sygnaliści

Departament prawa pracy MRPiPS: W systemie ochrony sygnalistów nie ma prymatu zgłoszeń zewnętrznych czy wewnętrznych. Sygnalista powinien wybrać najlepszy kanał w zależności od naruszenia prawa

Istnieje kilka poglądów na to, od kiedy duzi pracodawcy powinni ją wdrożyć. Niezależnie od tego, który z nich uważają za właściwy, na pewno muszą wziąć pod uwagę 1 stycznia 2025 roku

Nie wszystkie elementy można zmodyfikować po jej wejściu w życie. Zmiana niektórych składników, jak np. rezygnacja z przyjmowania zgłoszeń anonimowych, wymaga przemyślanego działania i dobrej komunikacji

W wielu jednostkach samorządu terytorialnego pojawiają się pytania, kto może za pośrednictwem działających już kanałów zgłoszeń wewnętrznych informować o naruszeniach prawa w gminie, zyskując należną ochronę. Wyjaśniamy wątpliwości.

Od 25 grudnia 2024 r. organy publiczne muszą przyjmować zgłoszenia zewnętrzne od sygnalistów. O tym, o jakie konkretnie organy chodzi, jakie mają obowiązki i jakie działania powinny podjąć jeszcze przed uruchomieniem kanałów do przyjmowania informacji o naruszeniach prawa – pisaliśmy szczegółowo w GP Poradniku z 25–27 października „Przyjmowanie zgłoszeń zewnętrznych od sygnalistów. Jak urząd musi się przygotować do wdrożenia procedury” (DGP nr 209). Z kolei w dzisiejszym poradniku opisujemy m.in., jak krok po kroku powinna przebiegać obsługa napływających zgłoszeń, jakie czynności trzeba podjąć, aby zapewnić zgodność z wymogami ustawy o ochronie sygnalistów i przepisami RODO.

Utrudnianie lub uniemożliwianie zgłoszenia naruszenia prawa może być zagrożone karą pozbawienia wolności nawet do lat trzech. Taką samą karę można ponieść za podejmowanie działań odwetowych wobec sygnalisty lub jego pomocnika

Czy nowe regulacje pomogą chronić prawo do informacji nie tylko z zewnątrz, lecz także od środka – przez osoby mogące uzyskać status sygnalisty?

Trzeba w niej przewidzieć możliwość zgłoszeń naruszenia prawa także innej osobie 
niż domyślnie wyznaczona do ich przyjmowania. Może się bowiem zdarzyć, że nieprawidłowości, o których 
informuje sygnalista, dotyczą właśnie jej

Trzeba w niej przewidzieć możliwość zgłoszeń naruszenia prawa także innej osobie 
niż domyślnie wyznaczona do ich przyjmowania. Może się bowiem zdarzyć, że nieprawidłowości, o których 
informuje sygnalista, dotyczą właśnie jej.

Choć ustawa o ochronie sygnalistów weszła w życie 25 września br., to dopiero od 25 grudnia 2024 r. do rzecznika praw 
obywatelskich i innych organów publicznych trafiać będą tzw. zgłoszenia zewnętrzne naruszeń prawa. Jednak przygotowania 
do ich przyjmowania trzeba rozpocząć znacznie wcześniej, bo zadań z tym związanych, które organy publiczne (w tym m.in. 
urzędy administracji, wójtowie, burmistrzowie, rady gmin, miast, powiatów, wojewodowie) powinny wykonać, jest wiele. Między 
innymi muszą do tego czasu opracować odpowiednie procedury, wybrać i przygotować kanały składania zgłoszeń, wybrać osoby 
do ich obsługi, zakupić odpowiedni sprzęt, przygotować pomieszczenia, opracować dokumenty, w tym informacje, które zostaną zamieszczone na stronie Biuletynu Informacji Publicznej. To tylko niektóre z licznych obowiązków przygotowawczych. W części pierwszej poradnika przedstawiamy najważniejsze działania, które trzeba podjąć już teraz, a w kolejnej – za dwa tygodnie 
– opiszemy m.in., jak będzie przebiegać obsługa zgłoszeń.

Przygotowana procedura zgłoszeń wewnętrznych musi zadziałać na każdym etapie. Dlatego 
przy jej weryfikacji nie można zapomnieć o kwestiach technicznych

Już w tytule ustawy o ochronie sygnalistów (Dz.U. z 2024 r. poz. 928) ustawodawca wskazał najważniejszy – jak się wydaje – aspekt nowych przepisów: ochronę osób, które miały odwagę zgłosić nieprawidłowości dostrzeżone w organizacji. W dyskusji towarzyszącej wprowadzaniu ustawy skupiono uwagę głównie na tym. Pominięto kwestię osób, od których będą zależeć funkcjonowanie nowego prawa i standard obsługi zgłoszeń wewnętrznych.

Organy publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego, będą musiały zamieścić w BIP najistotniejsze informacje dotyczące 
składania zgłoszeń zewnętrznych i ochrony sygnalistów. Ich katalog określa art. 48 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów. Wymienia on 
11 różnych punktów. Niestety po dokładnej analizie okazuje się, że wiele z tych wymogów zawiera nieostre sformułowania, których interpretacja może nastręczać trudności. Dlatego analizujemy je po kolei.