Europejski Trybunał Praw Człowieka

Dzięki połączeniu kilku skarg z Polski wyrok ETPC zabrzmi głośniej – uważają obrońcy praw człowieka. Pytanie, czy na tyle głośno, by w końcu rozwiązać problem systemowo

W wyroku w sprawie Y. i inni przeciw Szwajcarii (skarga nr 9577/21) Europejski Trybunał Praw Człowieka po raz kolejny wypowiedział się w kwestii uznania określonego kraju za kraj „bezpieczny”, do którego deportacja nie stanowi zagrożenia dla praw i wolności jednostki. Tym razem za taki kraj uznano Albanię.

Pandemia COVID-19, oprócz bezprecedensowego wyzwania w dziedzinie ochrony zdrowia, stanowiła również pole doświadczalne dla prawa. Legislacja „covidowa”, wprowadzona bardzo często z naruszeniem standardów ochrony praw i wolności człowieka, do tej pory wywołuje prawne i społeczne reperkusje i kontrowersje. Również zakres zawieszania czy ograniczania obowiązujących gwarancji był – i nadal jest – kontestowany. Pokłosiem tych zagadnień zajmował się w ostatnich tygodniach również Europejski Trybunał Praw Człowieka, rozstrzygając w dwóch sprawach, w których pandemia COVID-19 i sposób reakcji na nią władz krajowych pozostawały w centrum skarg.

Zdarza się, że w wyniku odwołania do Wielkiej Izby Europejski Trybunał Praw Człowieka całkowicie zmienia swoje orzeczenie. Do takiego zwrotu akcji doszło w sprawie Fabbri i inni p. San Marino, w którym skład siedmiu sędziów uznał, że przewlekłe postępowanie prowadzone w sprawach zainicjowanych przez skarżących naruszyło ich prawa. W wyniku odwołania państwa ETPC zmienił wyrok, skupiając się przede wszystkim na niedopełnieniu wymogów formalnych przez skarżących.

Wyrok w sprawie Bielau przeciwko Austrii (skarga nr 20007/22), który zapadł 27 sierpnia br., dotyczy niezwykle istotnego zagadnienia odpowiedzialności lekarzy za treści, które wypowiadają lub publikują na tematy dotyczące medycyny, chorób i sposobów leczenia. Problem ten ujawnił się w całej swej ostrości w okresie pandemii COVID-19, jednak obecny był już wcześniej, o czym świadczy niniejsza sprawa. W 2016 r. dr Bielau, lekarz medycyny, na swojej stronie internetowej zaprzeczał istnieniu wirusów, skuteczności jakichkolwiek szczepionek, i temu, aby kiedykolwiek szczepionki pomogły w zwalczeniu jakiejkolwiek choroby.

Sprawa M.A. i inni p. Francji dotyczyła wprowadzenia do francuskiego prawa przestępstwa odpłatnego korzystania z usług seksualnych (skarga nr 63664/19). Skarżącymi było 261 osób, mężczyzn i kobiet różnych narodowości: m.in. Albańczycy, Belgowie, Bułgarzy, Ekwadorczycy, Francuzi, Nigeryjczycy czy Rumuni. Oświadczyli, że „zwykle zajmują się prostytucją, w sposób zgodny z prawem, jak przewiduje to prawo francuskie”. 

Wyrok, który zapadł 25 lipca br. w sprawie Ždanoka p. Łotwie (skarga nr 42221/18), dotyczy konsekwencji procesu rozliczeń z komunistyczną przeszłością w państwach, które przez dekady pozostawały w strefie wpływów Związku Radzieckiego.

Europoseł Mariusz Kamiński złożył skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oskarżając o stosowanie wobec niego tortur podczas pobytu w więzieniu. Kamiński, były minister spraw wewnętrznych i administracji, opisał, że doświadczył m.in. unieruchamiania pasami i wprowadzania rurek przez nos w celu dokarmiania, co wywoływało u niego ból. 

Wszyscy Polacy mogą być nielegalnie inwigilowani - orzekł Europejski Trybunał Praw Człowieka. Ale – mogliby zapytać politycy - jaki to problem dla zwykłego obywatela, w końcu niewinni nie mają się czego bać. W podkaście „Wittenberg rozmawia o technologiach” odpowiada Wojciech Klicki, z fundacji Panoptykon. 

Nadzoruję prace nad projektem ustawy, która będzie regulowała systemowe wdrażanie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - powiedział wiceminister sprawiedliwości Krzysztof Śmiszek. Zapytany o etap prac wiceminister zaznaczył: "W najbliższych dniach skończymy prace razem z Ministerstwem Spraw Zagranicznych i będziemy rozpoczynać wewnątrzrządowe".

Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) w Strasburgu przyznał rację grupie około 2000 starszych Szwajcarek, które twierdziły, że rząd nie wkłada odpowiednich wysiłków w walkę ze zmianami klimatycznymi, co naraża je na śmierć podczas fali upałów i uznał Szwajcarię za winną złamania konwencji praw człowieka poprzez brak działań na rzecz walki ze zmianami klimatycznymi.

Wielka Brytania wystąpi z Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeśli ma to umożliwić realizację planu wysyłania nielegalnych imigrantów do Rwandy - zapowiedział premier Rishi Sunak w politycznym programie dziennika "The Sun". Pomimo znaczącego postępu w zatrzymywaniu nielegalnej imigracji w zeszłym roku, gdy liczba osób przekraczających kanał La Manche była o ponad 30 proc. niższa niż w 2022 roku, od początku tego roku znów nastąpił duży wzrost. 

Europejski Trybunał Praw Człowieka ma 14 marca opublikować wyrok ws. Stowarzyszenia Osób Narodowości Śląskiej. W 2013 r. Sąd Najwyższy orzekł, że Ślązaków nie można uznać za odrębny naród, dlatego stowarzyszenie nie powinno być zarejestrowane pod taką nazwą. Na najbliższym posiedzeniu Sejmu RP, które zaplanowano na 20-22 marca 2024 r., ma odbyć się pierwsze czytanie projektu ustawy ws. uznania języka śląskiego za język regionalny. 

Brak polskiego sędziego w sprawie Wałęsy przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka jest niefortunny, ale nie daje podstaw do podważania tego – skądinąd bardzo ważnego – wyroku.

Jeszcze tej zimy ten projekt o związkach partnerskich będziemy procedować, tak czy inaczej. Niezależnie od tego, kto będzie zgłaszał, czy grupa posłów, czy też rząd – powiedział w środę na konferencji po posiedzeniu Rady Ministrów premier Donald Tusk.