Pobranie emerytury po śmierci bliskiego. Przez ten jeden ruch ZUS każe oddać całą kwotę

Kluczowe dla ZUS-u są dwie rzeczy: sposób wypłaty oraz miesiąc, za który wysłano środki. Niewiedza w tym zakresie prowadzi do bolesnych konsekwencji finansowych i urzędowych wezwań do zwrotu nienależnie pobranych pieniędzy.

Pułapka u listonosza. Jeden podpis i masz kłopoty

Wielu bliskich popełnia ten sam błąd w odruchu żalu: przyjmuje gotówkę od listonosza, który puka do drzwi kilka dni po śmierci seniora. Tego zrobić pod żadnym pozorem nie wolno. Zasada jest bezwzględna. Rodzina nie ma prawa podpisać się za zmarłego ani odebrać pieniędzy z rąk doręczyciela, nawet jeśli te pieniądze formalnie się należą. W takiej sytuacji gotówka musi wrócić bezpośrednio do placówki ZUS. Pieniądze te jednak nie przepadają. Należy pozwolić im wrócić do urzędu, a następnie złożyć oficjalny wniosek o wypłatę tak zwanego niezrealizowanego świadczenia.

Zobacz również: ZUS wyjaśnia zasady obliczania zasiłku przy zmianie stanowiska

Przelew bankowy. Kiedy konto staje się pułapką?

Większość seniorów otrzymuje dziś świadczenia na konto bankowe. W tej sytuacji zasady są bardziej elastyczne, ale i tutaj kryje się niebezpieczna pułapka, zwłaszcza w okolicach świąt i dni wolnych od pracy. Jeśli przelew z ZUS-u za bieżący miesiąc wpłynął na konto (nawet już po śmierci seniora), rodzina może legalnie zatrzymać te pieniądze. Jeśli więc emeryt zmarł w połowie miesiąca, a bank zaksięgował przelew za ten sam miesiąc kilka dni później, ZUS nie wyciągnie po nie ręki. Problem pojawia się, gdy termin wypłaty za kolejny miesiąc przypada na dni wolne, a ZUS wysyła przelew awansem pod koniec starego miesiąca. Sytuacja taka ma miejsce na przykład przed Uroczystością Wszystkich Świętych czy Bożym Narodzeniem. Jeśli senior zmarł pod koniec miesiąca, a na koncie leży już wcześniejszy przelew na kolejny miesiąc, te pieniądze są nienależnie pobrane i podlegają bezwzględnemu zwrotowi. Urząd bez trudu zweryfikuje datę zgonu z datą księgowania środków.

Jak legalnie odzyskać pieniądze od ZUS-u?

Jeśli listonosz cofnął emeryturę lub ZUS wstrzymał przelew, rodzina musi przejąć inicjatywę. Urząd nigdy nie wypłaca tych pieniędzy automatycznie. Prawo do ubiegania się o te środki mają w pierwszej kolejności małżonek oraz dzieci, z którymi zmarły prowadził wspólne gospodarstwo domowe. Jeśli takich osób nie ma, o pieniądze mogą wnioskować dzieci i małżonek mieszkający osobno. Dopiero w następnej kolejności prawo przechodzi na innych członków rodziny, którzy byli uprawnieni do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawał emeryt. Co ważne, jeśli w danej grupie jest kilka osób, ZUS dzieli kwotę po równo. Aby otrzymać pieniądze, należy złożyć wniosek ENS, który jest dostępny w placówkach oraz na platformie internetowej eZUS. Do wniosku trzeba dołączyć skrócony odpis aktu zgonu (chyba że ZUS już go posiada), akty stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo oraz odpowiednie oświadczenia. Na załatwienie tych formalności rodzina ma dokładnie 12 miesięcy od dnia śmierci bliskiego. Spóźnienie o choćby jeden dzień oznacza, że roszczenie bezpowrotnie wygasa. Ponieważ jest to dochód, ZUS pobierze od niego zaliczkę na podatek, a na początku kolejnego roku prześle dokument PIT-11 do rocznego rozliczenia skarbowego.

Jak krok po kroku zwrócić nienależne pieniądze?

Jeśli na konto zmarłego wpłynęła emerytura za kolejny miesiąc i wiesz, że te pieniądze się nie należą, warto działać szybko, aby uniknąć naliczania odsetek ustawowych. Najlepszym rozwiązaniem jest pozostawienie nienależnej kwoty na rachunku bankowym zmarłego i jak najszybsze formalne powiadomienie banku o śmierci właściciela konta. Bank po otrzymaniu aktu zgonu ma obowiązek zablokować konto i samodzielnie odesłać nienależnie przelane przez ZUS środki z powrotem do urzędu. Jeśli z jakiegoś powodu bank tego nie zrobił lub pieniądze zostały już wypłacone przez rodzinę, należy skontaktować się z właściwym oddziałem ZUS-u. Urząd wyda wtedy formalną decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, w której wskaże dedykowany, indywidualny numer rachunku bankowego oraz dokładny tytuł przelewu, na który należy wpłacić pieniądze.