praworządność

Trybunał Sprawiedliwości UE zrobił dziś wiele, by spór o sądy w Polsce nie eskalował na kolejne obszary i nie uderzał bezpośrednio w obywateli. Ale bez politycznej woli jego rozwiązania orzeczenie to może pozostać tylko jednym z wielu, których znaczenie i tak będzie zależeć od interpretacji.

Trybunał Konstytucyjny stał się jednym z najważniejszych pól politycznej walki. Spór o ślubowanie nowych sędziów pokazuje, że żadna ze stron nie chce oddać kontroli nad instytucją, która może blokować reformy i chronić własne zaplecze polityczne.

Spór o praworządność coraz częściej toczy się nie w salach sądowych, lecz w mediach i polityce. Problem w tym, że uproszczenia zastępują wiedzę, a pojęcia prawne tracą znaczenie. Skutki tego chaosu zaczynają być widoczne w orzecznictwie i praktyce.

Wniosek posłów opozycji domagający się stwierdzenia niekonstytucyjności trybu wyboru sędziów do Trybunału Konstytucyjnego stanowi kolejny krok w kierunku destabilizacji polskiego systemu ustrojowego - piszą Stanisław Biernat, Andrzej Mączyński, Janusz Niemcewicz, Andrzej Rzepliński, Marek Safjan, Jerzy Stępień, Bohdan Zdziennicki i Andrzej Zoll.

Spór o „nieistniejące” wyroki to nie akademicka zabawa pojęciami. Jeśli orzeczenia tracą ostateczność, znika pewność prawa — a wraz z nią zaufanie do sądów. Giżycki rozwód pokazuje, że teoria właśnie wchodzi do praktyki. I co z tym wszystkim ma wspólnego film „Norymberga”, w którym jedną z kluczowych postaci jest prokurator Robert H. Jackson?

Jakże symboliczne i wymowne dla sposobu i tempa przywracania praworządności jest to, iż dopiero po ponad dwóch latach od zaistnienia takiej możliwości do wykazu prac legislacyjnych rządu wpłynął projekt, który w swojej treści eliminuje przepisy „ustawy kagańcowej” – pisze sędzia Piotr Mgłosiek.

Za sprawą ostatnich doniesień medialnych co do korzystania przez Stowarzyszenia „Iustititia” ze wsparcia finansowego udzielanego przez MEN wróciły wcześniej już zgłaszane wątpliwości co do rzeczywistej roli, jaką Stowarzyszenie to odgrywa w relacjach między władzą sądowniczą a władzą wykonawczą. Temat ten uznać należy za istotny z uwagi na wpływ, jaki Stowarzyszenie to wywiera na sytuację w sądownictwie.

To tu, to tam sąd czy prokuratura dają przykład profesjonalizmu i bezstronności. I zaraz potem zjawiają się służby w Krajowej Radzie Sądownictwa, premier Tusk ogłasza, kto jest winny, a kto nie, minister sprawiedliwości zgadza się na ręczne sterowanie składami sędziowskimi, a sędziowie nawzajem unieważniają swoje wyroki z przyczyn środowiskowych walk podjazdowych.

Zapowiada się jedno z najważniejszych a zarazem najbardziej napiętych posiedzeń Sejmu tej kadencji. Od środy do piątku posłowie będą pracować nad pakietem ustaw, który wprost dotyka fundamentów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, zajmą się też regulacjami uderzającymi swobodny dostęp do alkoholu oraz status setek tysięcy obywateli Ukrainy przebywających i pracujących w Polsce. W centrum obrad znajdą się dwa projekty firmowane przez ministra sprawiedliwości Waldemar Żurek, określane wspólnie jako pakiet praworządnościowy.

Opinię publiczną zelektryzowała wieść, że Sąd Rejonowy w Giżycku zakwestionował wyrok rozwodowy innego sądu, ponieważ w jego wydaniu uczestniczył tzw. neosędzia. Wbrew obawom o „rozwodowy armagedon”, uważam jednak, że giżycka sprawa będzie wyjątkiem. A za chwilę może się okazać, że ci, którzy za czasów PiS byli stawiani jako przykład bojowników o praworządność, otrzymają łatkę wichrzycieli.

Jakub Jaraczewski, koordynator ds. badań z organizacji pozarządowej Democracy Reporting International: Odblokowując nam wszystkie fundusze z KPO, Komisja Europejska wytrąciła sobie z dłoni silną broń w sprawie praworządności.

Rok 2026 przyniesie kilka ważnych wydarzeń, które mogą mieć wpływ na kryzys w sądownictwie.

Dzień przed Wigilią rząd przyjął projekt zmian w KRS oraz projekt tzw. ustawy praworządnościowej, które mają uporządkować sytuację w polskim sądownictwie. Teraz będzie mógł zająć się nim Sejm.

Dariusz Mazur: Dalsza działalność Trybunału Konstytucyjnego w nieprawidłowym składzie grozi nałożeniem kary pieniężnej na Polskę.