postępowanie karne

Od lipca decyzję prokuratora o nieudostępnieniu akt postępowania będzie weryfikował nie jego przełożony, lecz sąd. Prokurator jeszcze mocniej niż dziś będzie więc musiał się zastanowić, zanim odmówi obronie dostępu do akt. Jak w tej sytuacji ograniczyć przecieki, które stały się plagą wielu głośnych śledztw?

Brak ustawy o monitoringu wizyjnym sprawia, że obraz z kamer samochodowych można wykorzystywać tylko do celów prywatnych. Wykorzystywanie nagrań w innych celach bez zarejestrowania zbioru danych u generalnego inspektora ochrony danych osobowych jest niezgodne z ustawą o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1182).

Od 1 lipca nielegalne dowody zdobyte do celów postępowania karnego nie będą miały znaczenia w procesie karnym. To może mieć wpływ na głośne śledztwo w sprawie powoływania się na wpływy w Sądzie Najwyższym.

Czy rzeczywiście dowody z nielegalnych nagrań nadają się do kosza? „Rzeczpospolita” alarmowała wczoraj: „Sąd nie będzie mógł od 1 lipca stosować w procesie karnym dowodu zdobytego z naruszeniem prawa, np. dokumentu wykradzionego ze skrzynki pocztowej czy nagrania z podsłuchu. W myśl art. 168a kodeksu postępowania karnego, będącego elementem dużej noweli, dowody takie zostaną zdyskwalifikowane”.

Tak sędzia podsumowała argument radców prawnych o weryfikacji przez ludzi ich przydatności w procesowej roli obrońców. Społeczeństwo nie odróżnia adwokata od radcy, ludzie nie mają świadomości prawnej. Najważniejsza stanie się cena, a to dobrze nie wróży – ostrzegła sędzia Barbara Piwnik.

W sobotę Komisja Praw Człowieka Naczelnej Rady Adwokackiej zorganizowała w SWPS w Warszawie konferencję dla praktyków na temat wielkiej reformy prawa karnego, która 1 lipca wchodzi w życie. Przygotowała ją dwa lata temu Komisja Kodyfikacyjna przy resorcie sprawiedliwości pod kierunkiem profesorów Andrzeja Zolla i Piotra Hofmańskiego, a także prof. Królikowskiego, który odpowiadał za jej wdrożenie jako wiceminister sprawiedliwości. Reforma ma zmienić filozofię prowadzenia procesu karnego.

Specjalista, który przed sądem przedstawił wadliwą ekspertyzę, może ponieść za to odpowiedzialność – wskazał Sąd Najwyższy.

Wszystko wskazuje na to, że PSL byłoby skłonne poprzeć przesunięcie reformy kodeksu postępowania karnego. Ostatnio apelowali o to prokurator generalny i Krajowa Rada Prokuratury, a wcześniej prokuratorscy związkowcy.

Kwestia treści wokand oraz sposobu ich udostępniania stanowi materię ustawową – uważa generalny inspektor ochrony danych osobowych. Skrytykował próbę uregulowania tego w rozporządzeniu ministra sprawiedliwości. Kontestowany projekt to nowy regulamin urzędowania sądów powszechnych. Jeden z jego rozdziałów reguluje zasady dotyczące sporządzania wokand sądowych. Czytamy tam m.in., że „wokanda zawiera imiona i nazwiska sędziów oraz ławników, sygnatury akt spraw wyznaczonych do rozpoznania w danym dniu, oznaczenie godzin, na które sprawy wyznaczono, imiona i nazwiska, nazwy i firmy stron”.

"Prawo do działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego ubocznego nie może być prawem fasadowym, iluzorycznym, a takowym się staje, jeżeli pokrzywdzony, działający w charakterze oskarżyciela posiłkowego, pozbawiony jest możliwości złożenia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie wyłączenia go z udziału w postępowaniu, co czyni proces karny nierzetelnym i niesprawiedliwym" - napisała RPO Irena Lipowicz w swym wniosku.

Sądy już teraz w zbyt dużym stopniu opierają się na opiniach biegłych. Czy w procesie kontradyktoryjnym wpływ opinii ekspertów na werdykt sądu jeszcze wzrośnie? Nad tym m.in. zastanawiali się uczestnicy konferencji naukowej „Biegły w wymiarze sprawiedliwości” zorganizowanej przez Uczelnię Łazarskiego. Wielką niewiadomą stanowi problem ekspertyz prywatnych przygotowywanych przez specjalistów w danej dziedzinie na zlecenie obrony. Znowelizowany kodeks postępowania karnego dopuszcza przeprowadzenie dowodu z takiej opinii prywatnej, ale – jak zauważa dr Magdalena Tomaszewska z Uniwersytetu Warszawskiego – biegły powoływany przez sąd (nie mówiąc już o biegłym powołanym przez prokuratora) ma dostęp do materiałów dowodowych.

Dziś Krajowa Rada Prokuratury podejmie decyzję w sprawie uchwały dotyczącej wydłużenia vacatio legis reformy procedury karnej. Zmiany w k.p.k. mają wejść w życie w lipcu, ale nie towarzyszy im – wbrew zapowiedziom rządu – gruntowna reforma prokuratury. Sytuację dodatkowo skomplikowało wprowadzenie w lutym wielu zmian w czekającej na wejście w życie reformie.