sygnaliści

Choć ustawa o ochronie sygnalistów weszła w życie 25 września br., to dopiero od 25 grudnia 2024 r. do rzecznika praw 
obywatelskich i innych organów publicznych trafiać będą tzw. zgłoszenia zewnętrzne naruszeń prawa. Jednak przygotowania 
do ich przyjmowania trzeba rozpocząć znacznie wcześniej, bo zadań z tym związanych, które organy publiczne (w tym m.in. 
urzędy administracji, wójtowie, burmistrzowie, rady gmin, miast, powiatów, wojewodowie) powinny wykonać, jest wiele. Między 
innymi muszą do tego czasu opracować odpowiednie procedury, wybrać i przygotować kanały składania zgłoszeń, wybrać osoby 
do ich obsługi, zakupić odpowiedni sprzęt, przygotować pomieszczenia, opracować dokumenty, w tym informacje, które zostaną zamieszczone na stronie Biuletynu Informacji Publicznej. To tylko niektóre z licznych obowiązków przygotowawczych. W części pierwszej poradnika przedstawiamy najważniejsze działania, które trzeba podjąć już teraz, a w kolejnej – za dwa tygodnie 
– opiszemy m.in., jak będzie przebiegać obsługa zgłoszeń.

Przygotowana procedura zgłoszeń wewnętrznych musi zadziałać na każdym etapie. Dlatego 
przy jej weryfikacji nie można zapomnieć o kwestiach technicznych

Już w tytule ustawy o ochronie sygnalistów (Dz.U. z 2024 r. poz. 928) ustawodawca wskazał najważniejszy – jak się wydaje – aspekt nowych przepisów: ochronę osób, które miały odwagę zgłosić nieprawidłowości dostrzeżone w organizacji. W dyskusji towarzyszącej wprowadzaniu ustawy skupiono uwagę głównie na tym. Pominięto kwestię osób, od których będą zależeć funkcjonowanie nowego prawa i standard obsługi zgłoszeń wewnętrznych.

Organy publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego, będą musiały zamieścić w BIP najistotniejsze informacje dotyczące 
składania zgłoszeń zewnętrznych i ochrony sygnalistów. Ich katalog określa art. 48 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów. Wymienia on 
11 różnych punktów. Niestety po dokładnej analizie okazuje się, że wiele z tych wymogów zawiera nieostre sformułowania, których interpretacja może nastręczać trudności. Dlatego analizujemy je po kolei.

Pierwsze dni obowiązywania przepisów o ochronie sygnalistów już pokazały, że jest konieczna poprawa komunikacji z pracownikami. Warto zorganizować spotkania na ten temat dla wszystkich 
grup zainteresowanych: potencjalnych zgłaszających, osób przyjmujących sygnały i kierownictwa firmy

Będzie to mogła zrobić duża firma, która z powodu chaosu informacyjnego utworzy do końca br. regulamin dla sygnalistów, a 1 stycznia będzie dla niej pracować poniżej 50 osób

Czy pracownik miał uzasadnione podstawy do dokonania zgłoszenia? Czy podane informacje są prawdziwe? Czy zgłoszenie informuje o naruszeniu prawa? Między innymi takie kwestie powinna zweryfikować osoba przyjmująca zgłoszenie sygnalisty – radzą eksperci departamentu prawa pracy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

- Pracodawca, który zwolnił sygnalistę przed wejściem w życie przepisów zapewniających ochronę takim osobom, również może mieć kłopoty. Nie uchroni go przed nimi to, że prawo pracy nie jest obszarem przewidzianym w ustawie o sygnalistach - mówi Joanna Torbé-Jacko, adwokat w Kancelarii Joanna Torbé & Partnerzy.