Gorąco wokół Trybunału Konstytucyjnego. Święczkowski odpowiada: „Nie dam się zastraszyć”

„Rzeczpospolita” opisała scenariusz rozważany przez część obozu rządzącego, według którego Bogdan Święczkowski mógłby usłyszeć zarzuty, a w dalszej kolejności utracić możliwość wykonywania obowiązków w TK. Gazeta powołała się na anonimowego ministra z rządu Donalda Tuska. Według informacji dziennika rządzący analizują także sytuację, w której konieczna byłaby interwencja policji. Święczkowski uznaje taki wariant za bezprawny i traktuje te wypowiedzi jako próbę wywarcia presji na niego oraz pozostałych sędziów Trybunału.

Kwestia ewentualnego odsunięcia prezesa TK jest prawnie skomplikowana. Jak zwraca uwagę „Rzeczpospolita”, obowiązujące regulacje nie przewidują prostego mechanizmu odwołania prezesa Trybunału w trakcie kadencji. Święczkowski jest sędzią TK od 2022 r., a jego dziewięcioletnia kadencja sędziowska kończy się w 2031 r.

Budżet Trybunału Konstytucyjnego na 2027 r. bez rozstrzygnięcia

Drugim polem konfliktu są finanse Trybunału. Święczkowski przekazał ministrowi finansów Andrzejowi Domańskiemu projekt dochodów i wydatków TK na 2027 r., mimo że dokument nie został zatwierdzony przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału. Wcześniejsze próby przyjęcia projektu zakończyły się brakiem wymaganej liczby uczestników.

Rząd przedstawia inną ocenę sytuacji. Minister finansów poinformował przy prezentacji projektu budżetu państwa na 2027 r., że plan dochodów i wydatków TK nie został skutecznie przekazany Ministerstwu Finansów. Kwestia finansowania Trybunału stała się również przedmiotem pytań poselskich.

Święczkowski twierdzi natomiast, że minister finansów powinien uwzględnić przekazany projekt, a działanie Zgromadzenia Ogólnego jest kolejnym etapem procedury. W rozmowie z „Rzeczpospolitą” ocenił też, że ograniczenie pieniędzy dla TK stanowi formę nacisku na konstytucyjny organ państwa. Jest to stanowisko prezesa Trybunału, kwestionowane przez przedstawicieli obecnej większości parlamentarnej.

Maciej Berek i warunek objęcia obowiązków w TK

Nowym elementem sporu jest wybór Macieja Berka na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Sejm podjął uchwałę w tej sprawie 4 września 2026 r., a została ona ogłoszona w Monitorze Polskim 8 września.

Święczkowski deklaruje, że po spełnieniu ustawowych warunków Berek będzie mógł rozpocząć pracę w Trybunale i otrzyma dostęp do jego siedziby. Prezes TK wskazuje jednak, że wcześniej konieczne jest złożenie ślubowania wobec prezydenta, a następnie dopełnienie formalności w samym Trybunale.

Spór o ślubowanie nie jest wyłącznie teoretyczny. Prokuratura Krajowa prowadzi od kwietnia 2026 r. śledztwo dotyczące niedopuszczania części sędziów do orzekania oraz okoliczności związanych z odbieraniem od nich ślubowania. Postępowanie obejmuje podejrzenie przestępstw związanych z niedopełnieniem obowiązków lub przekroczeniem uprawnień. Są to zarzuty badane przez prokuraturę, a nie przesądzone ustalenia dotyczące odpowiedzialności konkretnych osób.

Postępowania prokuratorskie wokół Trybunału Konstytucyjnego

Jednocześnie część wcześniejszych zarzutów formułowanych wobec działań obecnych władz w sprawie TK nie znalazła potwierdzenia w postępowaniu karnym. 12 sierpnia 2026 r. Prokuratura Okręgowa w Warszawie umorzyła wątki śledztwa dotyczące podejrzenia udziału przedstawicieli władz w działaniach mających przemocą usunąć organy konstytucyjne, w tym Trybunał Konstytucyjny.

Święczkowski odrzuca także zarzuty dotyczące niewłaściwego ustalania składów orzekających. W rozmowie z „Rzeczpospolitą” wskazuje, że prezes TK ma ustawowe kompetencje do ich wyznaczania, a dokonywane przez niego zmiany wynikały między innymi z kończących się kadencji sędziów i zdarzeń losowych. Krytycy funkcjonowania Trybunału oraz organizacje prawnicze podnoszą jednak zastrzeżenia dotyczące sposobu korzystania z tych kompetencji. W tej części sporu ocena legalności konkretnych decyzji pozostaje przedmiotem postępowań i debaty prawnej.

Źródła:

• „Rzeczpospolita”, rozmowa z Bogdanem Święczkowskim oraz publikacje dotyczące planowanych zmian w Trybunale Konstytucyjnym
• Sejm RP, informacja o wyborze Macieja Berka na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, 4–7 września 2026 r.
• Internetowy System Aktów Prawnych, M.P. 2026 poz. 900
• Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, informacje o projekcie budżetu państwa na 2027 r.
• Prokuratura Krajowa, komunikaty dotyczące postępowań związanych z Trybunałem Konstytucyjnym
• Prokuratura Okręgowa w Warszawie, komunikat z 12 sierpnia 2026 r.