Koniec różnych pouczeń w sądach? Komisja poparła zmiany w Kodeksie karnym

Za pozytywnym zaopiniowaniem projektu nowelizacji Kodeksu postępowania karnego głosowało sześcioro posłów z komisji nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach, nikt nie był przeciw, trzy osoby wstrzymały się od głosu.

Wcześniej do projektu wprowadzono kilka poprawek. Najważniejsza przesunęła termin wejścia w życie tej nowelizacji - z 1 stycznia na 1 marca przyszłego roku. - Jest to potrzebne ze względu na konieczność przygotowania 10 rozporządzeń - tłumaczył wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha.

Projekt autorstwa resortu sprawiedliwości został przyjęty przez rząd w końcu lipca br. W połowie września odbyło się jego I czytanie w Sejmie i trafił wówczas do dalszych prac w komisji.

Zmiany w Kodeksie postępowania karnego. Nowe pouczenia w sądach

Proponowane zmiany dotyczą wprowadzenia prostszych i bardziej przejrzystych pouczeń dla świadków, pokrzywdzonych i oskarżonych oraz rozszerzenia informacji o przysługujących im prawach.

Projekt ma wprowadzić przepisy, które ustalą ustawowe upoważnienia dla ministra sprawiedliwości do określenia - w drodze rozporządzeń - wzorów pisemnych pouczeń o uprawnieniach, obowiązkach i informacjach niezbędnych do realizacji tych uprawnień i obowiązków dla oskarżonego, pokrzywdzonego oraz świadka w postępowaniu karnym przed sądem.

MS podkreślało, że obecnie brak jest takich upoważnień ustawowych dla szefa MS, a podobne minister ma na etapie postępowania przygotowawczego.

Przewidziano także, że określone przez szefa MS pouczenia, będą umieszczane na stronie internetowej resortu. Mają być także tłumaczone na języki obce, najczęściej wykorzystywane w postępowaniu karnym. „Przetłumaczenie wzorów pouczeń przyczyni się do zmniejszenia wydatków, które obecnie ponoszą organy postępowania przygotowawczego i sądy zlecając tłumaczenie pouczeń przez biegłych na potrzeby konkretnych spraw” – wskazało MS.

Posłowie pytali, w jakich językach obcych zostaną umieszczone wzory pouczeń umieszczane na stronie MS i czy sądy będą miały obowiązek z nich korzystać. - Umieszczenie tego na stronie MS spowoduje, że będzie to łatwo dostępne dla zainteresowanych organów. (...) Oczywiście, gdy te pouczenia będą opublikowane na stronach MS, to sądy będą miały obowiązek z nich korzystać, aby nie dochodziło do sytuacji, że każdy sąd ma własne - odpowiadali przedstawiciele resortu.

- Nie jesteśmy w stanie przewidzieć liczby języków, którymi trzeba będzie się posłużyć - dodawali uzasadniając otwarty charakter przepisu mówiący o językach „najczęściej wykorzystywanych w postępowaniu karnym”. Jak dodali MS ma listę około 35 takich najbardziej używanych języków.

Maciej Tomczykiewicz (KO) zaapelował do MS, żeby lista tych języków była jak najszersza i stopniowo się zwiększała.

Ponadto zgodnie z proponowanymi zmianami, uzupełniony zostanie m.in. zakres pouczeń zatrzymanego o prawie i terminie dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia „w wypadku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania”.

Taka propozycja - jak zaznaczono - wynika m.in. z konieczności zapewnienia gwarancji ochrony wolności osobistej jednostki i odpowiedzialności państwa za bezpodstawne zatrzymanie. Jak wynika z projektu, to samo planowane jest wobec pouczeń oskarżonego.

Jednolite pouczenia dla oskarżonych, pokrzywdzonych i świadków

Proponuje się też uregulowanie zakresu pouczeń oskarżonego w związku z zawiadomieniem o terminie posiedzenia albo wezwaniem na posiedzenie - w tym z uwzględnieniem szczególnych regulacji związanych z posiedzeniem w przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania, w przedmiocie wniosku prokuratora o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego, w przedmiocie wniosku oskarżonego o wydanie wyroku skazującego złożonego przed doręczeniem zawiadomienia o terminie rozprawy oraz posiedzeniem w przedmiocie wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środków zabezpieczających. To samo miałoby być uregulowane w przypadku pouczeń pokrzywdzonego.

Proponowane też jest kompleksowe uregulowanie zakresu pouczeń pokrzywdzonego w związku z zawiadomieniem o terminie rozprawy oraz świadka, w związku z wezwaniem na tę rozprawę.

„Należy również podkreślić, że wprowadzenie zaproponowanych regulacji pozwoli ustandaryzować udzielane pouczenia. Pouczenia będą miały jednolitą treść, co będzie skutkować tym, że we wszystkich sądach będą zapewnione takie same standardy dla uczestników postępowania karnego” - przekonuje resort sprawiedliwości. (PAP)

mja/ par/