neosędziowie

Sejm przyjął w czwartek tzw. ustawę praworządnościową, która ma uregulować status sędziów powołanych w latach 2018–2026. Przepisy dotyczą skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa, której sędziowscy członkowie zostali wybrani za rządów PiS.

Podjęcie przez SN nowej uchwały zakazującej kwestionowania powołań sędziowskich sprawi, że obowiązująca od sześciu lat uchwała Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy straci moc zasady prawnej. Jednak skład, który ma podjąć uchwałę w sprawie neosędziów, budzi jeszcze większe emocje niż sama uchwała.

Sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka jednogłośnie poparła w czwartek projekt tzw. ustawy praworządnościowej, która ma uregulować status sędziów uznawanych za „nieprawidłowo powołanych”. W głosowaniu nie uczestniczyli posłowie opozycji.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek ocenił, że najnowsze rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stanowią kolejny krok w kierunku odbudowy praworządności oraz przywrócenia właściwej roli Sądu Najwyższego. Swoją opinię wyraził po czwartkowych wyrokach TSUE i stanowisku przedstawionym przez rzeczniczkę generalną Trybunału.

Jakiś czas temu opinią publiczną wstrząsnęły przypadki uchyleń wyroków wymierzających kary pozbawienia wolności wobec osób skazanych za najcięższe przestępstwa. Jako przyczynę takich uchyleń wskazywano fakt, że wyrok wydał tzw. „neosędzia”, a zatem taki, który miał zostać wadliwie powołany i który w związku z tym pozbawiony miałby być przymiotu niezawisłości.

100 spraw – to najnowszy bilans porażek Polski przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Przegrane to efekt składania skarg przez osoby, które otrzymały orzeczenia wydane przez sędziów powołanych z udziałem obecnej Krajowej Rady Sądownictwa.

Trybunał Sprawiedliwości UE zrobił dziś wiele, by spór o sądy w Polsce nie eskalował na kolejne obszary i nie uderzał bezpośrednio w obywateli. Ale bez politycznej woli jego rozwiązania orzeczenie to może pozostać tylko jednym z wielu, których znaczenie i tak będzie zależeć od interpretacji.

Przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu w poniedziałek odbyła się rozprawa dotycząca skutków ewentualnych nieprawidłowości przy powołaniu niektórych sędziów polskiego Sądu Najwyższego. Rzecznik generalny TSUE wyda opinię w tej sprawie 16 lipca.

W poniedziałek przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu odbędzie się rozprawa, która pomoże rozstrzygnąć, czy w składzie orzekającym i kierownictwie Sądu Najwyższego mogą zasiadać neo-sędziowie.

Czy sąd, którego wyrok uchylił zasiadający w Sądzie Najwyższym neosędzia, powinien z urzędu badać, czy takie uchylenie pochodzi od sądu? To jedno z pięciu pytań, jakie zadał Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej największy sąd apelacyjny w Polsce.

Komisja Wenecka opublikowała w piątek opinię na temat projektu polskiej ustawy w sprawie statusu tzw. neosędziów. Ustawę zaopiniowała na wniosek Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy i zamieściła rekomendacje.

Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Manowska podjęła próbę wprowadzenia poważnych zmian w systemie orzekania. Odchodząca z urzędu I prezes chce, by siedmioro sędziów SN oceniło, czy wyroki wydawane z udziałem tzw. neosędziów są ważne. Jeśli uda jej się dokonać zmian w raz z nimi zmieni się narracja dotycząca samych neosedziów. Ci wedle europejskich trybunałów, polskiego rządu i legalnych sędziów zostali powołani wadliwie.

To, kto w Polsce jest sędzią, przestało być tematem wyłącznie prawnym. Stało się sprawą zaufania – pisze Agnieszka Damasiewicz. W Polsce powstał nowy zawód, ze społecznego nadania: „prawdziwy sędzia”. Społeczeństwo dyskutuje, kto się do tej kategorii zalicza.

Karol Nawrocki chce, by funkcjonariuszom publicznym, którzy podważają status tzw. neosędziów albo kompetencje prezydenta, Krajowej Rady Sądownictwa czy Trybunału Konstytucyjnego, groziło pięć, a w przypadkach kwalifikowanych nawet 10 lat więzienia.

Nie każdy wyrok, który zapada na sali sądowej, kończy spór. Coraz częściej bywa odwrotnie – staje się jego początkiem. Nie dlatego, że prawo jest niejasne albo fakty są sporne, lecz dlatego że pytanie o sprawiedliwość wyroku ustępuje pytaniu fundamentalnemu: czy osoba, która go wydała, była w ogóle sędzią w konstytucyjnym znaczeniu tego słowa.