neosędziowie

100 spraw – to najnowszy bilans porażek Polski przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Przegrane to efekt składania skarg przez osoby, które otrzymały orzeczenia wydane przez sędziów powołanych z udziałem obecnej Krajowej Rady Sądownictwa.

Trybunał Sprawiedliwości UE zrobił dziś wiele, by spór o sądy w Polsce nie eskalował na kolejne obszary i nie uderzał bezpośrednio w obywateli. Ale bez politycznej woli jego rozwiązania orzeczenie to może pozostać tylko jednym z wielu, których znaczenie i tak będzie zależeć od interpretacji.

Przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu w poniedziałek odbyła się rozprawa dotycząca skutków ewentualnych nieprawidłowości przy powołaniu niektórych sędziów polskiego Sądu Najwyższego. Rzecznik generalny TSUE wyda opinię w tej sprawie 16 lipca.

W poniedziałek przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu odbędzie się rozprawa, która pomoże rozstrzygnąć, czy w składzie orzekającym i kierownictwie Sądu Najwyższego mogą zasiadać neo-sędziowie.

Czy sąd, którego wyrok uchylił zasiadający w Sądzie Najwyższym neosędzia, powinien z urzędu badać, czy takie uchylenie pochodzi od sądu? To jedno z pięciu pytań, jakie zadał Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej największy sąd apelacyjny w Polsce.

Komisja Wenecka opublikowała w piątek opinię na temat projektu polskiej ustawy w sprawie statusu tzw. neosędziów. Ustawę zaopiniowała na wniosek Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy i zamieściła rekomendacje.

Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Manowska podjęła próbę wprowadzenia poważnych zmian w systemie orzekania. Odchodząca z urzędu I prezes chce, by siedmioro sędziów SN oceniło, czy wyroki wydawane z udziałem tzw. neosędziów są ważne. Jeśli uda jej się dokonać zmian w raz z nimi zmieni się narracja dotycząca samych neosedziów. Ci wedle europejskich trybunałów, polskiego rządu i legalnych sędziów zostali powołani wadliwie.

To, kto w Polsce jest sędzią, przestało być tematem wyłącznie prawnym. Stało się sprawą zaufania – pisze Agnieszka Damasiewicz. W Polsce powstał nowy zawód, ze społecznego nadania: „prawdziwy sędzia”. Społeczeństwo dyskutuje, kto się do tej kategorii zalicza.

Karol Nawrocki chce, by funkcjonariuszom publicznym, którzy podważają status tzw. neosędziów albo kompetencje prezydenta, Krajowej Rady Sądownictwa czy Trybunału Konstytucyjnego, groziło pięć, a w przypadkach kwalifikowanych nawet 10 lat więzienia.

Nie każdy wyrok, który zapada na sali sądowej, kończy spór. Coraz częściej bywa odwrotnie – staje się jego początkiem. Nie dlatego, że prawo jest niejasne albo fakty są sporne, lecz dlatego że pytanie o sprawiedliwość wyroku ustępuje pytaniu fundamentalnemu: czy osoba, która go wydała, była w ogóle sędzią w konstytucyjnym znaczeniu tego słowa.

Zapowiada się jedno z najważniejszych a zarazem najbardziej napiętych posiedzeń Sejmu tej kadencji. Od środy do piątku posłowie będą pracować nad pakietem ustaw, który wprost dotyka fundamentów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, zajmą się też regulacjami uderzającymi swobodny dostęp do alkoholu oraz status setek tysięcy obywateli Ukrainy przebywających i pracujących w Polsce. W centrum obrad znajdą się dwa projekty firmowane przez ministra sprawiedliwości Waldemar Żurek, określane wspólnie jako pakiet praworządnościowy.

Opinię publiczną zelektryzowała wieść, że Sąd Rejonowy w Giżycku zakwestionował wyrok rozwodowy innego sądu, ponieważ w jego wydaniu uczestniczył tzw. neosędzia. Wbrew obawom o „rozwodowy armagedon”, uważam jednak, że giżycka sprawa będzie wyjątkiem. A za chwilę może się okazać, że ci, którzy za czasów PiS byli stawiani jako przykład bojowników o praworządność, otrzymają łatkę wichrzycieli.

Uznanie wyroku rozwodowego za nieistniejący ze względu na wadliwe powołanie sędziego paraliżuje podziały majątku i uderza w bezpieczeństwo prawne stron,. Precedens z Giżycka dowodzi, że chaos w wymiarze sprawiedliwości realnie zagraża stabilności statusu cywilnego obywateli. Sytuacja ta wymusza na pełnomocnikach stosowanie nadzwyczajnych środków ochrony interesów majątkowych klientów. O niebywałej sprawie donosi prawo.pl.

Autorzy tzw. reform z lat 2017–2018 oraz wszyscy ci, którzy wzięli udział w niekonstytucyjnej procedurze powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, winni są temu, że strony muszą toczyć wieloletnie batalie o to, aby ich sprawę rozpoznał prawidłowo ukształtowany skład orzekający. Taką tezę postawił w uzasadnieniu jednego ze swoich najnowszych orzeczeń Sąd Najwyższy.