dochód podstawowy

- Nie tylko wzrost gospodarczy, ale i dochodowość biznesu musi być mierzona z uwzględnieniem kosztów społecznych i środowiskowych, jakie powoduje. A to niepopularna teza - uważa prof. dr hab. Elżbieta Mączyńska, prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego

Coraz częstszy jest pogląd, że świadczenia pieniężne są receptą na kryzys wywołany przez pandemię

Praca Guya Standinga o dochodzie podstawowym trafi na półkę „ekonomiczne ciekawostki”. I tam pokryje się dostojnym kurzem. No, chyba że sprawę ruszy jakoś tzw. populistyczna prawica.

Niemcy zbadają, czy wypłacanie przez państwo obywatelom bezwarunkowej pensji ma sens ekonomiczny.

Pewną popularność zyskuje idea bezwarunkowego dochodu podstawowego, tj. systemu, w którym każdy obywatel dostaje po prostu stałą kwotę pieniędzy, a uzyskanie takiego dochodu nie wymaga spełnienia żadnych dodatkowych warunków. Podaje się cztery argumenty za. Po pierwsze, automatyzacja i robotyzacja w nadchodzących latach doprowadzi do spadku liczby miejsc pracy, więc potrzebny jest system zabezpieczenia społecznego.

Jeszcze nigdy nie było w tym miejscu o Indiach. Naprawiam to niedopatrzenie, bo właśnie trwają w nich wybory parlamentarne (zaczęły się 11 kwietnia, a zakończą 19 maja) – z ekonomicznego punktu widzenia niesamowicie ekscytujące.

Od 780 euro na jedną osobę do 1330 euro na rodzinę - tyle wynosić ma miesięcznie dochód obywatelski, wprowadzony przez rząd Włoch. Przeznaczony będzie dla najuboższych, w tym osób poszukujących pracy. Odrzucenie trzech ofert pracy pozbawi prawa do dodatku.

Załóżmy, że Polacy zgadzają się na wprowadzenie bezwarunkowego dochodu podstawowego. Dla sporej części z nas to dobra wiadomość, ale konserwatyści nie odpuszczają: ciekawe skąd weźmiecie na to pieniądze? Takim pytaniem nie zbiją już z pantałyku żadnego zwolennika dochodu podstawowego. Jak to skąd? – odpowie wam z uśmiechem na ustach. Ze społecznego funduszu rentierskiego.

O to najlepszy jak dotąd na polskim rynku przewodnik po temacie bezwarunkowego dochodu podstawowego (BDP). Na dodatek napisany bojowo (świadczy o tym już podtytuł „Rewolucyjna reforma społeczeństwa XXI wieku”) i z biglem. W sam raz na czasy, gdy BDP przechodzi z poziomu akademickich rozważań na półkę realnej politycznej alternatywy.

Polityka socjalna rządu wpływa na bieżącą sytuację gospodarczą. Poprzez zwiększenie dochodu rozporządzalnego najbiedniejszej części społeczeństwa pobudzono konsumpcję. Skala tego wzrostu nie jest wystarczająco wysoka, jednak wiele rodzin zostało wyciągniętych ze sfery ubóstwa.

Na naszych oczach temat uniwersalnego dochodu podstawowego (po angielsku UBI, Universal Basic Income) przechodzi z kategorii „fikcja” na półkę z napisem „ekonomiczne i polityczne non fiction”. Rozwiązanie rekomenduje nawet Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

Opodatkujmy maszyny, niech zapłacą za pracę, którą zabrały. Elon Musk i wielu za nim powtarza, że w niedalekiej przyszłości tak wiele czynności zostanie zautomatyzowanych, że potrzebujemy nowych instrumentów zabezpieczenia dochodów ludzi. W ten czy inny sposób szybciutko zaadaptowano do tej idei pomysł dochodu podstawowego. Tak o to powstała śmiała i bardzo kusząca wizja: niech każda maszyna z interfejsem silikonowym „płaci” na dochód swojego patrona z interfejsem białkowym. Łatwe? Przyjemne?

Bezwarunkowość dochodu podstawowego sprawia, że ludzie będą bardziej skłonni podjąć się pracy, także dorywczej, krótkoterminowej.

W Dolinie Krzemowej będzie przeprowadzony eksperyment. Pewna prywatna firma sprawdzi, czy gwarantowany dochód podstawowy to dobry pomysł. Cieszyć się z tego czy martwić? Firma nazywa się Y Combinator, powstała 10 lat temu i ma siedzibę w Mountain View, po sąsiedzku z Google’em. Zajmuje się wyszukiwaniem start-upów i zaopatrywaniem ich w niezbędny na rozruch kapitał. Na liście ich „wychowanków” są m.in. Dropbox czy Airbnb.

Referendum w sprawie uniwersalnego dochodu podstawowego nie kończy dyskusji na ten temat. Dopiero ją zaczyna. Odrzucenie przez Szwajcarów idei uniwersalnego dochodu podstawowego – wypłacanej przez państwo każdemu obywatelowi, niezależnie od sytuacji życiowej, jednakowej sumy pieniędzy – nie oznacza, że nie ma ona przyszłości.