyszłego członkostwa Ukrainy w Unii Europejskiej, choć podkreśla, że proces ten powinien przebiegać bez przyspieszonej ścieżki.
Program społeczny i polityka prorodzinna TISZA
Mimo wyraźnego zwrotu w polityce instytucjonalnej i zagranicznej, TISZA zachowuje część rozwiązań charakterystycznych dla rządów Orbána. Dotyczy to przede wszystkim polityki migracyjnej oraz prorodzinnej.
Partia deklaruje utrzymanie muru na granicy z Serbią oraz twardego stanowiska wobec nielegalnej migracji. W obszarze polityki społecznej zapowiadane są konkretne działania: podwojenie zasiłku rodzinnego, wprowadzenie jednorazowego świadczenia porodowego, utrzymanie ulg podatkowych dla rodzin oraz preferencyjnych kredytów mieszkaniowych.
W programie pojawiają się także propozycje ulg dla matek z rodzin wielodzietnych oraz kontynuacja regulacji cen energii dla gospodarstw domowych. TISZA zapowiada również aktywną rolę państwa w strategicznych sektorach gospodarki.
Kim jest Péter Magyar? Nowy premier Węgier
Péter Magyar, który obejmie urząd premiera najpóźniej do 12 maja, przez wiele lat był związany z Fideszem. Już w okresie studiów angażował się w działalność partii, a po jej powrocie do władzy w 2010 roku pracował m.in. w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, Stałym Przedstawicielstwie Węgier przy UE oraz w administracji rządowej.
Jego kariera polityczna nabrała tempa dopiero po konflikcie z kierownictwem partii oraz rozpadzie małżeństwa z Judit Vargą, byłą minister sprawiedliwości. Przełomowym momentem był skandal związany z ułaskawieniem Endre Konyi – sprawa doprowadziła do dymisji prezydent Katalin Novák oraz samej Vargi.
Magyar wykorzystał ten kryzys, ujawniając nagrania dotyczące afery korupcyjnej Schadl–Völner oraz udzielając głośnego wywiadu, który w krótkim czasie zdobył milionową publiczność. Od tego momentu jego popularność zaczęła dynamicznie rosnąć.
W wyborach do Parlamentu Europejskiego jego ugrupowanie zdobyło około 30 proc. głosów, co zapowiadało przełom w krajowej polityce. Wynik wyborów parlamentarnych potwierdził tę tendencję i zakończył dominację Fideszu.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu