Tegoroczny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (z 22 stycznia, sygn. II OSK 477/25) podtrzymał dotychczasową linię orzeczniczą dotyczącą granic władztwa planistycznego gmin w zakresie lokalizacji infrastruktury telekomunikacyjnej.
Obejmuje to rzecz jasna także stacje bazowe telefonii komórkowych. Orzeczenie to potwierdza, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie realnej możliwości realizacji inwestycji z zakresu łączności publicznej, przy zachowaniu równowagi między potrzebami rozwoju sieci a ochroną ładu przestrzennego.
Orzeczenie dotyczyło skargi przedsiębiorcy telekomunikacyjnego na uchwałę Rady Miasta Krakowa w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W planie wprowadzono zakaz lokalizacji wolnostojących masztów z zakresu łączności publicznej oraz obowiązek uwzględnienia przy lokalizacji inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej, wyznaczonych w planie maksymalnych wysokości zabudowy na poszczególnych terenach. Zdaniem skarżącego takie rozwiązania naruszały art. 46 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (specustawa), gdyż prowadziły do przekroczenia granic władztwa planistycznego gminy i w praktyce powstanie nowych inwestycji infrastruktury telekomunikacyjnej stało się iluzoryczne.
NSA w całości podzielił stanowisko skarżącego przedsiębiorcy telekomunikacyjnego i utrzymał w mocy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 listopada 2024 r. (sygn. II SA/Kr 1166/24). Wyrok ten stwierdzał nieważność uchwały planistycznej w zaskarżonej części. WSA orzekł, że połączenie całkowitego zakazu lokalizacji wolnostojących masztów na całym obszarze planu z obowiązkiem uwzględnienia maksymalnych wysokości zabudowy prowadzi w praktyce do braku możliwości lokowania takich inwestycji w mieście. Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymując zaskarżony wyrok WSA, odwołał się m.in. do wymogów technologicznych, które narzucają montaż anten do stacji bazowych telefonii komórkowej na odpowiedniej wysokości dla poprawnej propagacji sygnału.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że art. 46 specustawy jest przepisem szczególnym, który wyznacza granice władztwa planistycznego gminy w zakresie lokalizacji infrastruktury telekomunikacyjnej. Plan miejscowy nie może wprowadzać rozwiązań, które w sposób faktyczny (choćby pośredni) uniemożliwiają lokalizację takich inwestycji, nawet jeżeli formalnie ich nie zakazuje. Ocena zgodności planu z art. 46 specustawy wymaga analizy łącznego skutku przyjętych regulacji i uzasadnia stwierdzenie nieważności planu w odpowiednim zakresie jako istotne naruszenie zasad sporządzania planu.
W ocenie NSA w konkretnych warunkach urbanistycznych (zwłaszcza gdy wysokości te odpowiadają istniejącej zabudowie z niewielką rezerwą) już samo zrównanie dopuszczalnej wysokości inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej z maksymalną wysokością zabudowy przewidzianą dla poszczególnych terenów może prowadzić do wyłączenia realnej możliwości lokalizacji takich inwestycji.
Powyższe wpisuje się w aktualną linię orzeczniczą sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA z 10.12.2025 r., sygn. akt II OSK 593/25 oraz z 17.12.2025 r., sygn. akt II OSK 957/25).
Jak wynika z komentowanego orzeczenia, to na gminie spoczywa obowiązek przedstawienia rzetelnych argumentów, że plan rzeczywiście pozwala na lokalizowanie stacji bazowych telefonii komórkowej pomimo wprowadzonych ograniczeń. Samo odwołanie się do takich ogólnych wartości jak ochrona ładu przestrzennego, krajobrazu, środowiska czy funkcja terenu nie może usprawiedliwiać wprowadzania rozwiązań, które przekraczają wyznaczoną przez art. 46 specustawy granicę. Gmina z powołaniem na powyższe wartości nie może tak rygorystycznie reglamentować prawa do lokalizacji nowej infrastruktury i wprowadzać prymatu potrzeb w zakresie ładu przestrzennego nad potrzebami telekomunikacyjnymi społeczeństwa.
Niewystarczające jest także powoływanie się przez gminę, jakoby dany teren był już obsługiwany sygnałem z sieci bazowych telefonii komórkowych usytuowanych w obszarze planu i w jego bliskim sąsiedztwie. Artykuł 46 specustawy nie uzależnia dopuszczalności lokalizacji nowych obiektów od aktualnego poziomu pokrycia sygnałem i należy wziąć pod uwagę także potrzeby rozwoju sieci i zagęszczenia infrastruktury.
Komentowany wyrok potwierdza, że w ramach władztwa planistycznego gminy nie mogą wprowadzać rozwiązań, które tylko pozornie dopuszczają realizacje inwestycji telekomunikacyjnych, gdyż kluczowe znaczenie ma granica wyznaczona przez art. 46 specustawy. Plan miejscowy powinien gwarantować realną, a nie jedynie teoretyczną możliwość lokalizacji inwestycji telekomunikacyjnych. Gmina, kształtując politykę przestrzenną, musi uwzględniać nie tylko wartości urbanistyczne, lecz także potrzeby rozwoju sieci telekomunikacyjnych, które stanowią element infrastruktury krytycznej oraz warunek realizacji konstytucyjnego prawa obywateli do komunikacji.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu