Urlop rodzicielski 2026 - 9 tygodni dla ojca. Ile płatny, czy można go dzielić, od kiedy obowiązuje? Czy przysługuje, gdy matka nie pracuje?

Urlop rodzicielski dla ojca 2026. Komu przysługuje 9 tygodni?

Każdy ojciec zatrudniony na podstawie umowy o pracę ma prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Jest to część urlopu zarezerwowana wyłącznie dla niego. Nie może przekazać jej matce dziecka, nawet jeśli sam nie zamierza z niej korzystać.

Prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego obowiązuje od 26 kwietnia 2023 roku. Wprowadzono je w ramach zmian w Kodeksie pracy związanych z unijną dyrektywą work-life balance.

W 2026 roku rodzicom przysługuje:

• 41 tygodni urlopu rodzicielskiego - w przypadku urodzenia jednego dziecka.
• 43 tygodnie urlopu rodzicielskiego - w przypadku urodzenia bliźniąt lub większej liczby dzieci podczas jednego porodu.

Z tej puli każde z rodziców ma zarezerwowane 9 tygodni tylko dla siebie. Pozostałą częścią mogą się podzielić.

Przykładowo, jeśli matka wykorzysta 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego, ojcu pozostanie 9 tygodni. Może jednak wykorzystać więcej, jeśli rodzice zdecydują się inaczej podzielić urlop.

Ile płatne jest 9 tygodni urlopu rodzicielskiego dla ojca?

Za 9 tygodni urlopu rodzicielskiego ojciec otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości 70 proc. podstawy wymiaru zasiłku. Nie oznacza to jednak 70 proc. pensji netto. Podstawę wymiaru zasiłku ustala się według zasad określonych w przepisach o ubezpieczeniu chorobowym. W przypadku pracowników bierze się pod uwagę wynagrodzenie pomniejszone o finansowanie przez pracownika składki na ubezpieczenia społeczne.

Przykładowo, jeśli podstawa wymiaru zasiłku wynosi 6000 zł, miesięczne świadczenie przy stawce 70.proc. wyniesie 4200 zł brutto.

Zasiłek wypłaca ZUS lub pracodawca, jeśli jest płatnikiem zasiłków. Stawka 70 proc. obowiązuje również wtedy, gdy matka dziecka pobiera zasiłek macierzyński w wysokości 81,5 proc. podstawy wymiaru. Za nieprzenoszalne 9 tygodni urlopu ojca zawsze przysługuje 70 proc.

Kiedy ojciec może wykorzystać 9 tygodni urlopu rodzicielskiego?

Ojciec nie musi korzystać z urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po narodzinach dziecka. Może zrobić to później, w terminie dogodnym dla rodziny. Zgodnie z Kodeksem pracy urlop rodzicielski można wykorzystać najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat. Przykładowo, jeśli dziecko kończy 6 lat w czerwcu 2027 roku ojciec może skorzystać z przysługującego urlopu jeszcze do 31 grudnia 2027.

Nie musi też czekać aż matka dziecka wróci do pracy. Rodzice mogą korzystać z urlopu rodzicielskiego jednocześnie pod warunkiem, że nie przekroczą łącznego przysługującego im wymiaru.

Ojciec zatrudniony na umowę o pracę może skorzystać ze swoich 9 tygodni również wtedy, gdy matka nie pracuje zawodowo.

Urlop można wykorzystać jednorazowo, albo podzielić na części. Przepisy dopuszczają maksymalnie 5 części urlopu rodzicielskiego.

Gdzie złożyć wniosek o urlop rodzicielski?

Wniosek o 9 tygodni urlopu rodzicielskiego należy złożyć do pracodawcy. Można przekazać go do działu kadr lub bezpośrednio pracodawcy. Wniosek trzeba złożyć co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Dokument można przygotować w postaci papierowej lub elektronicznej.

Pracodawca ma obowiązek uwzględnić prawidłowo złożony wniosek o urlop rodzicielski jeśli pracownik spełnia warunki określone w przepisach. Nie może odmówić tylko dlatego, że w firmie brakuje pracowników, trudno znaleźć zastępstwo albo termin urlopu jest dla niego niewygodny.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy ojciec chce podczas urlopu rodzicielskiego jednocześnie chce pracować na część etatu. W takim przypadku pracodawca może odmówić zgody na łączenie pracy z urlopem, jeśli nie pozwala na to organizacja pracy lub rodzaj wykonywanych obowiązków. Musi jednak poinformować pracownika o przyczynie odmowy w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku.

Czy podczas urlopu rodzicielskiego można pracować?

Ojciec może połączyć urlop rodzicielski z pracą u pracodawcy, który udzielił mu urlopu. Nie może jednak pracować w wymiarze większym niż połowa pełnego etatu. W takiej sytuacji otrzymuje wynagrodzenie za przepracowany czas oraz odpowiednio obniżony zasiłek macierzyński za część objętą urlopem.

Dodatkowo okres urlopu rodzicielskiego ulega proporcjonalnemu wydłużeniu. Dzięki temu ojciec może dłużej korzystać z uprawnienia, jednocześnie pozostając częściowo aktywnym zawodowo. Wniosek o łączenie pracy z urlopem również należy złożyć co najmniej 21 dni wcześniej.

Co się stanie jeśli ojciec nie wykorzysta 9 tygodni urlopu?

Jeśli ojciec nie wykorzysta przysługujących mu 9 tygodni urlopu rodzicielskiego w ustawowym terminie, uprawnienie przepadnie. Nie może przekazać niewykorzystanych tygodni matce dziecka. Nie otrzyma również ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.

Urlop rodzicielski a urlop ojcowski. Czy ojcu przysługują oba?

Urlop rodzicielski i urlop ojcowski to dwa odrębne uprawnienia. Ojciec może skorzystać z obu, jeśli spełnia wymagane warunki.

Urlop ojcowski wynosi 2 tygodnie. Jest płatny w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku. Trzeba wykorzystać go przed ukończeniem przez dziecko 12 miesiąca życia. Natomiast 9 tygodni urlopu rodzicielskiego jest płatne w wysokości 70% podstawy wymiaru i można je wykorzystać do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat.

Oznacza to, że ojciec może mieć prawo łącznie do 11 tygodni wolnego z tych dwóch tytułów. a nawet więcej jeśli rodzice podzielą się urlopem rodzicielskim w taki sposób że ojciec wykorzysta większą część wspólnej puli.

Czy ojciec jest chroniony przed zwolnieniem podczas urlopu rodzicielskiego?

Ochrona rozpoczyna się od dnia złożenia wniosku przez pracownika, ale nie wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego. W tym czasie pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę. Przepisy przewidują jednak wyjątki m.in. w przypadku upadłości lub likwidacji pracodawcy oraz określonych sytuacji uznających zwolnienie dyscyplinarne.

Po zakończeniu urlopu rodzicielskiego ojciec ma prawo powrócić na dotychczasowe stanowisko. Jeśli nie jest to możliwe, pracodawca musi zapewnić mu stanowisko równorzędne, na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które obowiązywały, gdyby pracownik nie korzystał z urlopu.